Dokuz metre yükseklik, yere çakılmış bronz ve çelikten sekiz bacak ve aralarında asılı bir kese. Louise Bourgeois'nın Maman'ı bu ve titanyumun yanında, riaya bakan terasta dikiliyor. Altına girmek, heykelin bilerek aradığı bir ürperti yaratıyor: aynı anda hem sığınak hem tehdit. Maman Fransızcada “anne” demek ve evet, sanatçı bu dev örümceği annesine saygı olarak yaptı.
Bir örümcek neden bir annenin portresi
Açıklamayı Bourgeois'nın kendisi yaptı ve göründüğünden daha gerçekçi. Annesi, Paris'in dışındaki aile atölyesinde duvar halıları restore ediyordu: dokuyor, yamalıyor, yırtık kumaşları sonsuz bir sabırla onarıyordu. Bir örümcek de tam olarak bunu yapar, ağını durmadan örer ve onarır; sanatçı için bu benzetme tedirgin edici bir metafor değil, bir övgüydü.
Boyut da argümanın bir parçası. Bourgeois izleyicinin altından, bacakların arasından geçmek zorunda kalmasını ve aynı anda hem korunma hem tehlike hissetmesini istiyordu; anne figürünü de tam böyle tarif ediyordu. Ölçek etkilemeye çalışmıyor: seni küçük çocuğun yerine koymaya çalışıyor.
Başını karnına, bacakların arasında asılı duran o ağ keseye kaldır. Yumurtalarla dolu: paslanmış birkaç ton metalin altında korunan, kırılgan ve cilalı, beyaz ve gri mermerden yirmi küre. Eserin bütün fikri orada özetlenmiş.
Geç tanınmış bir sanatçının geç bir heykeli
Louise Bourgeois, Maman'ın ilk versiyonunu 1999'da, doksan yaşına yaklaşırken yaptı. Neredeyse bütün hayatı boyunca gölgede çalışmıştı ve uluslararası tanınırlık ona yetmişini geçtikten sonra geldi; kariyerlerin uzun sürdüğü bir dünyada bile pek sık rastlanmayan bir şey. 2010'da, doksan sekiz yaşında ölene kadar heykel yapmayı sürdürdü.
Bu örümceğin Londra'da, Ottawa'da, Tokyo'da, Seul'de ve başka birkaç şehirde aynı modelden dökülmüş kız kardeşleri var. Bilbao'daki ne tek ne de ilki, ama en iyi sahneye sahip olan o: arkada ria, yanında titanyum ve su durgunken üzerindeki yansıması.
Bronzun yüzeyine dikkat et: modelleme izleri açıkta ve dokusu neredeyse buruşuk bir deri gibi. Bourgeois, elin hareketi belli olsun diye dökümlerini hiç cilalamadı ve bu ölçekte bir eserde onun bir sanayi nesnesi gibi görünmesini engelleyen şey de bu.
Kaçırılmayacaklar
Mermer yumurtalar
Bacakların arasında asılı kesede yirmi beyaz ve gri küre. Tonlarca metalin altında korunan kırılganlık.
Tehdit değil, övgü
Bourgeois'nın annesi duvar halıları restore ediyordu. Benzetmenin özü, sonsuz sabırla dokumak ve onarmaktı.
Onu doksan yaşında yaptı
Bourgeois tanınırlığa yetmişini geçtikten sonra ulaştı ve doksan sekiz yaşında ölene kadar heykel yapmayı sürdürdü.
Cilalanmamış bronz
Modelleme izleri bir sanayi nesnesi gibi görünmesin diye bilerek açıkta bırakıldı.
Bilbao gezine nasıl uyar
Guggenheim müzesinin alt terasında, riaya bakan tarafta ve giriş serbest: görmek için bilet gerekmiyor. Binanın karşı tarafını kaplayan Puppy iki dakika uzaklıkta ve ikisi birlikte bir çeyrek saatte görülüyor.
Buradan doğuya, görüş alanındaki Zubizuri yönüne, batıya ise Abandoibarra üzerinden Palacio Euskalduna binasına kadar ria yürüyüşü başlıyor. Hepsi düz ve karşıdan karşıya geçmeden.
Fotoğraf için etrafında tam bir tur atmakta fayda var: önden simetrik görünüyor ama hiç de öyle değil; nehir tarafından ise arkasında La Salve köprüsüyle suyun önünde siluet halinde beliriyor. Akşam karanlığında, alçak aydınlatmayla bacakların düşürdüğü gölgeler neredeyse başka bir heykel.
Sık sorulan sorular
Peki Louise Bourgeois kimdi?
Olağanüstü ve son derece inatçı bir kadın. Şaşıracaksın: gerçekten ünlü olduğunda çok yaşlıydı, yetmişini geçmişti; bütün bir ömrü neredeyse gölgede çalışarak geçirdikten sonra. Ve durmadı: doksan sekiz yaşında, 2010'da ölene kadar heykel yapmaya devam etti. Bu örümceği doksanlı yaşlarına yaklaşırken yarattı. Serinin ilkini Londra'da büyük bir müzenin açılışı için yaptı ve o kadar beğenildi ki tekrar tekrar yaptı. Burada, aşağıdan bize hiçbir şey için geç olmadığını söylüyor gibi.
