Het Madrid van de Habsburgers te voet: een route door de oude binnenstad
Wat te zien · Madrid

Het Madrid van de Habsburgers te voet: een route door de oude binnenstad

Twaalf stops tussen de Puerta del Sol en de Arabische muur om te begrijpen waar deze stad vandaan komt.

Leestijd 11 min · Bijgewerkt in 2026
🎧 In de route Historisch en Koninklijk Madrid (de Habsburgen)

Toen Filips II in 1561 het hof naar Madrid verhuisde, was dit een stadje met smalle straten, gebouwd op een oude moslimvesting. In de anderhalve eeuw die volgde, onder de dynastie van de Habsburgers — in het Spaans los Austrias —, werd bijna alles gebouwd wat we nu als “het Madrid van altijd” beschouwen: de Plaza Mayor, de slotkloosters, de taveernes van de Cava Baja, de leien daken met puntige torenspitsen. Deze wandelroute volgt dat Madrid over zo'n drieënhalve kilometer, bijna allemaal licht glooiend, en je doet hem in een halve dag.

De route loopt van de Puerta del Sol naar de Arabische muur en eindigt op de Plaza Mayor. Doe hem 's ochtends, doordeweeks: vanaf twaalf uur loopt het stuk bij Ópera en het paleis vol met groepen.

Wat “het Madrid de los Austrias” betekent

De Austrias, oftewel de Habsburgers, regeerden in Spanje van 1516 tot 1700. Madrid was vanaf 1561 hun hoofdstad, en de bouwstijl die ze hier achterlieten herken je in één oogopslag: roodachtige baksteen gecombineerd met graniet op de hoeken en rond de kozijnen, steile daken van zwarte leisteen en puntige spitsen bovenop de torens. Die donkere spitsen zijn geen plaatselijke gril: het is een mode die de koningen uit Vlaanderen en Midden-Europa meebrachten, waar ze dienden om de sneeuw eraf te laten glijden. Hier, met onze zon, waren ze pure geïmporteerde elegantie. Let er overal in de oude binnenstad op: ze zijn de handtekening van de Habsburgers aan de hemel van Madrid.

Onder die laag liggen er nog twee oudere. De eerste is islamitisch: Madrid ontstaat in de 9e eeuw als de vesting “Mayrit”, gebouwd op deze heuvel; daar komt de naam van de stad letterlijk vandaan, en de stam van de plaatsnaam verwijst naar de waterlopen die hier ontsprongen. De tweede is middeleeuws-christelijk, met de mudejarkerk en de marktpleinen. De route doorkruist ze allemaal: binnen één kilometer ga je van de 9e naar de 17e eeuw zonder het te merken.

Een stukje context dat verandert hoe je naar dit alles kijkt: Madrid was eeuwenlang een hoofdstad zonder kathedraal, een bijna ongehoord geval in Europa. Aan de Almudena werd pas in 1883 begonnen en ze werd pas in 1993 ingewijd. Alles wat je van de Habsburgers ziet, is dus gebouwd rond een paleis en een paar koninklijke kloosters, niet rond een grote kerk. Het is een stad van het hof, niet van bisschoppen.

🎧 Met Viavoy

Ontdek Madrid in je eigen tempo

Download de app en ontdek Madrid offline, wanneer je wilt. Loop de wandelroute Historisch en Koninklijk Madrid (de Habsburgen) met een lokale gids in je oor.

Meer over Viavoy →

De route, stop voor stop

Van Sol naar het Koninklijk Paleis en terug naar de Plaza Mayor. Zo'n 3,5 km.

Begin op de Puerta del Sol om half tien 's ochtends. De hele route gaat door de stad, vlak of licht glooiend, en om de paar meter zijn er bars en fonteinen: meer dan comfortabele schoenen en in de zomer water heb je niet nodig.

1Puerta del Sol

Puerta del Sol

📍 Sol

Het vertrekpunt en de navel van Spanje: hier ligt de tegel van Kilometer Nul, vanwaar de wegen van het land worden gemeten en de straten van Madrid worden genummerd. De naam komt van een echte poort: in het ommuurde Madrid van vijf eeuwen geleden opende hier een toegang op het oosten, met een zon erboven geschilderd. De muur verdween, de poort ook, maar de naam bleef. Zoek het beeld van de Beer en de Aardbeiboom: de beer eet de vrucht niet, hij rekt zich uit om erbij te kunnen, en Madrid discussieert al eeuwen of die boom een aardbeiboom of een netelboom is.

2Klooster Descalzas Reales

Klooster Descalzas Reales

📍 Plaza de las Descalzas

De bedrieglijkste gevel van Madrid: sober, bijna streng, en erachter een van de indrukwekkendste kunstschatten van het land. Het was het paleis waar Johanna van Oostenrijk, dochter van Karel V, werd geboren; in 1559 maakte zij er een klooster van clarissen van. Eeuwenlang trokken de machtigste vrouwen van de Europese koningshuizen zich hier terug met een bruidsschat in kunst: wandtapijten naar ontwerpen van Rubens, doeken van Titiaan, een trap met fresco's die je aan de grond nagelt. Het is nog altijd een slotklooster, dus het bezoek is met gids en het aantal plaatsen is beperkt. Koop je kaartje online.

3Iglesia de San Ginés

Iglesia de San Ginés

📍 Arenal, 13

Een van de oudste kerken van Madrid: hij duikt al op in documenten uit de 13e eeuw, toen dit een voorstad buiten de muur was. Wat je ziet is vooral uit de 17e eeuw, herbouwd na branden en verbouwingen, zoals bijna alles in deze stad van over elkaar liggende lagen. Ga naar binnen als hij open is en zoek in een zijkapel een schilderij van El Greco, “De verdrijving van de handelaars uit de tempel”: bijna niemand weet dat er midden in het centrum een El Greco verstopt zit. Ernaast de steeg met de beroemdste chocolatería van Madrid, open sinds 1894.

4Plaza de Isabel II en het Teatro Real

Plaza de Isabel II en het Teatro Real

📍 Ópera

Het Teatro Real heeft twee gezichten, een naar dit plein en een, plechtiger, naar het paleis, omdat het moest worden ingepast op een lastig terrein vol ondergrondse beken die het bijna te gronde richtten: het werd in 1925 gesloten wegens bouwvalligheid en pas in 1997 werd hier weer opera gezongen. Onder het plein kwamen bij het graven van de metro de resten tevoorschijn van de 17e-eeuwse fontein en het washuis van de Caños del Peral, en een deel daarvan is bewaard en zichtbaar in het station zelf. Een stukje Spaanse Gouden Eeuw tussen de perrons.

5Plaza de Oriente

Plaza de Oriente

📍 Ópera

De grote halve cirkel met tuinen tussen het paleis en het theater. De beelden van Visigotische koningen eromheen waren bedoeld om de kroonlijst van het Koninklijk Paleis te bekronen, maar ze waren te zwaar — of, volgens de smakelijkere legende, droomde een koningin dat een aardbeving ze op haar hoofd liet vallen — en ze belandden op ooghoogte. In het midden was de Filips IV te paard het eerste ruiterstandbeeld ter wereld dat alleen op de achterbenen rust: naar verluidt werd Galilei geraadpleegd, die adviseerde het achterste derde massief te maken en het voorste deel hol.

6Koninklijk Paleis

Koninklijk Paleis

📍 Bailén, s/n

Op deze heuvel stond eerst een moslimvesting en daarna het Alcázar van de Habsburgers, waar Karel V en Filips II woonden. Op kerstavond 1734 brandde het dagenlang: schilderijen, wandtapijten en juwelen gingen verloren, en “Las Meninas” werd naar verluidt gered doordat het in allerijl werd afgehaald en door een raam naar buiten gebracht. Filips V besloot het niet te herbouwen maar iets nieuws op te trekken in steen en marmer dat nooit meer kon afbranden. Het resultaat is het grootste koninklijk paleis van West-Europa, met meer dan drieduizend vertrekken. Toegang rond € 14.

7Almudenakathedraal en de Arabische muur

Almudenakathedraal en de Arabische muur

📍 Cuesta de la Vega

Tegenover het paleis de jongste en vreemdste kathedraal van Spanje: begonnen in 1883, ingewijd in 1993, neoclassicistisch van buiten en vol felgekleurde glas-in-loodramen van binnen, van noord naar zuid georiënteerd om de koning niet de rug toe te keren. Loop daarna de Cuesta de la Vega af en leg je hand op een paar onregelmatige stenen: het is een stuk muur uit de 9e eeuw, het oudste wat in Madrid nog overeind staat, uit de tijd dat dit de islamitische vesting “Mayrit” was. Hier begint, letterlijk, de stad. Het is gratis en bijna niemand loopt naar beneden om het te zien.

8Iglesia de San Nicolás de los Servitas

Iglesia de San Nicolás de los Servitas

📍 Plaza de San Nicolás, 6

Ingeklemd tussen huizen, in een smal straatje, verschuilt zich het oudste christelijke gebouw dat in Madrid nog overeind staat. De bakstenen toren, met blinde boogjes en een sobere uitstraling, is mudejar en wordt rond de 12e eeuw gedateerd: de oudste toren van de stad. Lange tijd dacht men dat het de minaret van een moskee kon zijn, hergebruikt als klokkentoren; de deskundigen zijn het er niet over eens, maar dat de twijfel überhaupt kan bestaan, zegt veel over hoeveel islamitisch Madrid onder het Madrid van de Habsburgers begraven ligt.

9Plaza de la Villa en de calle del Codo

Plaza de la Villa en de calle del Codo

📍 Los Austrias

Een van de best bewaarde ensembles van het oude Madrid, en hier zat eeuwenlang het stadsbestuur. Drie gebouwen uit drie tijdperken: de Casa de la Villa uit de 17e eeuw, de plateresk Casa de Cisneros uit de 16e en de Torre de los Lujanes uit de 15e, een van de oudste burgerlijke gebouwen van de stad, waar volgens de legende koning Frans I van Frankrijk na de slag bij Pavia gevangen zat. Ernaast maakt de calle del Codo een haakse bocht en bewaart de anekdote van Quevedo die een buurman van repliek diende die een kruis had geschilderd zodat niemand er zou plassen.

10Plaza de la Paja

Plaza de la Paja

📍 La Latina

Het hart van het middeleeuwse Madrid, het belangrijkste plein van het stadje voordat de Plaza Mayor bestond. Het loopt schuin af en heeft geen enkele rechte hoek; de naam komt van de tiende in stro (paja) die aan de Capilla del Obispo werd betaald, het gotisch-renaissancistische juweel dat aan één kant om de hoek kijkt en dat tientallen jaren dicht was, tot 2010. Erachter verschuilt zich de Jardín del Príncipe de Anglona, de enige 18e-eeuwse tuin die in de oude binnenstad bewaard is gebleven. Ga bij zonsondergang op de trappen zitten, zoals de buurtbewoners.

11Mercado de San Miguel en Cava de San Miguel

Mercado de San Miguel en Cava de San Miguel

📍 Plaza de San Miguel

Een markthal van ijzer en glas uit 1916, gebouwd op de plek van een verdwenen kerk, de San Miguel de los Octoes, die tijdens de Franse bezetting werd gesloopt. Nu is het een tempel van de tapas, prachtig en duur: ga naar binnen voor een drankje en de sfeer, en loop daarna de Cava de San Miguel af, de hellende straat in de oude gracht van de middeleeuwse stadsmuur. De huizen tellen aan de kant van de kloof tot acht verdiepingen: het zijn de hoogste van het oude Madrid, gebouwd “a la malicia” — met list — om te ontkomen aan de plicht bedienden van de koning te huisvesten.

12Plaza Mayor

Plaza Mayor

📍 Centro

Het eindpunt van de route en de grote openluchtsalon van Madrid. Filips III liet het plein aanleggen en het was in 1619 klaar, als een gesloten, monumentaal plein voor een hoofdstad die zich wilde laten gelden. De balkons waren eeuwenlang een reusachtige loge: stierengevechten, uitroepingen van koningen, markten, feesten en ook de autodafés van de inquisitie. Het plein is drie keer afgebrand, en wat je ziet is de wederopbouw uit de 18e eeuw. Kijk naar de Casa de la Panadería: de fresco's die de gevel bedekken lijken eeuwenoud, maar ze zijn uit 1992.

De Plaza de Ramales en het verloren graf van Velázquez
Het mysterie van de route

De Plaza de Ramales en het verloren graf van Velázquez

Het is een klein plein, makkelijk over te steken zonder te kijken, tussen het Teatro Real en de Plaza de Oriente. In het midden staat een monoliet die de plek markeert waar de kerk van San Juan Bautista stond, begin 19e eeuw tijdens de Franse bezetting gesloopt. In die kerk werd Diego Velázquez in 1660 begraven, en een week later zijn vrouw, Juana Pacheco. Toen de kerk werd afgebroken, raakte het spoor van het graf verloren; er is meermaals gegraven en het is nooit met zekerheid gevonden. Het is heel goed mogelijk dat de resten van de schilder van Las Meninas daar nog liggen, onder de kasseien waar je overheen loopt.

🎧 In de tour Historisch en Koninklijk Madrid (de Habsburgen)

Veelgestelde vragen

Wat is het Madrid de los Austrias?

Het is de oude binnenstad die in de 16e en 17e eeuw werd gebouwd, toen de dynastie van de Habsburgers regeerde en Madrid net hoofdstad was geworden. Je herkent haar aan de roodachtige baksteen met natuursteen op de hoeken en aan de leien daken met puntige spitsen, een mode uit Vlaanderen. Ze omvat de Plaza Mayor, de Plaza de la Villa, de koninklijke kloosters en de straten van La Latina.

Hoe lang doe je over een wandeling door het Madrid van de Habsburgers?

Zo'n tweeënhalf uur te voet zonder ergens naar binnen te gaan, over zo'n 3,5 km tussen de Puerta del Sol en de Plaza Mayor. Voeg je het rondleidingsbezoek aan de Descalzas Reales en het Koninklijk Paleis toe, dan wordt het een hele dag met een lunchpauze.

Wat is het oudste dat je in Madrid kunt zien?

Het stuk Arabische muur aan de Cuesta de la Vega, uit de 9e eeuw, uit de tijd dat de stad de islamitische vesting “Mayrit” was. Het is gratis, ligt vlak onder de Almudenakathedraal en bijna niemand loopt naar beneden om het te zien. Het op één na oudste bouwwerk is de mudejartoren van San Nicolás de los Servitas, uit de 12e eeuw.

Zijn de Descalzas Reales een bezoek waard?

Zeker, en het is het meest onderschatte bezoek in het centrum: wandtapijten geweven naar ontwerpen van Rubens, doeken van Titiaan en een trap met fresco's, in een slotklooster waar nog steeds nonnen wonen. Het bezoek is met gids, er is weinig plaats en de tijden zijn strikt, dus koop je kaartje ruim van tevoren online.

Waar is Velázquez begraven?

Niemand weet het zeker. Hij werd in 1660 begraven in de kerk van San Juan Bautista, die stond op wat nu de Plaza de Ramales is, naast het Teatro Real. De kerk werd begin 19e eeuw tijdens de Franse bezetting gesloopt en het precieze spoor van het graf raakte verloren. Er is meermaals gegraven, zonder sluitend resultaat.

Kun je deze route met een gids en in je eigen tempo doen?

Ja. De route “Historisch en Koninklijk Madrid” van Viavoy volgt vrijwel dezelfde weg, verteld door een lokale gids, met het bezoek aan het interieur inbegrepen bij verschillende monumenten. Je downloadt hem, begint wanneer je wilt en hij werkt offline: je stopt om te lunchen en pakt hem weer op waar je was gebleven.

Hoe je de route doet en wat je kunt toevoegen

Tijd en tempo. Zonder ergens naar binnen te gaan, is de hele route zo'n tweeënhalf uur wandelen. Met het bezoek aan de Descalzas Reales (een uur) en het Koninklijk Paleis (anderhalf uur) wordt het een hele dag met een lunchpauze. Heb je weinig tijd, sla het paleis dan over: de gevel, de binnenplaats en de Jardines de Sabatini zijn gratis en leveren dezelfde foto op.

Wanneer. Doordeweeks en 's ochtends, daar valt niet over te twisten. Vanaf twaalf uur loopt het stuk Ópera-paleis-Almudena vol met groepen, en verliezen de pleinen de helft van hun charme. De kerken zijn bovendien open rond de mistijden — meestal vroeg in de ochtend en laat in de middag —, dus wil je de El Greco in San Ginés of de toren van San Nicolás van binnen zien, sta dan vroeg op.

Wat je toevoegt als je meer wilt. Drie korte omwegen zijn echt de moeite waard: het Monasterio de la Encarnación, aan een rustig pleintje naast het paleis, met een indrukwekkende relikwieënkamer en de beroemde ampul met het bloed van de heilige Pantaleon, dat volgens de traditie elk jaar op 27 juli vloeibaar wordt; de Jardines de Sabatini, aan de noordgevel van het paleis, perfect bij zonsondergang; en Las Vistillas, vijf minuten voorbij de Plaza de la Paja, met het mooiste uitzicht over de steile westrand van de stad en de bergen. En heb je na afloop honger, dan ligt de Cava Baja op tweehonderd meter, en dat is precies waar elke route door het oude Madrid hoort te eindigen.

Zo plan je het

Etappe 1 (45 min)Puerta del Sol → Descalzas Reales → San Ginés → Plaza de Isabel II en Teatro Real.
Etappe 2 (60 min)Plaza de Oriente → Koninklijk Paleis → Almudenakathedraal → Arabische muur aan de Cuesta de la Vega.
Etappe 3 (45 min)San Nicolás de los Servitas → Plaza de la Villa en calle del Codo → Plaza de la Paja en Jardín de Anglona.
Etappe 4 (30 min)Cava de San Miguel → Mercado de San Miguel → Plaza Mayor → tapaslunch in de Cava Baja.

Praktische informatie

Afstand en duurZo'n 3,5 km, tweeënhalf uur lopen zonder monumenten van binnen te bezoeken; een hele dag met de Descalzas en het Koninklijk Paleis.
Hoe kom je erMetro Sol (L1·L2·L3) om te beginnen, Ópera (L2·L5·R) halverwege en La Latina (L5) aan het eind. De rest te voet.
Beste reistijdDoordeweeks en 's ochtends. De kerken zijn open rond de mistijden; de musea en het paleis zijn één dag per week gesloten.
ToegangDescalzas Reales en Koninklijk Paleis: online. Almudena en Arabische muur: gratis. Crypte van de Almudena: vrije gift.
Waar etenCava Baja en Cava Alta aan het eind van de route; Casa Labra (Tetuán, 12) als je liever aan het begin stopt.
ToegankelijkheidBijna de hele route is met kasseien en licht glooiend. Bij de Arabische muur zijn er trappen.

Op de kaart

🎧 Met Viavoy

Wandel door Madrid en luister in je eigen tempo

Download Viavoy en wandel offline door Madrid, wanneer je wilt.

vanaf 2,99 €· eenmalige betaling
City Pass · 9,99 €3 dagen, alle tours in Madrid
Meer over Viavoy →
Viavoy-app

Lees verder

Andere artikelen

Routes

Madrid in 2 dagen: de perfecte route

Wijken

La Latina en El Rastro: gids voor het meest volkse Madrid

Gastronomie

Tapasroutes door Madrid: drie rondjes van bar naar bar

Wat te zien

De beste uitkijkpunten van Madrid: waar je de stad van bovenaf ziet