Το 1957 ο Τούρια ξεχείλισε και σάρωσε τη Βαλένθια. Η λύση ήταν να εκτραπεί το ποτάμι προς τα νότια και να μείνει η παλιά κοίτη άδεια να διασχίζει την πόλη. Το σχέδιο του κράτους ήταν να γίνει αστικός αυτοκινητόδρομος. Η πόλη αρνήθηκε, βγήκε στους δρόμους με το σύνθημα «el llit del Túria és nostre i el volem verd» («η κοίτη του Τούρια είναι δική μας και τη θέλουμε πράσινη») και κέρδισε. Σήμερα αυτή η κοίτη είναι ένα συνεχές πάρκο εννέα χιλιομέτρων, χωρίς αυτοκίνητα, που ενώνει τα μεσαιωνικά τείχη με τη θάλασσα. Είναι ό,τι καλύτερο έχει η Βαλένθια και δεν κοστίζει τίποτα.
Οι δεκαοκτώ γέφυρες που διασχίζουν τον κήπο είναι οι ίδιες που διέσχιζαν το ποτάμι. Σήμερα περνάς κάτω από γέφυρες του 16ου αιώνα περπατώντας πάνω στο γρασίδι.
Η πλημμύρα του 1957 και ό,τι ακολούθησε
Τη νύχτα της 14 Οκτωβρίου 1957, ο Τούρια κατέβηκε με τεράστια παροχή και έσπασε σε πολλά σημεία. Το νερό ξεπέρασε τα δύο μέτρα σε πολλούς δρόμους του κέντρου, παρέσυρε γέφυρες, άφησε δεκάδες νεκρούς —ο επίσημος αριθμός αμφισβητήθηκε έντονα— και κατέστρεψε ολόκληρες συνοικίες. Ήταν η καταστροφή που ορίζει τη σύγχρονη Βαλένθια.
Η απάντηση ήταν το Πλαν Σουρ, το Νότιο Σχέδιο: η εκτροπή της κοίτης αρκετά χιλιόμετρα νότια της πόλης μέσω ενός τεχνητού καναλιού μήκους πάνω από δώδεκα χιλιομέτρων. Τα έργα τελείωσαν το 1969 και η παλιά κοίτη έμεινε στεγνή, διασχίζοντας το αστικό κέντρο σαν μια άδεια ουλή εννέα χιλιομέτρων.
Το επίσημο σχέδιο προέβλεπε να γεμίσει με άσφαλτο: μια λεωφόρο ταχείας κυκλοφορίας για την είσοδο στην πόλη. Η αντίδραση των κατοίκων ήταν μαζική και κράτησε χρόνια, με το σύνθημα «el llit del Túria és nostre i el volem verd» ζωγραφισμένο παντού. Το 1976 η κυβέρνηση υποχώρησε και η κοίτη προορίστηκε για χώρο πρασίνου. Είναι μία από τις λίγες περιπτώσεις στην Ισπανία όπου μια κινητοποίηση πολιτών ανέτρεψε ένα κρατικό σχέδιο τέτοιου μεγέθους.
1
📍 Πασέιτς ντε λ'Αλμπερέδα, 30
Ένας γυάλινος τρούλος που φουσκώνει πάνω από λιμνούλες και φοίνικες μέσα στο ίδιο το πάρκο. Τον υπογράφει ο Χοσέ Μαρία Γκαρθία δε Παρέδες, δημιουργός και του Εθνικού Αμφιθεάτρου της Μαδρίτης, και το γυαλί του υπολογίστηκε ώστε το φως να αναπηδά στο νερό και να ανεβαίνει ως την οροφή του φουαγιέ: μέσα τρεμοπαίζει μια αντανάκλαση νερού, ένα κλείσιμο του ματιού στο ποτάμι που δεν περνά πια από εδώ.
2
📍 Τμήμα 12 του κήπου
Εβδομήντα μέτρα γίγαντα ξαπλωμένου ανάσκελα, με κάθε πτυχή του να έχει γίνει ράμπα ή τσουλήθρα. Τον έφτιαξαν καλλιτέχνες των Φάγιες με τις τεχνικές των μνημείων που καίγονται τον Μάρτιο, και η ιδέα είναι τα παιδιά να παίζουν τους λιλιπούτειους. Είναι δωρεάν, δεν χρειάζεται κράτηση και κλείνει το μεσημέρι το καλοκαίρι γιατί η επιφάνεια φτάνει να καίει.
3
📍 Βόρεια άκρη της κοίτης
Η επίσημη πύλη του μεσαιωνικού τείχους, στο σημείο όπου ο κήπος αρχίζει να αγκαλιάζει την παλιά πόλη. Οι αίθουσές τους φύλαξαν τους πίνακες του Πράδο κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο. Από ψηλά βλέπεις την κοίτη να καμπυλώνει και καταλαβαίνεις μονομιάς το σχήμα της πόλης: το ιστορικό κέντρο μέσα και το πράσινο δαχτυλίδι γύρω του.
Τι υπάρχει κατά μήκος των εννέα χιλιομέτρων
Δεκαοκτώ τμήματα, το καθένα με τον δικό του χαρακτήρα.
Ο κήπος χωρίζεται σε αριθμημένα τμήματα, το καθένα σχεδιασμένο από διαφορετική ομάδα, και αυτό του δίνει μια ποικιλία που δεν έχουν τα πάρκα που σχεδιάζονται μονομιάς. Υπάρχουν πευκώνες, ροδόκηποι, γήπεδα ποδοσφαίρου, στίβοι, μια λιμνούλα με πάπιες, χώροι με όργανα γυμναστικής και χιλιόμετρα ποδηλατόδρομου και διαδρομής για τρέξιμο.
Οι γέφυρες είναι το πιο εντυπωσιακό κομμάτι. Οι δεκαοκτώ που τον διασχίζουν είναι οι ίδιες που διέσχιζαν το ποτάμι, κάποιες του 16ου και του 17ου αιώνα, με τα εικονοστάσια και τα γλυπτά τους: η Γέφυρα του Ρεάλ, η Γέφυρα της Τρινιτάτ, η Γέφυρα του Σεράνς. Περπατάς από κάτω τους, πάνω στο γρασίδι, και η αίσθηση ότι βρίσκεσαι στον πάτο ενός ποταμού είναι διαρκής.
Στη δυτική άκρη βρίσκεται το Πάρκο Καπσαλέρα, με μια λίμνη και έναν τεχνητό λόφο· στην ανατολική, η Πόλη των Τεχνών καταλαμβάνει το τελευταίο τμήμα. Ενδιάμεσα, το Παλάου ντε λα Μούζικα και το Γκιούλιβερ είναι οι δύο στάσεις που κάνουν σχεδόν όλοι.
Και υπάρχει ένα στοιχείο που αξίζει να έχεις υπόψη: το πάρκο βρίσκεται κάτω από το επίπεδο του δρόμου, προστατευμένο από την κίνηση και τον θόρυβο, με θερμοκρασία χαμηλότερη από την άσφαλτο από πάνω. Τον Αύγουστο, αυτό το κάνει το μόνο μέρος του κέντρου όπου μπορείς να περπατήσεις νωρίς το απόγευμα.
4
Γέφυρα Ασούτ δε λ'Ορ
📍 Τελευταίο τμήμα, Πόλη των Τεχνών
Η καλωδιωτή γέφυρα του Καλατράβα, με έναν μοναδικό λευκό κεκλιμένο ιστό 125 μέτρων που είναι το ψηλότερο σημείο της πόλης. Κρατά το κατάστρωμα με καλώδια από τη μία μόνο πλευρά, και αυτό της δίνει τη σιλουέτα άρπας. Να τη διασχίσεις με τα πόδια το σούρουπο, με τις αντανακλάσεις του συγκροτήματος από κάτω, είναι από τις ωραιότερες εικόνες της Βαλένθια.
5
Ουμπράκλε
📍 Πόλη των Τεχνών και των Επιστημών
Ένα κηποφυτεμένο σημείο θέας σκεπασμένο με λευκές αψίδες, με μεσογειακά φυτά και υπερυψωμένη θέα πάνω από το συγκρότημα. Είναι το δωρεάν και λιγότερο πολυσύχναστο κομμάτι της Πόλης των Τεχνών, λειτουργεί ως βοτανικός περίπατος και τη νύχτα γίνεται μπαρ με τραπεζάκια. Καλό μέρος για να καταλάβεις την κλίμακα του συγκροτήματος χωρίς να πληρώσεις εισιτήριο.
6
📍 Άκρη της κοίτης
Η όπερα της Βαλένθια και το ψηλότερο κτίριο του συγκροτήματος, με το μεταλλικό έλασμα των διακοσίων μέτρων να πετά πάνω από την κατασκευή. Σηματοδοτεί το τέλος της διαδρομής στην κοίτη και το σημείο όπου ο κήπος γίνεται λευκή πόλη. Το γυρίζεις απ' έξω, ανάμεσα σε επιφάνειες νερού.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί ο ποταμός Τούρια δεν περνά πια από τη Βαλένθια;
Γιατί εκτράπηκε μετά την πλημμύρα της 14 Οκτωβρίου 1957, που κατέκλυσε την πόλη με πάνω από δύο μέτρα νερό σε πολλούς δρόμους και άφησε δεκάδες νεκρούς. Το λεγόμενο Πλαν Σουρ κατασκεύασε ένα τεχνητό κανάλι μήκους πάνω από δώδεκα χιλιομέτρων που οδηγεί το ποτάμι νότια της πόλης, και τα έργα τελείωσαν το 1969. Η αρχική κοίτη έμεινε στεγνή, διασχίζοντας το αστικό κέντρο, και είναι αυτή που καταλαμβάνει σήμερα ο Κήπος του Τούρια.
Είναι αλήθεια ότι ο Κήπος του Τούρια θα γινόταν αυτοκινητόδρομος;
Ναι. Το επίσημο σχέδιο της δεκαετίας του εξήντα προέβλεπε να μετατραπεί η άδεια κοίτη σε λεωφόρο ταχείας κυκλοφορίας για την είσοδο στην πόλη. Η αντίδραση των κατοίκων ήταν μαζική και κράτησε χρόνια, με το σύνθημα «el llit del Túria és nostre i el volem verd» —η κοίτη του Τούρια είναι δική μας και τη θέλουμε πράσινη— ζωγραφισμένο σε όλη τη Βαλένθια. Το 1976 η κυβέρνηση υποχώρησε και η κοίτη προορίστηκε για χώρο πρασίνου. Είναι μία από τις λίγες περιπτώσεις στην Ισπανία όπου μια κινητοποίηση πολιτών ανέτρεψε ένα κρατικό σχέδιο τέτοιου διαμετρήματος.
Πόσο χρόνο χρειάζεσαι για να γυρίσεις τον Κήπο του Τούρια;
Με ποδήλατο, περίπου σαράντα λεπτά από άκρη σε άκρη με χαλαρό ρυθμό, για τα εννέα χιλιόμετρά του. Με τα πόδια η πλήρης διαδρομή παίρνει περίπου δυόμισι ώρες, οπότε το λογικό είναι να διαλέξεις ένα τμήμα: αυτό που πάει από το Παλάου ντε λα Μούζικα στο Πάρκο Γκιούλιβερ και από εκεί στην Πόλη των Τεχνών συγκεντρώνει τα βασικά σε περίπου τρία χιλιόμετρα και γίνεται σε σαράντα λεπτά με τα πόδια.
Πού νοικιάζεις ποδήλατο στη Βαλένθια;
Υπάρχει δημόσιο σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων με σταθμούς σε όλη την πόλη και δεκάδες ιδιωτικές ενοικιάσεις, πολλές συγκεντρωμένες στο ιστορικό κέντρο και δίπλα στις εισόδους της κοίτης. Μια ενοικίαση για όλη τη μέρα κοστίζει συνήθως λιγότερο από δέκα ευρώ. Η Βαλένθια είναι επίπεδη, έχει ένα εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων και ο ίδιος ο κήπος λειτουργεί ως ποδηλατικός αυτοκινητόδρομος χωρίς αυτοκίνητα: είναι μάλλον η πιο βολική πόλη της Ισπανίας για να κινηθείς με ποδήλατο.
Τι πρέπει να δεις στον Κήπο του Τούρια;
Το Πάρκο Γκιούλιβερ, έναν ξαπλωμένο γίγαντα εβδομήντα μέτρων που είναι όλος τσουλήθρα και είναι δωρεάν· το Παλάου ντε λα Μούζικα, με τον γυάλινο τρούλο του πάνω από λιμνούλες· τις δεκαοκτώ ιστορικές γέφυρες που τον διασχίζουν, κάποιες του 16ου και του 17ου αιώνα, κάτω από τις οποίες περπατάς· το Πάρκο Καπσαλέρα με τη λίμνη του στη δυτική άκρη· και την Πόλη των Τεχνών και των Επιστημών, που καταλαμβάνει το τελευταίο τμήμα. Όλα αυτά χωρίς να βγεις από την κοίτη ούτε να διασχίσεις ούτε έναν δρόμο.
Είναι ασφαλής ο Κήπος του Τούρια τη νύχτα;
Τα κεντρικά τμήματα είναι φωτισμένα και έχουν πολύ κόσμο ως αργά, με ανθρώπους που τρέχουν και κάνουν βόλτα σχεδόν οποιαδήποτε ώρα, και δεν παρουσιάζουν προβλήματα. Οι άκρες, ιδίως η δυτική, ερημώνουν περισσότερο τη νύχτα και χρειάζεται η συνηθισμένη προσοχή κάθε μεγάλου αστικού πάρκου. Το καλοκαίρι, η καλύτερη ζώνη είναι από τις επτά το απόγευμα και μετά, όταν ο ήλιος πέφτει και η κοίτη μένει στη σκιά.
Πώς να τον γυρίσεις
Με ποδήλατο, χωρίς συζήτηση. Τα εννέα χιλιόμετρα από άκρη σε άκρη γίνονται σε περίπου σαράντα λεπτά με χαλαρό ρυθμό, και υπάρχει δημόσιο σύστημα κοινόχρηστων ποδηλάτων καθώς και δεκάδες ενοικιάσεις. Μια ενοικίαση για όλη τη μέρα κοστίζει λιγότερο από δέκα ευρώ και είναι τα καλύτερα χρήματα που μπορείς να ξοδέψεις σε αυτή την πόλη.
Με τα πόδια λειτουργεί επίσης αν διαλέξεις ένα τμήμα. Το πιο προτεινόμενο για σύντομο περίπατο είναι αυτό που πάει από το Παλάου ντε λα Μούζικα στο Γκιούλιβερ και από εκεί στην Πόλη των Τεχνών: περίπου τρία χιλιόμετρα, με τις πιο ενδιαφέρουσες στάσεις συγκεντρωμένες.
Για τρέξιμο, είναι η πιο πολυσύχναστη αστική διαδρομή της Βαλένθια και ο λόγος που ο μαραθώνιος της πόλης είναι από τους ταχύτερους του κόσμου: είναι εντελώς επίπεδος και χωρίς διασταυρώσεις. Θα δεις κόσμο να τρέχει οποιαδήποτε ώρα.
Μια σημείωση για την ασφάλεια και το ωράριο: το πάρκο είναι φωτισμένο και έχει κόσμο ως αργά στα κεντρικά τμήματα, αλλά οι άκρες ερημώνουν περισσότερο τη νύχτα. Και το καλοκαίρι, η καλή ζώνη είναι από τις επτά το απόγευμα και μετά, όταν ο ήλιος πέφτει και η κοίτη μένει στη σκιά.
Πρακτικές πληροφορίες
Τι είναιΕννέα χιλιόμετρα πάρκου στην κοίτη του Τούρια, που εκτράπηκε μετά την πλημμύρα του 1957.
Πώς να τον γυρίσειςΜε ποδήλατο: 40 λεπτά από άκρη σε άκρη. Ενοικίαση για όλη τη μέρα με λιγότερο από 10 €.
Προτεινόμενο τμήμαΑπό το Παλάου ντε λα Μούζικα στο Γκιούλιβερ και στην Πόλη των Τεχνών: περίπου 3 km με τα βασικά.
ΚόστοςΔωρεάν και πάντα ανοιχτός. Πληρώνονται μόνο οι επισκέψεις της Πόλης των Τεχνών.
Καλύτερη ώραΑπό τις επτά το απόγευμα και μετά το καλοκαίρι, όταν η κοίτη μένει στη σκιά.
Οι γέφυρεςΔεκαοκτώ, οι ίδιες που διέσχιζαν το ποτάμι. Κάποιες του 16ου και του 17ου αιώνα.