Dach z kutego żelaza i szkła, drewniane witryny i balkoniki na górze: to nietknięty kawałek XIX wieku. W 1886 roku kazał go zbudować kupiec z wyczuciem i z pieniędzmi, który chciał dać Valladolid jeden z tych eleganckich pasaży, jakie widział w Paryżu.
Paryskie marzenie w Kastylii
Projekt zamówił don Eusebio Gutiérrez, a architekt Jerónimo Ortiz de Urbina połączył dwie ulice – Fray Luis de León i Castelar – tym pasażem przykrytym żelazem i szkłem, oświetlanym wtedy gazem: technologiczny luksus jak na tamte czasy.
Podzielono go na dwa odcinki połączone centralną rotundą pod przeszkloną kopułą, żeby przez cały dzień wpadało tu mnóstwo światła. Ten układ to dokładnie układ paryskich pasaży, które posłużyły za wzór.
Moda przyszła z Paryża: na początku XIX wieku zaczęto tam przykrywać zaułki żelazem i szkłem, żeby można było robić zakupy, nie moknąc, a tamte pasaże były bezpośrednim przodkiem domów towarowych i dzisiejszych centrów handlowych.
Były królestwem niespiesznego spacerowicza, który ogląda wystawy, niekoniecznie coś kupując. Walter Benjamin poświęcił im całe studium, uznając je za symbol XIX wieku.
Marzenie, które się nie spełniło
Ciekawe, że wielkie marzenie Gutiérreza nie do końca się spełniło: pasaż, tak wytworny i tak drogi, podupadł wkrótce po otwarciu. Może dlatego, że ówczesne Valladolid nie było jeszcze gotowe na taki przepych.
Taka jest zwykła historia hiszpańskich pasaży handlowych: skopiowano paryski model bez krytycznej masy kupującego mieszczaństwa, która utrzymywała go we Francji, i wiele z nich marniało.
Dopiero bardzo staranna restauracja pod koniec XX wieku przywróciła mu blask i znów zapełniła go sklepami. Dziś działa i jest jednym z najbardziej fotogenicznych zakątków centrum.
W centralnej rotundzie, pod przeszkloną kopułą, stoi rzeźba Merkurego, boga handlu. Szczegół, który doskonale streszcza, po co zbudowano to miejsce.
Nie do przegapienia
Zbudowany w 1886 roku
Zamówił go kupiec Eusebio Gutiérrez, a zaprojektował Jerónimo Ortiz de Urbina.
Skopiowany z Paryża
Pasaże przykryte żelazem i szkłem były bezpośrednim przodkiem centrów handlowych.
Oświetlany gazem
Technologiczny luksus jak na tamte czasy, z przeszkloną kopułą nad centralną rotundą.
Upadł wkrótce po otwarciu
Zbyt wytworny i drogi jak na ówczesne Valladolid. Odzyskano go pod koniec XX wieku.
Jak to wpleść w zwiedzanie Valladolid
Leży w centrum, między ulicami Fray Luis de León i Castelar, kilka minut od Plaza Mayor.
Postój trwa dziesięć minut: wchodzisz jednym końcem, patrzysz na kopułę i wychodzisz drugim. Wstęp jest wolny w godzinach otwarcia sklepów.
Doskonale pasuje do trasy po centrum, po drodze na plaza de Portugalete i do Teatro Calderón.
Najczęstsze pytania
Skąd wzięła się moda na te kryte pasaże?
Z Paryża, z całym jego wdziękiem. Na początku XIX wieku zaczęto tam przykrywać zaułki żelazem i szkłem, żeby robić zakupy bez moknięcia, a te galerie były bezpośrednim dziadkiem domów towarowych, a nawet naszych centrów handlowych. Było to królestwo próżnującego spacerowicza, tego, który chodził, żeby patrzeć i być widzianym, bez pośpiechu. Gdy don Eusebio sprowadził ten pomysł tutaj, importował to, co Europa miała najnowocześniejszego; dlatego ten dach ma w sobie coś tak nie z tego świata.
