Το 2004 το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Μουσείων το ανακήρυξε Ευρωπαϊκό Μουσείο της Χρονιάς, ένα βραβείο που σε όλη την Ισπανία το μοιράζεται μόνο με μια χούφτα ονόματα, ανάμεσά τους το Guggenheim του Μπιλμπάο. Το ότι αυτή η αναγνώριση έπεσε στο Αλικάντε λέει αρκετά, και ο λόγος είναι ότι άλλαξε τον τρόπο που αφηγείται κανείς την αρχαιολογία.
Από νοσοκομείο σε μουσείο
Το κτίριο είναι το παλιό Επαρχιακό Νοσοκομείο Σαν Χουάν ντε Ντιός, που χτίστηκε από το 1926 ως το 1929, και το 2000 ξαναγεννήθηκε ως μουσείο, υπό τη διαχείριση του Επαρχιακού Συμβουλίου του Αλικάντε. Είναι μια περίπτωση επανάχρησης που λειτούργησε ιδιαίτερα καλά.
Ο λόγος είναι ότι ένα νοσοκομείο εκείνης της εποχής έχει ό,τι χρειάζεται ένα μουσείο: ευρύχωρες πτέρυγες, καλό φυσικό φως, καθαρές διαδρομές κυκλοφορίας και περιθώριο να μεγαλώσει. Πολλά ισπανικά μουσεία στεγάζονται σε παλιά νοσοκομεία ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο.
Το αποτέλεσμα είναι μια πρόσοψη που μοιάζει με μουσείο σχεδίου οποιασδήποτε ευρωπαϊκής πρωτεύουσας, κάτι που ξαφνιάζει όταν ξέρεις την υγειονομική του καταγωγή, και ένα εσωτερικό χωρίς τους περιορισμούς ενός μνημειακού ιστορικού κτιρίου.
Αρχαιολογία αφηγημένη σαν θέατρο
Αυτό που του χάρισε το βραβείο ήταν η μουσειογραφία. Μέσα δεν υπάρχουν μόνο προθήκες με εκθέματα και λιτές πινακίδες: η προϊστορία, ο ιβηρικός κόσμος, η Ρώμη και ο Μεσαίωνας αφηγούνται με φώτα, ήχο, αναπαραστάσεις και αίθουσες που μεταμορφώνονται μπροστά στον επισκέπτη, σχεδόν σαν θεατρική σκηνοθεσία.
Αυτό το στοίχημα ήταν ριψοκίνδυνο το 2000, όταν η ισπανική μουσειακή αρχαιολογία ήταν ακόμη κατά κύριο λόγο λιτή και φιλολογική. Σήμερα είναι πρότυπο στον κλάδο, και ένα μεγάλο μέρος αυτής της εξέλιξης έχει εδώ ένα αναγνωρισμένο σημείο αναφοράς.
Φυλάει πάνω από ογδόντα χιλιάδες εκθέματα, και ένα από τα κοσμήματά του είναι όσα προέρχονται από το Λουκέντουμ, τη ρωμαϊκή πόλη του Τοσάλ ντε Μανίσες, εδώ δίπλα, από την οποία ξεκινά το όνομα του Αλικάντε: Λουκέντουμ σήμαινε κάτι σαν «πόλη του φωτός», από εκεί πέρασε στο αραβικό Αλ-Λακάντ και από εκεί στο Αλακάντ και στο Αλικάντε.
Και σε αυτά τα ερείπια μπορείς να περπατήσεις. Δίπλα στην παραλία της Αλμπουφερέτα σώζονται στο ύπαιθρο οι δρόμοι, τα τείχη και ακόμη και τα λουτρά του Λουκέντουμ, και λίγοι το ξέρουν. Το εισιτήριο συνήθως συνδέεται με αυτό του μουσείου.
Μη χάσεις
Ευρωπαϊκό Μουσείο της Χρονιάς 2004
Βραβείο που στην Ισπανία το μοιράζεται μόνο με μια χούφτα ονόματα, ανάμεσά τους το Guggenheim.
Ήταν νοσοκομείο
Το Επαρχιακό Σαν Χουάν ντε Ντιός, του 1926-29. Ευρύχωρες πτέρυγες και φυσικό φως: ό,τι χρειάζεται ένα μουσείο.
Αρχαιολογία σε σκηνή
Φώτα, ήχος και αίθουσες που μεταμορφώνονται. Ήταν ριψοκίνδυνο το 2000 και σήμερα είναι πρότυπο του κλάδου.
Στο Λουκέντουμ περπατάς
Τα ρωμαϊκά ερείπια είναι στο ύπαιθρο δίπλα στην παραλία της Αλμπουφερέτα, 15 λεπτά με το τραμ.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Αλικάντε
Βρίσκεται βόρεια του κέντρου, λίγο απόμερα από την παλιά πόλη αλλά καλά συνδεδεμένο με το τραμ. Είναι το μουσείο που ζητά τον περισσότερο χρόνο: του αξίζει ολόκληρο το πρωί, κυρίως αν πας με παιδιά, γιατί η έκθεση λειτουργεί ιδιαίτερα καλά μαζί τους.
Συνδυάζεται με το MACA και το MUBAG, που βρίσκονται στην παλιά πόλη και σε δύο λεπτά το ένα από το άλλο. Και τα τρία μαζί είναι μια ολόκληρη μέρα μουσείων.
Και αν σε ενδιαφέρει το ρωμαϊκό κομμάτι, κράτα χρόνο για τον αρχαιολογικό χώρο του Λουκέντουμ, στην Αλμπουφερέτα, όπου φτάνεις με το τραμ σε δεκαπέντε λεπτά. Να δεις τα εκθέματα στο μουσείο και μετά τον τόπο από όπου βγήκαν είναι η σειρά που λειτουργεί.
Συχνές ερωτήσεις
Ξέρεις από πού έρχεται το όνομα του Αλικάντε;
Θα σου το πω, γιατί έχει τη χάρη του. Εκείνη η ρωμαϊκή πόλη, το Λουκέντουμ, σήμαινε κάτι σαν «η πόλη του φωτός». Όταν ήρθαν οι Άραβες την ονόμασαν Αλ-Λακάντ, και από εκεί, από στόμα σε στόμα και από αιώνα σε αιώνα, βγήκε το Αλακάντ στα βαλενθιανά και το Αλικάντε στα καστιλιάνικα. Δηλαδή κάθε φορά που λες το όνομα της πόλης μου επαναλαμβάνεις, χωρίς να το ξέρεις, μια λέξη που ακουγόταν ήδη πριν από πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια. Εμένα αυτό μου σηκώνει την τρίχα.
Και αυτό το Λουκέντουμ μπορεί να το δει κανείς ακόμη;
Ναι, και λίγοι το πατάνε. Δίπλα στην παραλία της Αλμπουφερέτα σώζονται τα αληθινά ερείπια, στο ύπαιθρο: μπορείς να περπατήσεις ανάμεσα στα απομεινάρια των δρόμων του, των τειχών του και μέχρι των λουτρών του. Ήταν μια ρωμαϊκή πόλη με δική της ζωή, που έσβηνε σιγά σιγά ώσπου έμεινε ακατοίκητη ήδη από την Αρχαιότητα. Είναι ο παππούς όλων αυτών, ο τόπος όπου ξεκίνησε, κυριολεκτικά, αυτό που σήμερα είναι το Αλικάντε. Εμένα με συγκινεί να σκέφτομαι ότι η πόλη μου άρχισε να χτυπά εκεί.
