Seville · Co zobaczyć

Dawna Królewska Fabryka Tytoniu

La antigua Real Fábrica de Tabacos

Wygląda jak pałac, a była fabryką: budynek z jasnego kamienia ciągnący się przez całe kwartały, z fosą, mostem, kaplicą, stajniami, a nawet własnym więzieniem. Osiemnastowieczna Real Fábrica de Tabacos, czyli Królewska Fabryka Tytoniu, była jednym z największych budynków przemysłowych w Europie, a w jej halach pracowały tysiące kobiet – cigarreras, sewilskie robotnice skręcające cygara. Stąd wyszła też najsłynniejsza postać, jaką to miasto dało światu: Carmen. Dziś mieści się tu Uniwersytet w Sewilli, a na jego dziedzińce można swobodnie wejść.

Fabryka z fosą, jak zamek

Budowa ciągnęła się przez cały XVIII wiek, najpierw pod kierunkiem Ignacia Sali, a potem Sebastiána van der Borchta, i przez długi czas mówiono, że to drugi co do wielkości budynek w Hiszpanii po klasztorze El Escorial. W środku były hale robocze, mieszkania, stajnie dla mułów obracających młyny tytoniowe, kaplica, więzienie i plac apelowy.

Fosa i budki strażnicze nie są ozdobą. Tytoń był monopolem Korony i jednym z jej największych źródeł dochodu, dlatego fabrykę wzniesiono jak twierdzę: most, straże i rewizja przy wyjściu, żeby powstrzymać kradzieże i przemyt. Robotnice przeszukiwano po zakończeniu zmiany.

W XIX wieku pracowały tu tysiące cigarreras, w większości kobiet, z własną pensją w czasach, gdy prawie żadna kobieta jej nie miała. Ich sława odważnych i dobrze zorganizowanych nie była stereotypem: prowadziły strajki i bunty i były jedną z pierwszych kobiecych mas robotniczych w Hiszpanii.

Carmen wyszła z tych hal

W 1845 roku francuski pisarz Prosper Mérimée wydał nowelę osadzoną w Sewilli, której bohaterką była cigarrera z tej fabryki: wolna, namiętna, bez najmniejszego zamiaru słuchania kogokolwiek. Trzydzieści lat później Georges Bizet zrobił z niej operę i dziś „Carmen” to prawdopodobnie najczęściej wystawiana opera na świecie.

Prapremiera w Paryżu w 1875 roku była głośną klęską: publiczność zgorszyła się bohaterką, która paliła, sama wybierała i niczego nie żałowała. Krytycy nie zostawili na operze suchej nitki. Bizet zmarł trzy miesiące później, nie doczekawszy chwili, gdy jego dzieło stało się światowym fenomenem.

Ta postać to francuski wymysł stworzony z zewnątrz, obciążony wszystkimi stereotypami romantycznej Hiszpanii. Ale urodziła się tutaj, w środku, i za każdym razem, gdy kurtyna „Carmen” podnosi się w Tokio czy w Nowym Jorku, w tle brzmi ten budynek.

Nie do przegapienia

Fosa i most

Ufortyfikowana fabryka, bo tytoń był monopolem królewskim i był wart tyle co złoto.

Cigarreras

Tysiące kobiet z własną pensją w XIX wieku i jedna z pierwszych kobiecych mas robotniczych w Hiszpanii.

Narodziny Carmen

Mérimée wymyślił ją tutaj w 1845 roku, a Bizet uczynił ją światową w 1875 roku, po katastrofalnej prapremierze.

Otwarte dziedzińce

Wstęp wolny w godzinach pracy uniwersytetu. Prawie nikt, kto przechodzi obok, nie wie, że może wejść.

Jak to wpasować w zwiedzanie Sewilli

Budynek stoi między Puerta de Jerez a parkiem María Luisa, pięć minut od Plaza de España i dziesięć od katedry. To naturalne przejście między zabytkowym centrum a parkiem.

Na dziedzińce wchodzi się bezpłatnie w godzinach pracy uniwersytetu. Najbardziej imponujący jest główny dziedziniec z fontanną i wewnętrzną fasadą, a warto też zajrzeć do dawnej kaplicy. Pamiętaj, że to działający wydział: są zajęcia, egzaminy i studenci, a części dydaktycznych nie można zwiedzać.

Dokładnie naprzeciwko stoi pałac San Telmo, dziś siedziba prezydenta Junta de Andalucía, rządu regionalnego, ze spektakularnym barokowym portalem dłuta Leonarda de Figueroi. Zwykle nie można go zwiedzać, ale widać go z ulicy i to jedna z najpiękniejszych fasad w mieście.

Najczęstsze pytania

Dlaczego fabryka miała fosę, jak zamek?

Bo tutaj nie obracano byle czym: przerabiano tytoń, a tytoń był monopolem Korony, czyli czystym złotem dla królewskiego skarbca. Przy takim nagromadzeniu bogactwa fabrykę wzniesiono jak twierdzę, z fosą, mostem i strażą, żeby powstrzymać kradzieże i przemyt. Cigarreras rewidowano przy wyjściu, żeby przypadkiem nie wymknął się jakiś liść schowany w ubraniu. Pałac, owszem, ale pałac strzeżony do ostatniego zakątka.

Czy opera „Carmen” od początku odniosła sukces?

Ależ nie, było dokładnie na odwrót. Kiedy Bizet wystawił „Carmen” po raz pierwszy w Paryżu, w 1875 roku, zgorszył publiczność: bohaterka tak wolna i namiętna, która paliła i sama o sobie decydowała, była zbyt śmiała jak na tamte czasy. Krytyka potraktowała ją fatalnie. A co najsmutniejsze: Bizet zmarł zaledwie trzy miesiące później, mając trzydzieści sześć lat, przekonany, że poniósł klęskę. Nigdy się nie dowiedział, że jego Carmen stanie się jedną z najczęściej wystawianych oper na całym świecie.

Czy jest tak ogromna, na jaką wygląda?

Jeszcze bardziej. Przez długi czas mówiło się, że to drugi co do wielkości budynek w Hiszpanii, ustępujący tylko klasztorowi El Escorial. Pomyśl, że w środku było dużo więcej niż hale robocze: mieszkania, stajnie dla mułów, które obracały młyny do tytoniu, a nawet plac musztry. To było niemal miasto otoczone murami, poświęcone jednej jedynej rzeczy. Dlatego, kiedy dziś zaglądasz na jej dziedziniec, trudno uwierzyć, że to wszystko było w gruncie rzeczy fabryką.

Odkryj Seville i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Seville

Fontanna Lwów

Giralda

Las Setas

48 ławek prowincji

Pawilony Expo 29

Pomnik Elcana i pożegnanie