Μπαίνεις από το εσωτερικό του Νέου Καθεδρικού, κατεβαίνοντας μερικά σκαλιά, και η αλλαγή είναι συγκλονιστική: από το ύψος και το φως του ύστερου γοτθικού περνάς σε έναν ρομανικό του 12ου αιώνα, πιο χαμηλό, πιο σκοτεινό και πολύ πιο πυκνό. Επέζησε γιατί, όσο χτιζόταν ο νέος, αυτός συνέχιζε να χρησιμοποιείται, και όταν ο νέος ήταν έτοιμος κανείς δεν ήθελε πια να τον γκρεμίσει.
Το ρετάμπλο με τους πενήντα τρεις πίνακες
Το σημαντικότερο κομμάτι βρίσκεται στην αψίδα: ένα ρετάμπλο από τα μέσα του 15ου αιώνα με πενήντα τρεις πίνακες ζωγραφισμένους σε χρυσό φόντο, έργο του Νικολάς Φλορεντίνο, που αφηγούνται τη ζωή του Χριστού και της Παναγίας σκηνή προς σκηνή, τοποθετημένους σε πέντε σειρές.
Είναι από τα πιο πλήρη σύνολα γοτθικής ζωγραφικής που σώζονται στην Ισπανία, και το ενδιαφέρον του δεν βρίσκεται μόνο στους πίνακες αλλά στον τρόπο που λειτουργούσαν: ήταν μια οπτική αφήγηση ταξινομημένη για ανθρώπους που δεν ήξεραν να διαβάζουν, με μια καθαρή αφηγηματική σειρά από αριστερά προς τα δεξιά και από κάτω προς τα πάνω.
Από πάνω, καλύπτοντας το τεταρτοσφαίριο της αψίδας, υπάρχει μια τεράστια τοιχογραφία της Δευτέρας Παρουσίας από τον ίδιο καλλιτέχνη, με την κόλαση αποδοσμένη με σημαντική ωμότητα. Αν δεις τα δύο μαζί —την ταξινομημένη αφήγηση κάτω, την προειδοποίηση πάνω— καταλαβαίνεις πώς επικοινωνούσε μια μεσαιωνική εκκλησία.
Ο Πύργος του Πετεινού και το περιστύλιο
Ο πύργος πάνω από τη διασταύρωση, γνωστός ως Πύργος του Πετεινού από τον ανεμοδείκτη που τον επιστέφει, είναι ένα από τα πιο ιδιόμορφα κομμάτια του ισπανικού ρομανικού: ένας τρούλος με νευρώσεις πάνω σε τύμπανο με δύο σειρές παράθυρα, σκεπασμένος με πέτρινα λέπια, με σαφή βυζαντινή επιρροή που έφτασε πιθανότατα μέσω της Ακουιτανίας.
Ανήκει σε μια μικρή ομάδα πύργων πάνω από τη διασταύρωση στη δυτική Ιβηρική —της Θαμόρα, του Τόρο και αυτός— που μοιράζονται αυτή τη λύση και δεν έχουν αντίστοιχο στην υπόλοιπη Ευρώπη. Απ' έξω φαίνεται καλά από το Πάτιο Τσίκο, τη μικρή πλατεία που βρίσκεται από πίσω.
Το περιστύλιο, που άλλαξε πολύ μετά τον σεισμό της Λισαβόνας του 1755, οδηγεί σε αρκετά παρεκκλήσια σημαντικού ενδιαφέροντος. Ένα από αυτά διατηρεί ένα μεσαιωνικό όργανο με αυλούς, από τα παλαιότερα της Ευρώπης που μπορούν ακόμα να παίξουν, και ένα άλλο στεγάζει τάφους με ξαπλωμένα γλυπτά μεγάλης ποιότητας.
Μη χάσεις
Πενήντα τρεις πίνακες
Το ρετάμπλο του Νικολάς Φλορεντίνο, από τα μέσα του 15ου αιώνα, είναι από τα πιο πλήρη σύνολα γοτθικής ζωγραφικής της Ισπανίας.
Η Δευτέρα Παρουσία της αψίδας
Μια τεράστια τοιχογραφία πάνω από το ρετάμπλο, με την κόλαση αποδοσμένη με σημαντική ωμότητα. Ήταν η προειδοποίηση.
Ο Πύργος του Πετεινού
Τρούλος με νευρώσεις σκεπασμένος με πέτρινα λέπια, με βυζαντινή επιρροή. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με εκείνους της Θαμόρα και του Τόρο, όλους στη δυτική Ιβηρική.
Ένα όργανο που ακόμα παίζει
Σε ένα παρεκκλήσι του περιστυλίου σώζεται ένα μεσαιωνικό όργανο με αυλούς, από τα παλαιότερα της Ευρώπης σε χρήση.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Σαλαμάνκα
Μπαίνεις από το εσωτερικό του Νέου Καθεδρικού και το εισιτήριο είναι κοινό, οπότε δεν χρειάζεται να διαλέξεις ανάμεσα στον έναν και στον άλλο. Αυτό που αξίζει να αποφασίσεις είναι η σειρά: αν μπεις πρώτα στον νέο και κατέβεις μετά στον παλαιό, ζεις ολόκληρη την αντίθεση.
Από πίσω βρίσκεται το Πάτιο Τσίκο, μια μικρή πλατεία από όπου βλέπεις τον Πύργο του Πετεινού και τη ρομανική αψίδα, και που είναι μια από τις πιο ήσυχες γωνιές της παλιάς πόλης. Από εκεί κατεβαίνεις προς τον Κήπο του Καλίστο και της Μελιβέας και το ποτάμι.
Λογάριασε σαράντα λεπτά για τον παλαιό μαζί με το περιστύλιο. Και αν κάνεις το Ιερονίμους, η διαδρομή στα ύψη περνά πάνω από αυτόν τον καθεδρικό και σου επιτρέπει να δεις τον πύργο της διασταύρωσης από μια γωνία αδύνατη από το έδαφος.
Συχνές ερωτήσεις
Τι έκαναν οι φοιτητές σε εκείνο το παρεκκλήσι;
Περνούσαν εκεί τη νύχτα πριν από την εξέταση του διδακτορικού, μόνοι, διαβάζοντας δίπλα στον τάφο του επισκόπου που το ίδρυσε· κάθονταν με τα πόδια πάνω στη σαρκοφάγο για να τους «κολλήσει» η σοφία του. Την επόμενη μέρα, αν περνούσαν, έβγαιναν θριαμβευτικά· κι αν όχι, γλιστρούσαν από μια μικρή πόρτα για να μη δείξουν το πρόσωπό τους. Καθαρό φοιτητικό άγχος, πριν από εξακόσια χρόνια.
Γιατί το όργανο φέρει το όνομα του Σαλίνας;
Από τον Φρανθίσκο ντε Σαλίνας, έναν μουσικό του 16ου αιώνα, τυφλό από παιδί και καθηγητή μουσικής στο πανεπιστήμιο εδώ. Έπαιζε με τέτοιον τρόπο που άφηνε όλους άφωνους, και ένας από αυτούς που τον άκουγαν μαγεμένοι ήταν ο φράι Λουίς ντε Λεόν, που του αφιέρωσε μία από τις ωραιότερες ωδές της γλώσσας: «Ο αέρας γαληνεύει και ντύνεται ομορφιά…». Όταν είσαι μέσα και δεις το όργανο, σκέψου ότι εκείνη η μουσική ενέπνευσε ένα ποίημα που διδάσκεται ακόμη στα σχολεία.
