Pośrodku wąskiej, niepozornej ulicy zatrzymuje cię w miejscu fasada z dwiema wieżami, skręconymi kolumnami i kamieniem, który zdaje się poruszać. To San Luis de los Franceses, arcydzieło sewilskiego baroku, zbudowane między 1699 a 1730 rokiem przez Leonarda de Figueroę jako kościół nowicjatu jezuitów. W środku ma plan koła pod bardzo wysoką kopułą, pomalowaną od góry do dołu. A historia ma okrutny zwrot: trzydzieści siedem lat po jego ukończeniu jezuitów wygnano z Hiszpanii i nigdy już do niego nie weszli.
Kościół do kształcenia jezuitów
Nowicjat był miejscem, w którym młodzi członkowie Towarzystwa spędzali pierwsze lata formacji, a ten kościół pomyślano jako narzędzie tej formacji: wszystko w nim – centralny plan, wysokość kopuły, malowidła, złoto – jest obliczone na to, by wywrzeć wrażenie na wchodzącym. To nie dekoracja, to pedagogika.
Plan to krzyż grecki wpisany w kwadrat, z kopułą nad środkiem. To rozwiązanie bardziej rzymskie niż sewilskie, celowo kosmopolityczne, a Figueroa zrealizował je z takim opanowaniem cegły i sztukaterii, że nie ma ono odpowiednika w mieście. Fasada ze skręconymi kolumnami salomonowymi i wklęsło-wypukłym ruchem to najbliższa Borrominiemu rzecz w Andaluzji.
W 1767 roku Karol III wydał dekret o wygnaniu jezuitów ze wszystkich terytoriów Korony. Rozkaz wykonano w ciągu kilku tygodni, a świeżo ukończony budynek opustoszał. Potem był seminarium, przytułkiem, magazynem i siedzibą różnych instytucji, a sporą część XX wieku spędził zamknięty, niszczejąc.
Co zobaczyć w środku
Kopułę pomalował Lucas Valdés, syn Juana de Valdésa Leala, przy współpracy Dominga Martíneza. To niebo zaludnione świętymi jezuitami, aniołami i alegoriami, pomyślane tak, by oglądać je z dokładnego środka świątyni z głową odchyloną do tyłu. Zrób to: właśnie dla tego widoku kościół istnieje.
Złocone retabula z kolumnami salomonowymi należą do najpełniejszych w andaluzyjskim baroku, a przechowywane w nich relikwie – relikwiarze ze szczątkami i przedmiotami świętych – były częścią programu pobożności nowicjatu. Zachowała się też kaplica domowa, mniejsza i bardziej kameralna.
A na dole jest krypta, którą można zwiedzać i której mało kto się spodziewa. W zespole zachował się też dziedziniec dawnego nowicjatu z pomieszczeniami, w których mieszkali nowicjusze: kościół rozumie się dużo lepiej, gdy zobaczy się dom, który go otaczał.
Nie do przegapienia
Fasada Figueroi
Kolumny salomonowe i wklęsło-wypukły ruch: najbliższa Borrominiemu rzecz w Andaluzji.
Kopuła Lucasa Valdésa
Niebo świętych jezuitów namalowane tak, by oglądać je z dokładnego środka, z głową odchyloną do tyłu.
Wygnanie z 1767 roku
Trzydzieści siedem lat po ukończeniu kościoła jezuici musieli go opuścić na zawsze.
Krypta i dziedziniec nowicjatu
Część, której nikt się nie spodziewa, i ta, która tłumaczy, po co to wszystko zbudowano.
Jak to wpasować w zwiedzanie Sewilli
Kościół stoi przy calle San Luis, osi dzielnicy Macarena, dziesięć minut pieszo od bazyliki Macarena i bramy Arco de la Macarena i pięć od Plaza del Pumarejo.
Niedawna renowacja oddała go miastu jako miejsce do zwiedzania i na wystawy, z bezpłatnym wstępem, ale godziny otwarcia są ograniczone i często zdarzają się zamknięcia z powodu wydarzeń. Sprawdź je, zanim się tu wybierzesz: to jedyna poważna niedogodność tej wizyty.
Połącz go z Alameda de Hércules, dziesięć minut stąd, żeby coś zjeść albo się napić. Ta północna połowa Sewilli to część miasta, w której mieszkają ludzie, a kontrast z zabytkowym centrum w środku przedpołudnia jest uderzający.
Najczęstsze pytania
Dlaczego „de los Franceses”?
Przez świętego, któremu jest poświęcony. Święty Ludwik to nikt inny jak Ludwik IX, król Francji w trzynastym wieku, jedyny francuski monarcha, który trafił na ołtarze jako święty. Słynął ze sprawiedliwości i z wypraw krzyżowych, i zmarł podczas jednej z nich. Jezuici oddali swój nowicjat pod opiekę tego świętego króla i stąd kościół ma to tak ciekawe nazwisko. Nie ma to nic wspólnego z tym, że zbudowali go Francuzi, uwaga.
Kim był Leonardo de Figueroa?
Wielkim mistrzem sewilskiego baroku, człowiekiem, który dał miastu jego najbardziej przeładowane i świetliste oblicze. Oprócz tego klejnotu jego dziełem jest czerwono-biała fasada pałacu San Telmo, pracował też przy kościele Salvador i w Hospital de los Venerables. Założył całą dynastię architektów: synowie i wnukowie kontynuowali jego zawód. Kiedy w Sewilli zobaczysz czerwoną cegłę i azulejos grające razem, często stoi za tym jakiś Figueroa.
Kto namalował tę kopułę?
Przede wszystkim Lucas Valdés, syn malarza Valdésa Leala, tego mistrza tak bardzo opętanego śmiercią. Lucas pokrył kopułę i sklepienia postaciami, aniołami i świętymi jezuitami, przy pomocy innych malarzy epoki, takich jak Domingo Martínez. To było malarstwo stworzone, by robić wrażenie, żeby młody jezuita poczuł nad sobą otwarte niebo. Za tyloma złoceniami i tyloma kolorami stoją konkretne nazwiska i ręce, a to jest jedno z nich.
