Een boog van witgekalkte baksteen en ernaast vierhonderd meter aardekleurige, gekanteelde muur met de torens nog overeind. Het is het enige dat nog zichtbaar is van een verdedigingsgordel die heel Sevilla omringde, met meer dan honderd torens en een twaalftal poorten. De stad haalde hem tussen 1858 en 1873 bijna helemaal neer omdat hij de vooruitgang in de weg stond. Van die poorten overleefden er drie, en dit is de mooiste en degene die de meeste geschiedenis draagt: hier trokken de koningen binnen op de dag dat ze tot koning werden uitgeroepen.
De muur die Sevilla omringde
De omwalling werd gebouwd door de Almoraviden en in de 12e eeuw versterkt door de Almohaden, toen Isbiliya een van de hoofdsteden van de westelijke islamitische wereld was. Ze had een omtrek van zo'n zes kilometer, meer dan honderd torens, een voormuur en een gracht. Het was militair werk van de eerste orde en het deed wat het moest doen: de stad weerstond vijftien maanden lang het beleg van Ferdinand III.
In de 19e eeuw, toen de muur geen verdedigingsfunctie meer had en een obstakel was geworden voor het verkeer, de hygiëne en de uitbreiding van de stad, besloot het stadsbestuur hem te slopen. De afbraak sleepte zo'n vijftien jaar aan en nam bijna alles mee. Het was dezelfde logica die een einde maakte aan de Caños de Carmona en aan het klooster aan de Plaza Nueva.
Wat hier gered werd, is vierhonderd meter aaneengesloten muur tussen de Puerta de la Macarena en de Puerta de Córdoba, met zeven of acht torens. Let op het metselwerk: het is Almohadisch stampleem, aarde aangestampt in een bekisting, met de horizontale lagen goed zichtbaar. De textuur die je ziet is letterlijk de afdruk van de houten kisten.
De poort van de koninklijke intochten
De boog had oorspronkelijk de geknikte plattegrond die typisch is voor islamitische poorten: een haakse bocht die de aanvaller dwong binnen de doorgang te draaien, waardoor hij snelheid verloor en kwetsbaar werd. De rechte vorm die je vandaag ziet is het resultaat van latere verbouwingen, toen de functie al ceremonieel was en niet meer militair.
En ceremonieel was ze eeuwenlang. Door deze poort maakten de koningen hun plechtige intocht bij hun aankomst in de stad, en aan de buitenkant werden de tijdelijke triomfbogen geplaatst die voor de gelegenheid werden opgericht. Het was de voorname poort van het noorden, die uitkeek op Córdoba en Castilië.
De naam van de wijk, en daarmee ook die van de Maagd, is ouder dan dat alles. Sommigen leiden hem af van Macaria, dochter van de mythische stichter Hercules, anderen voeren hem terug op het Arabisch. Wat telt is de volgorde: eerst was er de wijk, dan de poort en pas op het eind nam de Maagd hier haar achternaam van.
Niet te missen
Vierhonderd meter muur
Met zeven of acht torens, tussen de Macarena en de Puerta de Córdoba. Het enige aaneengesloten stuk dat nog over is.
Het Almohadische stampleem
Aarde aangestampt in een bekisting: de horizontale lijnen zijn de afdruk van de houten kisten.
De poort van de koningen
Hier trokken de vorsten binnen bij hun plechtige bezoek, onder triomfbogen die voor die dag waren opgericht.
Drie van de twaalf
Van de twaalf poorten van de omwalling zijn alleen de Macarena, de Puerta de Córdoba en de Postigo del Aceite over.
Hoe het past in je bezoek aan Sevilla
De boog staat direct tegen de Basílica de la Macarena aan en recht tegenover het Hospital de las Cinco Llagas, nu het Parlement van Andalusië. Alle drie zie je in één keer, en samen vormen ze het monumentale ensemble van het noorden van de stad.
Loop het hele stuk muur af, van de Macarena tot de Puerta de Córdoba: het is vierhonderd meter aan de buitenkant, met de torens rechts van je, en het is een van de vreemdste en dankbaarste wandelingen van Sevilla, omdat bijna niemand hem maakt. Aan het eind staat de kerk van San Hermenegildo, ingeklemd in een van de torens.
Van hier begint naar binnen toe de calle San Luis, de ruggengraat van de wijk, die je in twintig minuten naar de Iglesia de San Luis de los Franceses, de Plaza del Pumarejo en de Alameda de Hércules brengt.
Veelgestelde vragen
En waar komt de naam “Macarena” vandaan?
Ah, dat weet niemand zeker, en er zijn legendes voor elke smaak. Sommigen zeggen dat hij komt van Macaria, een dochter van de mythische Hercules, die volgens het verhaal de stad stichtte. Anderen leiden hem af van het Arabisch, van een zekere Macarena of van een woord dat er ongeveer zo klonk, uit de tijd dat dit nog islamitisch land was. Het mooie is dat de naam ouder is dan de Maagd: eerst waren er de wijk en de poort, en pas daarna nam de Maagd haar achternaam van hier.
