Rozpoczęto ją w 1513 roku, a ukończono w 1733, i ta jedna informacja wyjaśnia prawie wszystko: kiedy Włochy od prawie stulecia budowały w stylu renesansowym, Salamanka postanowiła wznieść katedrę gotycką. To jedna z ostatnich w Hiszpanii i jedna z największych, z wieżą wysoką na prawie sto metrów, widoczną z szosy, zanim jeszcze dotrzesz do miasta.
Gotyk po terminie, i to celowo
Projekt sporządził Juan Gil de Hontañón, a kontynuował go jego syn Rodrigo – ta sama rodzina, która według tej samej zasady wzniosła katedrę w Segowii. Wybór gotyku w 1513 roku nie wynikał z niewiedzy, lecz był decyzją: ten styl uważano za właściwy dla katedry, a renesans wciąż uchodził za coś dla pałaców.
Efektem są trzy nawy o znacznej wysokości, bardzo wyszukane sklepienia żebrowe z żebrami splatającymi się w gwiazdy i przestronność, która robi wrażenie nawet na kimś, kto widział inne wielkie katedry. Wieżę nad skrzyżowaniem naw i wieżę dzwonną zwieńczono już w stylu barokowym, dwa stulecia po rozpoczęciu budowy.
Główna fasada, z portalem Puerta de Ramos, to platereskowa płaszczyzna wyrzeźbiona do ostatniego centymetra, ze scenami Męki Pańskiej, medalionami i taką gęstością ornamentu, że trudno na czymkolwiek zatrzymać wzrok. To jeden z wielkich portali hiszpańskiego XVI wieku.
Astronauta
Na jednej z archiwolt Puerta de Ramos jest astronauta w skafandrze kosmicznym, a obok demon albo smok jedzący lody. To nie proroczy przekaz ani niewytłumaczalna anomalia: wyrzeźbił je kamieniarz Miguel Romero podczas restauracji w 1992 roku.
To dawna i w pełni akceptowana tradycja cechowa. Kiedy restauruje się zabytkowy budynek, kamieniarze podpisują swoją pracę, wprowadzając rozpoznawalny element współczesny, tak by za pięć stuleci było wiadomo, która część jest oryginalna, a którą wykonano na nowo. Byk w XVI wieku, astronauta w XX.
Odkrycie spopularyzował internet i dziś to właśnie astronautę najwięcej osób szuka w całej katedrze, do tego stopnia, że trzeba wskazywać dokładne miejsce, bo jest dość wysoko i nie rzuca się w oczy. Znajdziesz go na portalu od strony placu, po lewej.
Nie do przegapienia
Gotycka w XVIII wieku
Rozpoczęta w 1513 roku, ukończona w 1733. Wybór gotyku był wtedy decyzją, a nie opóźnieniem.
Astronauta jest z 1992 roku
Wyrzeźbił go kamieniarz Miguel Romero podczas restauracji. To cechowy podpis, który odróżnia to, co odtworzone, od oryginału.
Ślad trzęsienia ziemi
Trzęsienie ziemi w Lizbonie z 1755 roku spękało wieżę i zmusiło do pogrubienia jej podstawy. Dlatego jest masywniejsza, niż zaprojektowano.
Dzieli mur ze starą
Dwie kompletne katedry z różnych epok działają jak jeden budynek. W Hiszpanii nie ma drugiego takiego przypadku.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Przylega do Starej Katedry, z którą dzieli mur i wejście, w zespole katedralnym prawdopodobnie najbardziej niezwykłym w Hiszpanii: dwie kompletne katedry z różnych epok działają jak jeden budynek. Bilet obejmuje obie.
Zwiedzanie daje też dostęp do Ieronimus, trasy po wieżach i wysokich galeriach, za którą płaci się osobno i która należy do najlepszych rzeczy w mieście. A obok stoją pałac Anaya i zespół uniwersytecki.
Na obie katedry licz godzinę, a jeśli wybierasz się na Ieronimus, jeszcze jedną. Poszukaj też we wnętrzu śladu trzęsienia ziemi w Lizbonie z 1755 roku, które spękało wieżę i zmusiło do jej wzmocnienia: dlatego jej podstawa jest dziś dużo masywniejsza, niż planowano.
Najczęstsze pytania
Dlaczego kamień ma ten złoty kolor?
To kamień z Villamayor, z kamieniołomów na obrzeżach, i ma piękny sekret: świeżo wydobyty jest miękki, kroi się go prawie jak chleb, i dlatego kamieniarze mogli wypełnić go koronkami i filigranami. Na powietrzu stopniowo twardnieje i staje się odporny jak mało który. A ten miodowy odcień daje mu żelazo, które ma w środku; im niżej słońce, tym bardziej się rozpala. Cała stara Salamanka jest zbudowana z tego kamienia i dlatego o zachodzie słońca nazywają ją złotym miastem.
Dlaczego nie zburzono starej, budując tę?
Pomyśl: budowa trwała ponad dwa stulecia. Gdzie przez cały ten czas odprawiano msze? No właśnie w starej, która dalej działała jako katedra, podczas gdy obok niej rosła nowa, kamień po kamieniu. Kiedy wreszcie ją ukończono, burzenie dawnej nie miało już sensu: wytrzymała sześćset lat, a do tego podpierała bok nowej. Więc zostały obie, przyklejone do siebie na zawsze. Jak najbardziej praktyczne rozwiązanie, które dziś jest rzadkością, jakiej prawie nikt nie ma.
