Zaragoza · Co zobaczyć

Rincón de Goya

Niski pawilon o czystych bryłach, z płaskim dachem i poziomymi oknami, postawiony pośrodku Parque Grande. Nie wygląda na nic wielkiego, dopóki nie poznasz daty: 1928. To pierwszy budynek racjonalistyczny wzniesiony w Hiszpanii, w czasach, gdy budowano tu jeszcze w duchu historyzmu i regionalizmu, a jego autor miał wtedy około trzydziestu lat.

Przed wszystkimi w Hiszpanii

Zaprojektował go Fernando García Mercadal, architekt z Saragossy, który kształcił się w Europie i pracował z czołowymi postaciami ówczesnego ruchu nowoczesnego. Wrócił z językiem architektury, w którym nikt w Hiszpanii jeszcze nie budował: czyste bryły, całkowity brak ornamentu i wolny plan.

Zamówienie dotyczyło pawilonu upamiętniającego setną rocznicę śmierci Goi, a García Mercadal zaprojektował parterowy budynek z płaskim dachem, dużymi gładkimi płaszczyznami, poziomymi oknami i bezpośrednim połączeniem wnętrza z ogrodem, z pergolami i przestrzeniami przejściowymi.

W 1928 roku, gdy Europa dyskutowała o ruchu nowoczesnym, w Hiszpanii budowano niemal wyłącznie w stylach historyzujących. Ten pawilon wprowadził tu racjonalizm przed wszystkimi innymi i dlatego pojawia się w każdej historii hiszpańskiej architektury XX wieku.

Co działo się z nim później

Budynek miał burzliwe dzieje. Przez dziesięciolecia kolejne przebudowy go zmieniały i wypaczały, tak że stracił sporą część pierwotnych cech, i dopiero dużo później podjęto restaurację, która próbowała odzyskać projekt, jaki przygotował García Mercadal.

Takie zaniedbanie jest dość typowe dla architektury nowoczesnej: budynek z XV wieku chroni się bez dyskusji, ale budynek z 1928 roku, bez ornamentu i skromny z wyglądu, dużo dłużej czeka na uznanie za zabytek. Tutaj stało się dokładnie to.

Dziś służy celom kulturalnym i miejskim, a największą wartość ma dla miłośników architektury. Dla zwykłego zwiedzającego to pięciominutowy przystanek podczas spaceru po parku, który wypada dużo lepiej, jeśli wiesz, na co patrzysz.

Nie do przegapienia

Pierwszy budynek racjonalistyczny w Hiszpanii

Rok 1928, gdy budowano tu w duchu historyzmu i regionalizmu. Jego autor miał około trzydziestu lat.

Dzieło Aragończyka wykształconego za granicą

Fernando García Mercadal wrócił z Europy z językiem architektury, w którym nikt w Hiszpanii jeszcze nie budował.

Wypaczany przez dziesięciolecia

Kolejne przebudowy odebrały mu pierwotne cechy. Architektura nowoczesna długo czeka na uznanie za zabytek.

Nie ma tu dzieł Goi

Nosi jego imię z okazji setnej rocznicy jego śmierci, ale jego obrazy są w bazylice del Pilar, w Museo de Zaragoza i w muzeum na starym mieście.

Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy

Stoi w Parque Grande José Antonio Labordeta, na południowym skraju miasta, dwadzieścia minut pieszo od centrum albo kilka minut tramwajem. To nie cel sam w sobie, lecz punkt na trasie spaceru po parku.

Dobrze pasuje do popołudnia, w którym schodzisz z centrum wzdłuż Paseo de la Independencia, mijasz Paraninfo i bazylikę Santa Engracia, a kończysz w parku i w ogrodzie botanicznym.

Jeśli to Goya jest powodem twojej podróży, pamiętaj, że jego dzieła są w innych miejscach miasta: kopuły w bazylice del Pilar, sala w Museo de Zaragoza i poświęcone mu muzeum na starym mieście. Ten pawilon nosi jego imię, ale nie ma w nim żadnego jego dzieła.

Najczęstsze pytania

Kim był ten García Mercadal?

Człowiekiem z Saragossy z głową mocno zwróconą ku przyszłości. Zdobył stypendium na studia w Rzymie i zamiast zostać przy starożytności, ruszył w podróż po Europie i rozmawiał jak równy z równym z wielkimi architektury nowoczesnej, ludźmi pokroju Le Corbusiera. Wrócił z tymi nowymi ideami pod pachą i był wśród założycieli grupy, która przyniosła awangardę do Hiszpanii. Dlatego ten malutki budynek był bombą: podpisał go ktoś, kto wyssał nowoczesność u samego źródła.

Czy to prawda, że Goi brakuje głowy?

To mrożąca krew w żyłach historia i całkowicie prawdziwa. Goya zmarł w 1828 roku w Bordeaux, gdzie żył na wygnaniu, i tam go pochowano. Kiedy lata później Hiszpania chciała sprowadzić jego szczątki, żeby pochować go w Madrycie, otworzono grób i... czaszki nie było. Zniknęła i nigdy jej nie odnaleziono. Krąży tysiąc legend o tym, kto ją zabrał, ale faktem jest, że geniusz z Fuendetodos spoczywa dziś bez głowy. Zakończenie godne jednego z jego „Kaprysów”.

Odkryj Zaragoza i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Zaragoza

Torreón de la Zuda

Ratusz w Saragossie

Bazylika Nuestra Señora del Pilar

Bazylika Santa Engracia

Katedra Salvador w Saragossie

Fontanna Hispanidad