Κόκκινες στέγες, τούβλο και ξύλινοι σκελετοί στεφανώνουν τον λόφο που χωρίζει τις δύο παραλίες: μοιάζει με ένα γιγάντιο αγγλικό εξοχικό (cottage) βγαλμένο από την αγγλική ύπαιθρο και δεν έχει τίποτα από ισπανικό κάστρο. Η εξήγηση είναι κυριολεκτική. Το παρήγγειλε η αντιβασίλισσα Μαρία Χριστίνα των Αψβούργων σε έναν Άγγλο αρχιτέκτονα, τον Σέλντεν Γουόρνουμ, γιατί ήθελε μια θερινή κατοικία με θέα σε αυτόν τον κόλπο. Και εκείνο το καπρίτσιο άλλαξε τη μοίρα της πόλης.
Πώς ένα παλάτι επινόησε μια πρωτεύουσα των θερινών διακοπών
Ο μηχανισμός είναι απλός και πολύ του 19ου αιώνα: όπου πηγαίνει η αυλή, πηγαίνουν και όλα τα άλλα. Όταν η βασίλισσα αποφάσισε να περνά εδώ τα καλοκαίρια, από πίσω ήρθαν οι αριστοκράτες, οι τραπεζίτες, οι διπλωμάτες και οι πρέσβεις, που χρειάζονταν να βρίσκονται κοντά στην εξουσία τους μήνες που η Μαδρίτη άδειαζε.
Αυτή η εποχική μετακίνηση έχτισε την πόλη που επισκέπτεσαι σήμερα. Τα μεγάλα ξενοδοχεία, τα λουτρά Λα Πέρλα, το Μεγάλο Καζίνο, το θέατρο Βικτόρια Ευγενία, οι μικρές επαύλεις της νέας συνοικίας: όλα αυτά χτίστηκαν σε λίγες δεκαετίες για να εξυπηρετήσουν μια θερινή αυλή. Το 1887, όταν ήρθε η βασίλισσα, εδώ υπήρχε μια μικρή πόλη που μόλις είχε γκρεμίσει τα τείχη της· τριάντα χρόνια αργότερα ήταν ο πιο κομψός προορισμός της Ισπανίας.
Ο ρυθμός του παλατιού είναι το αγγλικό Queen Anne, με τις ψηλές καμινάδες του, τις σοφίτες του και την ηθελημένη ασυμμετρία του, και στην εποχή του φάνηκε εξωτικός. Ο Γουόρνουμ το έλυσε σαν ένα μεγάλο εξοχικό σπίτι και όχι σαν βασιλική κατοικία, κάτι που ταιριάζει με την ιδέα ότι αυτό ήταν το μέρος όπου η αυλή έπαυε να φέρεται σαν αυλή.
Οι κήποι, που είναι αυτό που επισκέπτεσαι
Το εσωτερικό του παλατιού δεν είναι ανοιχτό στο ευρύ κοινό: σήμερα φιλοξενεί τα θερινά μαθήματα του Πανεπιστημίου της Χώρας των Βάσκων, συναυλίες και πολιτιστικές εκδηλώσεις, οπότε μπαίνεις μόνο με αφορμή κάποια εκδήλωση. Αυτό που έχει ελεύθερη και δωρεάν πρόσβαση είναι οι κήποι, και εκεί βρίσκεται το πραγματικό ενδιαφέρον για τον επισκέπτη.
Ο λόφος πάνω στον οποίο κάθεται είναι το σημείο όπου ο κόλπος στενεύει, και από τους κήπους δεσπόζεις στη Λα Κόντσα από τη μία πλευρά και στην Ονταρρέτα από την άλλη, με το νησί της Σάντα Κλάρα ακριβώς απέναντι. Είναι η καλύτερη θέα στον κόλπο που μπορείς να έχεις χωρίς να ανέβεις σε λόφο.
Το πάρκο είναι σε αγγλικό τοπιακό ρυθμό, με επικλινή λιβάδια, μεγάλα δέντρα και μονοπάτια που κατεβαίνουν ως το επίπεδο του περιπάτου. Πολύ λίγοι το διασχίζουν: οι περισσότεροι παρακάμπτουν τον λόφο από το τούνελ του παραλιακού περιπάτου χωρίς να καταλάβουν ότι μπορούν να ανέβουν.
Μη χάσεις
Το σχεδίασε ένας Άγγλος αρχιτέκτονας
Ο Σέλντεν Γουόρνουμ, σε ρυθμό Queen Anne. Γι' αυτό μοιάζει με βρετανικό εξοχικό σπίτι και όχι με ισπανική βασιλική κατοικία.
Δημιούργησε τις ισπανικές θερινές διακοπές
Όπου πήγαινε η αυλή πήγαιναν οι τραπεζίτες και οι διπλωμάτες. Σε τριάντα χρόνια η πόλη γέμισε ξενοδοχεία και καζίνα.
Οι κήποι είναι δωρεάν
Το εσωτερικό το βλέπεις μόνο με αφορμή μια εκδήλωση, αλλά το πάρκο είναι ανοιχτό από την ανατολή ως τη δύση και δίνει την καλύτερη θέα στον κόλπο.
Το σημείο όπου ο κόλπος στενεύει
Από τον λόφο δεσπόζεις στη Λα Κόντσα από τη μία πλευρά και στην Ονταρρέτα από την άλλη, με τη Σάντα Κλάρα απέναντι.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Σαν Σεμπαστιάν
Βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στις δύο παραλίες, δεκαπέντε λεπτά με τα πόδια από το κέντρο από τον περίπατο. Αν ανέβεις από τους κήπους αντί να διασχίσεις το τούνελ του Πίκο δελ Λόρο, η διαδρομή μακραίνει πέντε λεπτά και η θέα το ανταμείβει με το παραπάνω.
Συνεχίζοντας προς τα δυτικά φτάνεις σε δέκα λεπτά στη Χτένα του Ανέμου, περνώντας μπροστά από το μνημείο της βασίλισσας Μαρίας Χριστίνας, που κλείνει τον κύκλο αυτής της ιστορίας.
Οι κήποι είναι ανοιχτοί από την ανατολή ως τη δύση του ηλίου και είναι δωρεάν, και λειτουργούν πολύ καλά ως διάλειμμα στα μέσα του απογεύματος. Το καλοκαίρι υπάρχει πολιτιστικό πρόγραμμα στο παλάτι, και αξίζει να το κοιτάξεις γιατί είναι ο μόνος τρόπος να δεις το εσωτερικό.
Συχνές ερωτήσεις
Και τι απέγινε το παλάτι όταν έφυγαν οι βασιλείς;
Πέρασε παράξενα χρόνια: χωρίς αυλή να το γεμίζει, άλλαξε χέρια και έφτασε να είναι μισοξεχασμένο. Με τον καιρό το έσωσε η πόλη, και σήμερα έχει μια δεύτερη ζωή πολύ διαφορετική: φιλοξενεί τα θερινά μαθήματα του πανεπιστημίου της Χώρας των Βάσκων, καθώς και συναυλίες και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Από θερινή κατοικία μιας βασίλισσας σε αίθουσα διδασκαλίας και αίθουσα συναυλιών· μου αρέσει πώς τελείωσε η ιστορία.
