Salamanca · Co zobaczyć

Uniwersytet w Salamance

Universidad de Salamanca

Założył go Alfons IX w 1218 roku i jest najstarszym działającym uniwersytetem w Hiszpanii oraz jednym z najstarszych na świecie. Ale po wejściu nie robią wrażenia daty: robi je kamienna sala z ciągłymi ławami z surowego drewna, bez oparć, wytartymi przez pokolenia studentów, którzy notowali na kolanach. Nazywa się Sala Fray Luis de León i wygląda dokładnie tak jak dawniej.

„Mówiliśmy wczoraj”

W tej sali uczył Fray Luis de León, teolog i poeta, dopóki Inkwizycja nie uwięziła go na prawie pięć lat za przełożenie Pieśni nad Pieśniami na kastylijski, co było wtedy zakazane. Kiedy go uniewinniono i wrócił do tej samej sali, według tradycji zaczął wykład od dwóch słów: „Mówiliśmy wczoraj”.

Zdanie jest prawdopodobnie apokryficzne i nie pojawia się we współczesnych mu źródłach, ale stało się dewizą uczelni i dość dobrze streszcza to, co instytucja chce o sobie powiedzieć: ciągłość ponad przerwami.

Sala jest absolutnie surowa: drewniane ławy bez oparć, podwyższona mównica i drewniany strop. Nie ma tu żadnej dekoracji. To ogołocenie robi wrażenie, bo jasno pokazuje, że to, co ważne, działo się w powietrzu, a nie na ścianach.

Szkoła z Salamanki i biblioteka

W XVI wieku grupa teologów i prawników tego uniwersytetu – Francisco de Vitoria, Domingo de Soto, Francisco Suárez – sformułowała tu idee leżące u źródeł nowoczesnego prawa międzynarodowego: że wszystkie ludy mają prawa niezależnie od religii, że wojna wymaga słusznej przyczyny i że żadna władza nie może przywłaszczyć sobie zamieszkanych ziem tylko dlatego, że je odkryła.

Te tezy postawiono w samym środku debaty o podboju Ameryki i miały one realne skutki prawne. To prawdopodobnie najważniejszy wkład intelektualny, jaki wyszedł z hiszpańskiego uniwersytetu, i powstał w tych salach.

Zwiedzanie obejmuje też Starą Bibliotekę, którą ogląda się od drzwi, bez wchodzenia: drewniane regały aż po sufit, około czterdziestu tysięcy dawnych woluminów i atmosfera, która onieśmiela. Do tego krużganek ze schodami uniwersyteckimi i ich płaskorzeźbami o tematyce świeckiej, rzadko spotykanymi w budynku tego rodzaju.

Nie do przegapienia

Sala Fray Luis de León

Ciągłe ławy bez oparć, wytarte przez pokolenia. Wygląda dokładnie tak jak dawniej, bez żadnej dekoracji.

Szkoła z Salamanki

Vitoria i Suárez sformułowali tu podstawy prawa międzynarodowego w czasie debaty o podboju Ameryki.

Stara Biblioteka

Około czterdziestu tysięcy dawnych woluminów na regałach aż po sufit. Ogląda się ją od drzwi, bez wchodzenia.

Czerwone vítores

Napisy na murach świętują doktoraty, a malowano je krwią byka zmieszaną z oliwą.

Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki

Wchodzi się od Patio de Escuelas, przechodząc pod platereskową fasadą, na której jest żaba. Bilet daje wstęp do krużganka, historycznych sal, kaplicy i biblioteki, a zwiedzanie zajmuje około czterdziestu minut.

Naprzeciw są Escuelas Menores z Niebem Salamanki i zwykle obejmuje je ten sam bilet. O krok stąd są pałac Anaya i obie katedry.

Szczegół, który widać wszędzie i który trzeba umieć odczytać: czerwone napisy malowane na murach, ze słowem „Víctor” i inicjałami. To vítores, sposób, w jaki świętowano uzyskanie przez kogoś stopnia doktora, a malowano je krwią byka zmieszaną z oliwą.

Najczęstsze pytania

Czy to prawda z tym powiedzeniem, że Salamanka nie da tego, czego nie dała natura?

Ha, tak, i mówimy to z dumą i szczyptą przekory. Po łacinie brzmi okrągło: „Quod natura non dat, Salmantica non praestat”. Znaczy mniej więcej tyle, że ten uniwersytet nauczy cię wszystkiego, czego zechcesz się nauczyć, wszystkich nauk świata… ale jeśli przyjedziesz bez głowy, nawet Salamanka ci jej nie da. Czyli: talent trzeba przywieźć z domu; resztę damy ci my. Osiem stuleci tej samej lekcji z przymrużeniem oka.

Do czego służyła pierwsza gramatyka kastylijskiego?

Tu jest piękna scena. Opowiadają, że kiedy przedstawiono dzieło królowej Izabeli, zapytała, do czego, u licha, służy porządkowanie języka, którym wszyscy już mówią. A odpowiedziano jej, że język zawsze był towarzyszem imperium: utrwalić go i nauczać to sposób, by zanieść go pewnie na nowe ziemie, które otwierały się po drugiej stronie morza. Ta książeczka nie była kaprysem erudytów, była narzędziem państwa.

Czy kobiety mogły wtedy studiować albo nauczać?

Prawie nigdy i dlatego ten przypadek mnie fascynuje. Około 1508 roku są wzmianki o młodej kobiecie, Luisie de Medrano, prowadzącej wykłady na tym samym uniwersytecie; dla wielu historyków to pierwsza kobieta, która nauczała na europejskim uniwersytecie. Pewien humanista z dworu słuchał jej i zapisał, zdumiony, jak piękna i jak niezwykle wymowna była. Świetlisty wyjątek w świecie złożonym wyłącznie z mężczyzn i sutann.

Odkryj Salamanca i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Salamanca

Verraco na Moście Rzymskim

Casa de las Conchas

Casa de las Muertes

Casa Lis

Nowa Katedra w Salamance

Stara Katedra w Salamance