Bilbao · Τι να δεις

Μαμάν της Λουίζ Μπουρζουά

Maman de Louise Bourgeois

Εννέα μέτρα ύψος, οκτώ πόδια από χαλκό και ατσάλι καρφωμένα στο έδαφος και ένας σάκος κρεμασμένος ανάμεσά τους. Είναι η Maman της Λουίζ Μπουρζουά, και στέκεται στην ταράτσα που βλέπει στη ρία, δίπλα στο τιτάνιο. Αν σταθείς από κάτω, νιώθεις μια ανατριχίλα που το γλυπτό επιδιώκει σκόπιμα: προστασία και απειλή ταυτόχρονα. Maman σημαίνει μαμά στα γαλλικά, και ναι, η καλλιτέχνιδα έφτιαξε αυτή τη γιγάντια αράχνη ως φόρο τιμής στη μητέρα της.

Γιατί μια αράχνη είναι πορτρέτο μιας μητέρας

Την εξήγηση την έδωσε η ίδια η Μπουρζουά και είναι πιο κυριολεκτική απ' ό,τι φαίνεται. Η μητέρα της αποκαθιστούσε ταπισερί στο οικογενειακό εργαστήριο έξω από το Παρίσι: ύφαινε, μπάλωνε, επιδιόρθωνε σκισμένα υφάσματα με ατέλειωτη υπομονή. Μια αράχνη κάνει ακριβώς αυτό, υφαίνει και επιδιορθώνει τον ιστό της ακούραστα, και για την καλλιτέχνιδα η σύγκριση ήταν έπαινος, όχι μια ανησυχητική μεταφορά.

Το μέγεθος είναι μέρος του επιχειρήματος. Η Μπουρζουά ήθελε ο θεατής να πρέπει να περάσει από κάτω, ανάμεσα στα πόδια, και να νιώσει ταυτόχρονα προστασία και κίνδυνο, που είναι ο τρόπος με τον οποίο περιέγραφε η ίδια τη μητρική μορφή. Η κλίμακα δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει: επιδιώκει να σε βάλει στη θέση του μικρού παιδιού.

Σήκωσε το βλέμμα προς την κοιλιά, εκείνον τον δικτυωτό σάκο που κρέμεται ανάμεσα στα πόδια. Είναι γεμάτος αυγά: είκοσι σφαίρες από λευκό και γκρίζο μάρμαρο, εύθραυστες και γυαλισμένες, προστατευμένες κάτω από αρκετούς τόνους σκουριασμένου μετάλλου. Εκεί συνοψίζεται ολόκληρη η ιδέα του έργου.

Ένα όψιμο γλυπτό μιας όψιμης καλλιτέχνιδας

Η Λουίζ Μπουρζουά έφτιαξε την πρώτη εκδοχή της Maman το 1999, όταν πλησίαζε τα ενενήντα. Είχε δουλέψει σχεδόν όλη της τη ζωή στη σκιά και η διεθνής αναγνώριση ήρθε αφού είχε περάσει τα εβδομήντα, κάτι σπάνιο ακόμη και σε έναν κόσμο όπου οι καριέρες είναι μακριές. Συνέχισε να φτιάχνει γλυπτά ως τον θάνατό της, το 2010, στα ενενήντα οκτώ της.

Υπάρχουν αδελφές αυτής της αράχνης στο Λονδίνο, στην Οτάβα, στο Τόκιο, στη Σεούλ και σε αρκετές ακόμη πόλεις, χυτευμένες από το ίδιο πρότυπο. Η αράχνη του Μπιλμπάο δεν είναι ούτε η μόνη ούτε η πρώτη, αλλά έχει το καλύτερο σκηνικό: τη ρία πίσω, το τιτάνιο δίπλα και την αντανάκλαση στο νερό όταν είναι ακίνητο.

Πρόσεξε την επιφάνεια του χαλκού, με τα σημάδια του πλασίματος ορατά και μια υφή σχεδόν σαν ζαρωμένο δέρμα. Η Μπουρζουά δεν γυάλισε ποτέ τα χυτά της, ώστε να φαίνεται η κίνηση του χεριού, και αυτό, σε ένα έργο τέτοιας κλίμακας, είναι που το εμποδίζει να μοιάζει με βιομηχανικό αντικείμενο.

Μη χάσεις

Τα μαρμάρινα αυγά

Είκοσι λευκές και γκρίζες σφαίρες στον σάκο που κρέμεται ανάμεσα στα πόδια. Η ευθραυστότητα προστατευμένη κάτω από τόνους μετάλλου.

Έπαινος, όχι απειλή

Η μητέρα της Μπουρζουά αποκαθιστούσε ταπισερί. Το να υφαίνεις και να επιδιορθώνεις με ατέλειωτη υπομονή ήταν το σημείο της σύγκρισης.

Την έφτιαξε στα ενενήντα της

Η Μπουρζουά έφτασε στην αναγνώριση αφού είχε περάσει τα εβδομήντα και συνέχισε να φτιάχνει γλυπτά ως τον θάνατό της στα ενενήντα οκτώ.

Ο αγυάλιστος χαλκός

Τα σημάδια του πλασίματος μένουν ορατά επίτηδες, για να μη μοιάζει με βιομηχανικό αντικείμενο.

Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Μπιλμπάο

Βρίσκεται στην κάτω ταράτσα του Guggenheim, στην πλευρά που βλέπει στη ρία, και η πρόσβαση είναι ελεύθερη: δεν χρειάζεσαι εισιτήριο για να τη δεις. Είναι δύο λεπτά από το Puppy, που καταλαμβάνει την αντίθετη πλευρά του κτιρίου, και τα δύο μαζί τα βλέπεις σε ένα τέταρτο.

Από εδώ ξεκινά ο περίπατος της ρίας προς τα ανατολικά, με τη Σουμπισούρι μπροστά σου, και προς τα δυτικά μέσα από το Αμπαντοϊμπάρα ως το Μέγαρο Ευσκαλντούνα. Όλα επίπεδα και χωρίς διασταυρώσεις.

Για τη φωτογραφία καλό είναι να κάνεις ολόκληρο τον γύρο της: από μπροστά μοιάζει συμμετρική και δεν είναι καθόλου, και από την πλευρά του ποταμού διαγράφεται πάνω στο νερό με τη γέφυρα Λα Σάλβε πίσω. Όταν σουρουπώνει, με τον χαμηλό φωτισμό, τα πόδια ρίχνουν σκιές που είναι σχεδόν ένα άλλο γλυπτό.

Συχνές ερωτήσεις

Και ποια ήταν η Λουίζ Μπουρζουά;

Μια γυναίκα εξαιρετική και πεισματάρα όσο λίγες. Φαντάσου: έγινε πραγματικά διάσημη πολύ μεγάλη, πια μετά τα εβδομήντα, ύστερα από μια ολόκληρη ζωή δουλειάς σχεδόν στη σκιά. Και δεν σταμάτησε: συνέχισε να γλύπτει ως τον θάνατό της, στα ενενήντα οκτώ της, το 2010. Αυτή την αράχνη τη δημιούργησε κοντά στα ενενήντα. Την πρώτη της σειράς την έκανε για τα εγκαίνια ενός μεγάλου μουσείου στο Λονδίνο, και άρεσε τόσο που συνέχισε να την επαναλαμβάνει. Ποτέ δεν είναι αργά, μοιάζει να μας λέει από εδώ κάτω.

Ανακάλυψε την πόλη Bilbao και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό

Γύρισέ την με ντόπιους ξεναγούς, με τον δικό σου ρυθμό και χωρίς σύνδεση.

Εφαρμογή Viavoy

Άλλα μέρη στην πόλη Bilbao

Παρατηρητήριο της Αρτσάντα

Αποβάθρα Μαρθάνα

Μουσείο Καλών Τεχνών του Μπιλμπάο

Μουσείο Γκούγκενχαϊμ Μπιλμπάο

Μέγαρο Εουσκαλντούνα

Πλάθα Νουέβα