Fasada ze złocistego kamienia, surowa i elegancka, z klasycznym portalem i krużgankiem ukrytym w środku. To historyczny gmach Uniwersytetu w Oviedo, wzniesiony między 1574 a 1608 rokiem. A jego historia ma zwrot, którego prawie nikt się nie spodziewa: założył go Wielki Inkwizytor.
Uniwersytet opłacony przez Święte Oficjum
Założył go Fernando de Valdés Salas, arcybiskup Sewilli i Wielki Inkwizytor królestwa, ten sam, który zaostrzył trybunały Świętego Oficjum i opracował Indeks ksiąg zakazanych z 1559 roku.
W testamencie zapisał pieniądze na utworzenie studium generale w swojej rodzinnej ziemi. Zmarł w 1568 roku, procesy o spadek ciągnęły się w nieskończoność i sale wykładowe otwarto dopiero 21 września 1608 roku, czterdzieści lat później.
To, że człowiek, którego bano się za ściganie książek, założył dom poświęcony właśnie książkom, to jeden z tych rozkosznych paradoksów historii, a w Oviedo opowiada się o nim z niemałą dozą przekory.
Gmach świadczy też o ambicji: Oviedo, małe prowincjonalne miasto, chciało rozmawiać jak równy z równym z Salamanką. Przez stulecia było intelektualnym sercem całej północno-zachodniej Hiszpanii.
Pożar z 1934 roku i zajęcia dla robotników
W październiku 1934 roku, podczas rewolucji w Asturii, uniwersytet stanął w płomieniach i przepadł prawie cały jego historyczny księgozbiór, z tysiącami dawnych woluminów, których nigdy nie odzyskano. To, co dziś widzisz, to staranna rekonstrukcja wykonana później, kamień po kamieniu.
Tamta rewolucja zrujnowała też Cámara Santa w katedrze, Teatro Campoamor i ratusz. Oviedo jest w dużej mierze miastem odbudowanym.
Jest też inny, mniej znany i jaśniejszy epizod: w 1898 roku grupa profesorów tej uczelni uruchomiła Extensión Universitaria, wynosząc zajęcia poza krużganek, do fabryk, zagłębi górniczych i ośrodków robotniczych, z bezpłatnymi wykładami.
Było to pierwsze takie przedsięwzięcie w Hiszpanii, zrodzone z ducha krausizmu i Institución Libre de Enseñanza. Jednym z tamtych profesorów był Leopoldo Alas „Clarín”, autor powieści La Regenta.
Nie do przegapienia
Założył go Wielki Inkwizytor
Fernando de Valdés Salas, który zapisał na ten cel pieniądze w testamencie. Zmarł w 1568 roku.
Otwarty czterdzieści lat później
21 września 1608 roku, po niekończących się procesach o spadek.
Spłonął w 1934 roku
Podczas rewolucji w Asturii przepadł prawie cały jego historyczny księgozbiór.
Zajęcia dla robotników od 1898 roku
Extensión Universitaria zanosiła bezpłatne wykłady do fabryk i zagłębi górniczych. Była pierwsza w Hiszpanii.
Jak wpleść go w zwiedzanie Oviedo
Stoi przy calle San Francisco, obok parku Campo de San Francisco, kilka minut od katedry.
Postój zajmie dwadzieścia minut. Dziś mieści się tu biblioteka główna; krużganek jest zwykle dostępny w godzinach zajęć, ale lepiej to sprawdzić.
To naturalny początek trasy po Vetuście Clarína, która prowadzi dalej do kościoła San Julián de los Prados i fontanny Foncalada.
Najczęstsze pytania
Czy wiesz, że ten budynek spłonął w dwudziestym wieku?
W październiku 1934 roku, podczas rewolucji w Asturii, uniwersytet stanął w płomieniach i przepadła niemal cała jego historyczna biblioteka, z tysiącami dawnych tomów, których nigdy nie odzyskano. To, co widzisz dziś, to staranna odbudowa przeprowadzona później, kamień po kamieniu, na tym, co zostało.
A ta historia z zajęciami dla robotników?
W 1898 roku grupa profesorów tej uczelni uruchomiła tak zwaną Extensión Universitaria: wynieśli zajęcia poza krużganek i zanieśli je do fabryk, zagłębi górniczych i ośrodków robotniczych, z bezpłatnymi wykładami dla ludzi, którzy nigdy nie postawiliby stopy w sali wykładowej. Było to pierwsze takie doświadczenie w Hiszpanii i przyniosło Oviedo sławę otwartego uniwersytetu, która trwała dziesięciolecia.
Czy wiesz, że Oviedo ma w literaturze inną nazwę?
Nazywa się Vetusta, a nadał mu ją Clarín, czyli Leopoldo Alas, profesor prawa na tym samym uniwersytecie. W swojej powieści La Regenta z 1884 roku sportretował miasto pod fałszywą nazwą i z ostrymi jak brzytwa prawdami: jego księży, paniczów, plotki. Stara Vetusta to właśnie to Oviedo, po którym chodzisz.
A czy można gdzieś zobaczyć La Regentę?
Jasne: ma własny pomnik. Ana Ozores, bohaterka powieści, czeka na ciebie w brązie przed katedrą, w mantylce i z nieobecnym spojrzeniem; to dzieło Maura Álvareza postawione w 1997 roku. To jedna z najbardziej lubianych rzeźb w mieście i od ciągłego dotykania zdążyła się jej już wytrzeć suknia.
