In 2004 riep het European Museum Forum het uit tot Europees Museum van het Jaar, een prijs die het in heel Spanje met maar een handvol namen deelt, waaronder het Guggenheim in Bilbao. Dat die erkenning in Alicante terechtkwam, zegt veel, en de reden is dat het de manier veranderde waarop archeologie wordt verteld.
Van ziekenhuis tot museum
Het gebouw is het voormalige Hospital Provincial de San Juan de Dios, gebouwd tussen 1926 en 1929, en in het jaar 2000 herrees het als museum, beheerd door het provinciebestuur van Alicante. Het is een geval van hergebruik dat bijzonder goed heeft uitgepakt.
De reden is dat een ziekenhuis uit die tijd heeft wat een museum nodig heeft: ruime paviljoens, goed daglicht, heldere looproutes en ruimte om te groeien. Veel Spaanse musea zitten om precies die reden in voormalige ziekenhuizen.
Het resultaat is een gevel die eruitziet als die van een designmuseum in een willekeurige Europese hoofdstad, wat verrast als je de medische oorsprong kent, en een interieur zonder de beperkingen van een monumentaal historisch gebouw.
Archeologie verteld als theater
Wat het de prijs opleverde, was de museale presentatie. Binnen staan niet alleen vitrines met stukken en summiere bordjes: de prehistorie, de Iberische wereld, Rome en de middeleeuwen worden verteld met licht, geluid, reconstructies en zalen die voor de ogen van de bezoeker veranderen, bijna als een toneeldecor.
Die keuze was gewaagd in het jaar 2000, toen de Spaanse museumarcheologie nog overwegend sober en filologisch was. Vandaag is het een standaard in de sector, en voor een groot deel van die ontwikkeling is dit een erkend referentiepunt.
Het bewaart meer dan tachtigduizend stukken, en een van de pronkstukken is wat er uit Lucentum komt, de Romeinse stad op de Tossal de Manises, hier vlakbij, waaraan Alicante zijn naam dankt: Lucentum betekende zoiets als stad van het licht, werd daarna het Arabische Al-Laqant en vervolgens Alacant en Alicante.
En over die ruïnes kun je lopen. Bij het strand van de Albufereta liggen in de open lucht de straten, de muren en zelfs de thermen van Lucentum, en weinig mensen weten het. Het toegangsbewijs is meestal gekoppeld aan dat van het museum.
Niet te missen
Europees Museum van het Jaar 2004
Een prijs die het in Spanje met maar een handvol namen deelt, waaronder het Guggenheim.
Het was een ziekenhuis
Het Provincial de San Juan de Dios, uit 1926-29. Ruime paviljoens en daglicht: wat een museum nodig heeft.
Geënsceneerde archeologie
Licht, geluid en zalen die veranderen. Het was gewaagd in het jaar 2000 en is vandaag een standaard in de sector.
Over Lucentum kun je lopen
De Romeinse ruïnes liggen in de open lucht bij het strand van de Albufereta, op 15 minuten met de tram.
Hoe het in je bezoek aan Alicante past
Het ligt ten noorden van het centrum, wat buiten de oude binnenstad maar goed bereikbaar met de tram. Het is het museum dat de meeste tijd vraagt: het verdient een hele ochtend, vooral als je met kinderen gaat, want de opzet werkt bij hen bijzonder goed.
Het combineert goed met het MACA en het MUBAG, die in de oude binnenstad op twee minuten van elkaar liggen. Samen zijn ze een volle museumdag.
En als de Romeinen je interesseren, trek dan tijd uit voor de opgraving van Lucentum, in de Albufereta, waar je met de tram in vijftien minuten bent. Eerst de stukken in het museum zien en daarna de plek waar ze vandaan komen: dat is de volgorde die werkt.
Veelgestelde vragen
Weet je waar de naam Alicante vandaan komt?
Ik vertel het je, want het is best aardig. Die Romeinse stad, Lucentum, betekende zoiets als “de stad van het licht”. Toen de Arabieren kwamen, noemden ze haar Al-Laqant, en daaruit ontstonden, van mond tot mond en van eeuw tot eeuw, Alacant in het Valenciaans en Alicante in het Castiliaans. Elke keer dat je de naam van mijn stad zegt, herhaal je dus, zonder het te weten, een woord dat al meer dan tweeduizend jaar geleden klonk. Ik krijg er kippenvel van.
En is dat Lucentum nog te zien?
Ja, en weinig mensen zetten er voet. Bij het strand van de Albufereta zijn de echte ruïnes bewaard, in de open lucht: je kunt wandelen tussen de resten van haar straten, haar muren en zelfs haar thermen. Het was een Romeinse stad met een eigen leven die langzaam doofde tot ze al in de Oudheid onbewoond raakte. Het is de opa van dit alles, de plek waar, letterlijk, begon wat nu Alicante is. Het ontroert me te bedenken dat mijn stad daar begon te kloppen.
