2004'te Avrupa Müze Forumu onu Yılın Avrupa Müzesi seçti; bu ödülü bütün İspanya'da yalnızca bir avuç isimle, aralarında Bilbao Guggenheim'ın da bulunduğu birkaç müzeyle paylaşıyor. Bu ödülün Alicante'ye gitmesi çok şey anlatıyor ve nedeni, arkeolojiyi anlatma biçimini değiştirmiş olması.
Hastaneden müzeye
Bina, 1926 ile 1929 arasında yapılan eski Hospital Provincial de San Juan de Dios'tur; 2000 yılında Diputación de Alicante (il yönetimi) tarafından işletilen bir müze olarak yeniden doğdu. Özellikle iyi sonuç vermiş bir yeniden kullanım örneği.
Nedeni şu: o dönemin bir hastanesi, bir müzenin ihtiyaç duyduğu şeylere sahiptir: geniş pavyonlar, iyi doğal ışık, açık dolaşım yolları ve büyüme kapasitesi. Pek çok İspanyol müzesi tam da bu yüzden eski hastanelerde yer alır.
Sonuç, herhangi bir Avrupa başkentindeki bir tasarım müzesinin cephesine benzeyen bir cephe —sağlık kökenini bilince şaşırtıcı— ve anıtsal tarihî bir binanın kısıtlamalarını taşımayan bir iç mekân.
Tiyatro gibi anlatılan arkeoloji
Ona ödülü kazandıran müzecilik anlayışıydı. İçeride yalnızca eser dolu vitrinler ve kısacık etiketler yok: tarih öncesi, İber dünyası, Roma ve Orta Çağ ışıklarla, sesle, canlandırmalarla ve ziyaretçinin gözü önünde dönüşen salonlarla, neredeyse bir sahne düzeni gibi anlatılıyor.
Bu tercih 2000 yılında riskliydi; o zamanlar İspanyol müze arkeolojisi büyük ölçüde sade ve filolojik olmayı sürdürüyordu. Bugün sektörde bir standart ve bu gelişimin büyük bölümünün burada tanınmış bir örneği var.
Seksen binden fazla eser saklıyor ve mücevherlerinden biri, hemen yanı başındaki Tossal de Manises'teki Roma şehri Lucentum'dan gelenler; Alicante'nin adı buradan doğar: Lucentum aşağı yukarı ışık şehri anlamına geliyordu, oradan Arapça Al-Laqant'a, oradan da Alacant ve Alicante'ye geçti.
Ve bu kalıntıların üzerinde yürünebilir. Albufereta plajının yanında Lucentum'un sokakları, surları ve hatta hamamları açık havada korunuyor ve bunu pek az kişi biliyor. Girişi genellikle müzenin girişine bağlıdır.
Kaçırılmayacaklar
2004 Yılın Avrupa Müzesi
İspanya'da yalnızca bir avuç isimle, aralarında Guggenheim'ın da bulunduğu müzelerle paylaştığı ödül.
Bir hastaneydi
1926-29 tarihli Provincial de San Juan de Dios. Geniş pavyonlar ve doğal ışık: bir müzenin ihtiyacı olan şey.
Sahnelenmiş arkeoloji
Işıklar, ses ve dönüşen salonlar. 2000 yılında riskliydi, bugün sektörün standardı.
Lucentum'da yürünebilir
Roma kalıntıları Albufereta plajının yanında açık havada, tramvayla 15 dakika.
Alicante ziyaretine nasıl uyar
Merkezin kuzeyinde, eski şehirden biraz uzakta ama tramvayla iyi bağlantılı. En çok zaman isteyen müze bu: bütün bir sabahı hak ediyor, özellikle çocuklarla gidiyorsan, çünkü düzenleme onlarla özellikle iyi işliyor.
Eski şehirde, birbirine iki dakika mesafede bulunan MACA ve MUBAG ile birleştirilir. Üçü birlikte tam bir müze günü eder.
Roma dönemi ilgini çekiyorsa, Albufereta'daki Lucentum kazı alanına da zaman ayır; oraya tramvayla on beş dakikada gidilir. Eserleri önce müzede, sonra çıktıkları yerde görmek, işe yarayan sıralamadır.
Sık sorulan sorular
Alicante adının nereden geldiğini biliyor musun?
Anlatayım, çünkü hoş bir hikâye. O Roma şehri, Lucentum, aşağı yukarı “ışık şehri” gibi bir anlama geliyordu. Araplar geldiğinde ona Al-Laqant dediler ve oradan, ağızdan ağıza ve yüzyıldan yüzyıla, Valencia dilinde Alacant, Kastilya dilinde Alicante çıktı. Yani benim şehrimin adını her söylediğinde, farkında olmadan iki bin yıldan uzun süre önce zaten duyulan bir kelimeyi tekrarlıyorsun. Bu benim tüylerimi diken diken ediyor.
Peki o Lucentum hâlâ görülebiliyor mu?
Evet, ve pek az kişi oraya ayak basar. Albufereta plajının yanında gerçek kalıntılar açık havada korunuyor: sokaklarının, surlarının ve hatta hamamlarının kalıntıları arasında dolaşabilirsin. Kendi hayatı olan bir Roma şehriydi; yavaş yavaş sönerek daha Antik Çağ'da ıssız kaldı. Bütün bunların dedesidir; bugün Alicante olan şeyin, kelimenin tam anlamıyla, başladığı yer. Şehrimin orada atmaya başladığını düşünmek beni duygulandırıyor.
