Ponad trzysta kamiennych muszli wyrzeźbionych i przytwierdzonych do fasady, ułożonych w regularne rzędy na gładkiej ścianie. To nie kaprys dekoratora: muszla przegrzebka była godłem zakonu Santiago, a ten, kto pod koniec XV wieku kazał zbudować ten dom, był rycerzem tego zakonu. Fasada jest dosłownie herbem powtórzonym trzysta razy.
Późny gotyk z nowym słownictwem
Budynek pochodzi z końca XV i początku XVI wieku, z tej przejściowej chwili, w której gotyk płomienisty zaczyna przyjmować elementy renesansowe. Widać to po oknach: są wśród nich gotyckie, z łukiem w ośli grzbiet, i są już takie z dekoracją platereskową, a wszystkie współistnieją na tej samej fasadzie.
Cztery tarcze herbowe wieńczące narożniki i wielki herb nad drzwiami to klucz do odczytania budynku: łączą herby rodów, które połączyło małżeństwo właściciela. Szlachecki dom tamtej epoki był przede wszystkim dokumentem genealogicznym zbudowanym z kamienia.
Kraty w oknach parteru to kute żelazo z epoki, znakomitej jakości, z motywami roślinnymi i liliami heraldycznymi. Warto przyjrzeć im się z bliska, bo w niemal wszystkich budynkach tego typu takie elementy zaginęły albo zostały wymienione.
Skarb, którego nikt nie znalazł
Od stuleci krąży legenda, która wciąż żyje: pod jedną z muszli ukryta jest złota uncja i nikt nie wie, pod którą. Najpopularniejsza wersja dodaje, że kto ją znajdzie, może ją zatrzymać.
To opowieść bez żadnego oparcia w dokumentach, ale miała bardzo realny skutek praktyczny: przez pokolenia nie brakowało takich, którzy próbowali odrywać muszle, żeby to sprawdzić, i spora część uszkodzeń fasady pochodzi właśnie stąd, obok zwykłej erozji.
Sprawdzić można natomiast to, że każdą muszlę wyrzeźbiono osobno i że nie są jednakowe: różnią się nieco wielkością, głębokością reliefu i ułożeniem, bo wykonali je różni kamieniarze. Porównywanie ich z bliska jest ciekawsze niż szukanie złota.
Nie do przegapienia
Trzysta rzeźbionych muszli
Muszla przegrzebka była godłem zakonu Santiago, a fundator był rycerzem tego zakonu. To powtórzony herb.
Nie są jednakowe
Różnią się wielkością, reliefem i ułożeniem, bo rzeźbili je różni kamieniarze. Najciekawsze jest ich porównywanie.
Legenda o złocie
Podobno pod jedną z muszli ukryta jest złota uncja. Bez podstaw, ale wyrządziła fasadzie prawdziwe szkody.
To biblioteka publiczna
W godzinach otwarcia wchodzi się za darmo, a dziedziniec z łukami mieszanoliniowymi to najlepsza część budynku.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Stoi przy Rúa Mayor, trzy minuty od Plaza Mayor i dokładnie naprzeciw kolegium Clerecía, co daje jeden z najczęściej fotografowanych kontrastów w mieście: świecki gotyk tego domu naprzeciw barokowej bryły kolegium jezuitów.
Dziś mieści się tu biblioteka publiczna, więc w godzinach otwarcia wchodzi się za darmo. Najwięcej daje wewnętrzny dziedziniec: dwukondygnacyjny krużganek z łukami mieszanoliniowymi, ażurowa balustrada na górze i godne uwagi schody.
To piętnaście minut zwiedzania z wolnym wstępem, co w budynku tej klasy zdarza się rzadko. I wciąż działa jako osiedlowa biblioteka, z ludźmi pochylonymi nad książkami, co nadaje mu charakter, jakiego nie osiągnie żaden zabytek zamieniony w muzeum.
Najczęstsze pytania
Kim był ten Rodrigo Maldonado?
Kimś znacznie więcej niż bogatym panem, który chciał mieć ładny dom. Był prawnikiem o ogromnym prestiżu, zaufanym człowiekiem Królów Katolickich, i brał udział ni mniej, ni więcej, tylko w negocjacjach traktatu z Tordesillas, tego, którym Kastylia i Portugalia podzieliły się na pół świeżo odkrytym światem. Więc ten, kto kazał wznieść tę słynną fasadę, miał też swój udział w decydowaniu, które ziemie Ameryki przypadną której koronie. Wcale nie miał złych znajomości.
