Z zewnątrz nie zwraca uwagi, a w środku wygląda na zwykły barokowy klasztor, z białym, gładkim sufitem nad kościołem. Aż w XX wieku ktoś sprawdził, co jest nad tym sufitem, i wyszło na jaw to, co było ukryte przez trzysta lat: polichromowany strop kasetonowy w stylu mudéjar z XV wieku, kompletny, schowany pod barokowym podwieszanym sufitem, którego nikt nie zadał sobie trudu podnieść.
Strop, który był ukryty
W XVII wieku, zgodnie z gustem epoki, wspólnota postanowiła unowocześnić kościół i założyła pod pierwotnym przekryciem płaski sufit z gipsu. Niczego nie zniszczono: po prostu to zasłonięto, bo styl mudéjar uchodził za staroświecki, a barok wymagał białych, czystych powierzchni.
Ten gest, będący wyrazem estetycznej pogardy, okazał się najlepszym możliwym sposobem konserwacji. Strop przez mniej więcej trzysta lat był chroniony przed dymem świec, wilgocią i późniejszymi przebudowami, a kiedy go odkryto, był w stanie, jakiego nie osiągnąłby żaden odsłonięty strop.
Dziś ogląda się go z kładki zamontowanej na wysokości stropu, tak że idzie się tuż pod rzeźbionym drewnem i widzi z bliska ornament plecionkowy, belki ściągające i polichromię. Ta bliskość decyduje o zwiedzaniu: strop oglądany z posadzki, z piętnastu metrów, nie robi takiego samego wrażenia.
Klasztor warstwami
Budynek działa jak przekrój stratygraficzny historii miasta. Są tu romańskie pozostałości z XII wieku w pierwotnych murach, strop w stylu mudéjar z XV wieku, gotyckie malowidła ścienne odkryte podczas tych samych prac, barokowa warstwa z XVII wieku i późniejsze dodatki.
Malowidła ścienne to kolejne znalezisko z tych samych prac: gotyckie sceny, które zostały pod warstwami wapna i które częściowo odzyskano. Są fragmentaryczne, jak to zwykle bywa, ale pozwalają zobaczyć, jak był ozdobiony średniowieczny kościół, zanim wszystkie pobielono.
Mieszkają tu klaryski, żeńska gałąź zakonu franciszkańskiego założona przez Klarę z Asyżu, a wspólnota nadal żyje w klauzurze. Część udostępniona zwiedzającym jest oddzielona od części, w której toczy się życie klasztorne, i to współistnienie zwiedzania z klauzurą jest częścią tego, co się czuje, chodząc po klasztorze.
Nie do przegapienia
Trzysta lat pod zasłoną
Strop w stylu mudéjar z XV wieku zasłonięto barokowym sufitem w XVII wieku i odkryto dopiero w XX wieku.
Ocaliła go pogarda
Zasłonięcie chroniło go przed dymem, wilgocią i przebudowami. Żaden odsłonięty strop nie przetrwałby w takim stanie.
Idzie się na jego wysokości
Kładka pozwala przejść tuż pod drewnem i obejrzeć z bliska ornament plecionkowy i polichromię.
Gotyckie malowidła pod wapnem
Te same prace odsłoniły średniowieczne malowidła, które przez stulecia były pobielone. Fragmentaryczne, ale czytelne.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Stoi przy calle Santa Clara, pięć minut od klasztoru San Esteban i dziesięć od Plaza Mayor, w klasztornej dzielnicy na wschodzie starego miasta. Dobrze łączy się w jedno przedpołudnie z San Esteban i z Las Dueñas.
Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, trwa około czterdziestu minut i jest jedynym sposobem, żeby wejść: nie można zwiedzać samodzielnie. Godziny są ograniczone, z wejściami o stałych porach, więc trzeba je sprawdzić, zanim się tu wybierzesz.
To jedno z najrzadziej odwiedzanych miejsc starego miasta i jedno z najbardziej zaskakujących, właśnie dlatego, że nikt nie spodziewa się kompletnego stropu w stylu mudéjar za skromną fasadą. Jeśli w planie są trzy klasztory, ten zna najmniej osób.
Najczęstsze pytania
Dlaczego zakryto tak cenny strop?
Bo gust się zmienia, i to czasem okrutnie. W osiemnastym wieku to średniowieczne drewno wydawało im się stare i biedne; elegancki był wtedy barok, z gipsowymi sklepieniami i złoceniami. Woleli zakryć stare tym, co było modne, i zostawić mudéjar uśpiony w ciemności. Najpiękniejsze jest to, że zakrycie go, choć nikt tego nie zamierzał, okazało się najlepszym sposobem na jego zachowanie.
Kim są klaryski?
Córkami św. Klary z Asyżu, która gdzieś w roku tysiąc dwieście dwunastym dała się porwać przykładowi św. Franciszka i założyła zakon kobiet oddanych absolutnemu ubóstwu i klauzurze. Żyć bez niczego, za zamkniętymi drzwiami, modląc się. A ten klasztor powstał zaledwie jedno pokolenie później: to jeden z najwcześniejszych, jakie klaryski miały w całej Hiszpanii.
