Odcinek rzymskiego muru o długości około osiemdziesięciu metrów z kilkoma półokrągłymi basztami, obok wieży Zuda, a przed nim brązowy posąg cesarza Augusta z uniesioną ręką. To najlepiej widoczna pozostałość obwarowań Caesaraugusty, miasta, które sam August założył około 14 roku p.n.e. i któremu dał swoje imię.
Miasto założone dla zwalnianych żołnierzy
Caesaraugustę założono jako kolonię, by osiedlić w niej weteranów legionów zwolnionych ze służby po wojnach kantabryjskich, i to pochodzenie wyjaśnia jej układ: regularną siatkę prostopadłych ulic z dwiema głównymi osiami, cardo i decumanus, oraz forum na ich skrzyżowaniu.
Nazwa jest dosłowna: Colonia Caesar Augusta, czyli kolonia Cezara Augusta. Saragossa to jedno z bardzo nielicznych miast na świecie, które zachowało – zniekształcone przez arabski i przez język romański – imię cesarza, który ją założył. Caesaraugusta stała się Saraqustą, a stąd Saragossą.
Mur wzniesiono później, prawdopodobnie w III wieku, gdy brak bezpieczeństwa zmusił miasta cesarstwa do budowy umocnień. Miał około trzech kilometrów obwodu i ponad sto baszt, a ulica Coso, która okrąża stare miasto, wciąż biegnie jego linią.
To, co widać, i to, co leży pod spodem
Zachowany odcinek pokazuje technikę budowy: rdzeń z rzymskiego betonu oblicowany kamiennymi ciosami, z półokrągłymi basztami wysuniętymi przed lico muru, by razić napastników u jego stóp. Ciosy cokołu pochodzą z wcześniejszych budowli, co było częste w późnych murach obronnych.
Posąg Augusta to brązowa kopia Augusta z Prima Porta, rzymskiej rzeźby przechowywanej w Watykanie, i był darem Włoch dla miasta. Gest uniesionej ręki to gest wodza przemawiającego do wojska, a nie pozdrowienie.
I jest coś ważniejszego od muru: pod centrum leży całe miasto. Saragossa ma cztery muzea archeologiczne – forum, port rzeczny, łaźnie i teatr – które tworzą trasę Caesaraugusty i które zwiedzisz na łączonym bilecie.
Nie do przegapienia
Miasto nosi imię cesarza
Colonia Caesar Augusta. Po arabsku stała się Saraqustą, a stąd Saragossą: nazwa przetrwała dwa tysiące lat.
Założona dla zwolnionych legionistów
Jako kolonia, w której osiedlano weteranów po wojnach kantabryjskich. Stąd jej regularny układ w siatkę ulic.
Ulica Coso biegnie wzdłuż muru
Ulica okrążająca stare miasto wciąż wyznacza linię rzymskich obwarowań o obwodzie trzech kilometrów.
Uniesiona ręka to nie pozdrowienie
Posąg jest kopią Augusta z Prima Porta z Watykanu, a ten gest to gest wodza przemawiającego do wojska.
Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy
Mur stoi na zachodnim krańcu Plaza del Pilar, obok wieży Zuda, i stanowi wejście na plac, jeśli nadchodzisz od zachodu albo od Mercado Central. Oglądasz go z zewnątrz i za darmo.
Dobrze sprawdza się na początek dnia, bo wprowadza w rzymską warstwę miasta, zanim zobaczysz całą resztę. A minutę dalej jest bezpłatny punkt widokowy na wieży Zuda, na który warto wejść zaraz potem.
To przystanek na dziesięć minut. Jeśli rzymskie miasto naprawdę cię interesuje, trasa Caesaraugusty z czterema muzeami zajmie ci dobre pół dnia i ma łączony bilet, który wychodzi dużo taniej niż cztery osobne.
Najczęstsze pytania
Co znaczy ten gest z podniesioną ręką?
To gest władzy: nazywa się adlocutio, to cesarz zwracający się do swoich wojsk i proszący o ciszę, zanim przemówi. Marmurowy oryginał odnaleziono w 1863 roku w willi Liwii, żony Augusta, niedaleko Rzymu, a dziś przechowuje się go w Watykanie. Przyjrzyj się, jeśli możesz, pancerzowi: to nie ozdoba, opowiada o konkretnym zwycięstwie, o dniu, w którym Partowie zwrócili Rzymowi wojskowe orły, które mu odebrali. Triumf bez bitwy, sama dyplomacja, a August nosił go na piersi na zawsze.
Czy August w ogóle postawił stopę w tym mieście?
Dobre pytanie, a odpowiedź to eleganckie „prawie”. August był w Hispanii, gdzie kierował ciężkimi wojnami z Kantabrami, i nawet zachorował w Tarraco, dzisiejszej Tarragonie, gdzie spędził jakiś czas, rządząc imperium niemal z łóżka. Ale kolonię, która nosi jego imię, założono niedługo potem, a wznieśli ją na jego cześć jego ludzie i weterani jego legionów. Nie ma śladu, że postawił stopę właśnie tutaj. Króluje więc nad swoim miastem, którego może nigdy nie zobaczył. Uroki władzy.
