Plac z ogrodami w dziewiętnastowiecznej dzielnicy, otoczony budynkami w duchu regionalizmu, z pomnikiem pośrodku, który upamiętnia dwa oblężenia Saragossy z 1808 i 1809 roku. Pomnik stanął na stulecie, w 1908 roku, i wtedy też zbudowano cały zespół placu z okazji międzynarodowej wystawy, która odmieniła tę część miasta.
Plac zrodzony z wystawy
W 1908 roku Saragossa zorganizowała Wystawę Hiszpańsko-Francuską dla uczczenia stulecia oblężeń i to wydarzenie dało całe nowe założenie urbanistyczne: zagospodarowano tę część nowej dzielnicy, wzniesiono pawilony i wytyczono plac z ogrodami.
Kilka z tamtych budynków wciąż stoi i mieści dziś instytucje: Museo de Zaragoza, z kolekcją archeologiczną i salą poświęconą Goi, oraz Szkołę Sztuk, oba w stylu historyzującym, z nawiązaniami do aragońskiego renesansu.
To, że upamiętnienie wojskowej porażki zrodziło międzynarodową wystawę i nową dzielnicę, mówi coś o tym, jak buduje się tożsamość: oblężenia stały się wydarzeniem założycielskim lokalnej dumy, a potem argumentem urbanistycznym.
Agustina i to, co kryje się za mitem
Centralny pomnik, dzieło Agustína Querola, przedstawia alegorycznie opór za pomocą postaci z brązu i marmuru, a jego nieuniknionym punktem odniesienia jest Agustina de Aragón, najbardziej pamiętana postać oblężeń.
Agustina Zaragoza Domenech istniała naprawdę, a jej czyn jest udokumentowany: podczas pierwszego oblężenia, na baterii przy Portillo, gdy artylerzyści zginęli albo się wycofali, chwyciła lont i wystrzeliła z działa do wojsk francuskich. Ten gest na chwilę powstrzymał szturm i stał się symbolem.
To, co przyszło potem, jest późniejszą konstrukcją. Wojenna propaganda, literatura romantyczna, ryciny, a później kino zrobiły z prawdziwej kobiety narodową ikonę dość odległą od jej biografii – przez resztę wojny nadal służyła w wojsku, a zmarła wiele lat później w Ceucie.
Goya, który był Aragończykiem, przyjechał do Saragossy w czasie oblężeń na zlecenie generała Palafoxa, żeby zobaczyć ruiny, a cykl rycin „Los desastres de la guerra” jest bezpośrednio związany z tym, co zobaczył tutaj i na innych polach tamtej wojny.
Nie do przegapienia
Plac powstał w 1908 roku
Zagospodarowano go na Wystawę Hiszpańsko-Francuską z okazji stulecia oblężeń, a kilka pawilonów wciąż stoi.
Agustina istniała naprawdę
Wystrzeliła z działa na baterii przy Portillo, gdy artylerzyści polegli. Późniejsza ikona jest dość odległa od jej biografii.
Museo de Zaragoza jest bezpłatne
Przy samym placu, z rzymską kolekcją archeologiczną i salą Goi z oryginalnymi dziełami.
Goya przyjechał zobaczyć ruiny
Na zlecenie generała Palafoxa. Cykl „Los desastres de la guerra” jest bezpośrednio związany z tym, co zobaczył.
Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy
Leży w dziewiętnastowiecznej dzielnicy, dziesięć minut pieszo od starego miasta i pięć od bazyliki Santa Engracia. To najbardziej uporządkowana i najbardziej zadrzewiona część miasta, z bardzo małym ruchem turystycznym.
Museo de Zaragoza, przy samym placu, jest bezpłatne i warto je odwiedzić z dwóch powodów: dla rzymskiej kolekcji archeologicznej, która uzupełnia cztery muzea Caesaraugusty, i dla sali Goi z oryginalnymi dziełami.
Razem z Puerta del Carmen, na przeciwnym krańcu, tworzy parę miejsc, które opowiadają o oblężeniach: tam fizyczna blizna, tu upamiętnienie. Warto zobaczyć oba tego samego dnia.
Najczęstsze pytania
Kim naprawdę była Agustina de Aragón?
Otóż ani się tak nie nazywała, ani nie była stąd: urodziła się w Katalonii, a to „de Aragón” dodała jej legenda. Brama, przy której zasłynęła, to zresztą Portillo. A to, o czym prawie nikt nie mówi, to co było potem: przeżyła wszystko, wzięto ją do niewoli, zdołała uciec... i zmarła już w podeszłym wieku, w 1857 roku. Pochowano ją tutaj, w Saragossie, mieście, które uczyniło z niej mit.
A Goya przeżył oblężenia?
Nie przeżył ich w środku, ale dotknęły go z bliska. Jesienią 1808 roku generał Palafox, który bronił miasta, wezwał Goyę do Saragossy, żeby na własne oczy zobaczył, co zostało. Ta podróż, jak mówią badacze, zapadła mu głęboko w duszę i wyszła na wierzch lata później w „Los desastres de la guerra”, tych strasznych rycinach. Tak więc nić Goi i nić oblężeń naprawdę się tu krzyżują.
