Zwiedzanie Guggenheima w Bilbao: co zobaczyć w środku i na zewnątrz
Jak zbudowano gmach, którego nie dało się narysować, która sala uzasadnia cenę biletu i wszystko, co wokół zobaczysz za darmo. Do tego efekt, który pod jego nazwą trafił do podręczników urbanistyki.
Kiedy Frank Gehry przedstawił projekt w mieście stoczni pogrążonych w kryzysie i z masowym bezrobociem w przemyśle, wiele osób uznało, że wydawanie takich pieniędzy na dziwaczny budynek to szaleństwo. Muzeum otwarto w październiku 1997 roku i w dwa lata zmieniło ono to, jak świat postrzega Bilbao. Dziś to zjawisko ma własną nazwę i omawia się je na uczelniach: efekt Guggenheima.
Wszystko, co otacza muzeum, jest bezpłatne i dostępne o każdej porze: Puppy, Maman, czerwony łuk Burena pod mostem La Salve i instalacja z mgłą, która co jakiś czas spowija podstawę budynku.
Budynek, którego nie dało się narysować
Tytan, łuski i oprogramowanie do myśliwców.
Gehry pracuje z makietami z tektury i ręcznie wyginanego papieru, z formami, których nie da się przedstawić w rzucie, elewacji ani przekroju w zwykłym sensie. Żeby przejść od nich do budowli, którą da się postawić, użyto programu CATIA, opracowanego we Francji do projektowania myśliwców, który digitalizował makiety i rozpisywał każdy element z osobna.
Okładzinę tworzy około trzydziestu trzech tysięcy płyt tytanowych grubości pół milimetra, zamontowanych na zakładkę jak łuski i lekko pofalowanych, tak by żadna nie była idealnie płaska. To ten szczegół sprawia, że fasada drga, zamiast odbijać światło jak lustro, i to on wyjaśnia, dlaczego zmienia kolor z każdą chmurą.
Tytan nie był zresztą wyjściową decyzją estetyczną. Projekt zakładał stal nierdzewną, a spadek cen tytanu na rynku sprawił, że zmiana stała się możliwa. Budynek, który dziś jest synonimem architektonicznego luksusu, dostał taką okładzinę dzięki okazji zakupowej.
Wnętrze krąży wokół atrium wysokiego na jakieś pięćdziesiąt metrów, z kładkami i przeszklonymi windami, z którego wychodzą sale rozmieszczone na trzech poziomach. To miejsce, w którym budynek tłumaczy się sam lepiej niż na jakiejkolwiek fotografii.
Otwarte w październiku 1997 roku, dzieło Franka Gehry'ego. W wysokim sezonie bardzo warto zarezerwować przedział godzinowy. Zamknięte w poniedziałki, z wyjątkiem lata. Bilet kosztuje około 16 euro i obejmuje wystawy czasowe i kolekcję; licz dwie i pół godziny, jeśli są dwie duże wystawy.
Spirale z zardzewiałej stali Richarda Serry, zainstalowane na stałe w sali mierzącej około stu trzydziestu metrów, zbudowanej specjalnie dla nich. Przechodzi się przez nie od środka, a fizyczna dezorientacja, kiedy idziesz między tymi pochyłymi ścianami, jest właśnie dziełem. Nie zmieściłyby się prawie w żadnym innym muzeum.
Trzeba to powiedzieć jasno: własna kolekcja muzeum jest stosunkowo skromna i często się zmienia. Bilet uzasadniają dwie rzeczy: sala Richarda Serry, która jest stała, i wielkoformatowe wystawy czasowe, które mieszczą się tutaj, bo budynek pomyślano właśnie dla nich.
Dlatego przed zakupem sprawdź program. Są okresy z dwiema mocnymi wystawami i okresy przejściowe, kiedy pół piętra jest w trakcie montażu. Różnica między jedną wizytą a drugą jest znaczna, a cena ta sama.
W budynku, poza salami, warto zatrzymać się w atrium i wejść na najwyższe kładki: stamtąd widać, jak bryły do siebie pasują, i okno, które kadruje most La Salve – Gehry włączył go w budynek, zamiast go omijać.
Dwie i pół godziny to realistyczna ocena przy dwóch wystawach. Przy jednej dobre półtorej godziny. Muzeum nie jest ogromne: męczy skala dzieł, nie długość trasy.
Wszystko, co zobaczysz bez płacenia
Część zewnętrzna to osobna atrakcja i nic nie kosztuje. Puppy, szczeniak Jeffa Koonsa wysoki na trzynaście metrów, zrobiony z żywych kwiatów, pilnuje schodów od strony miasta i obsadza się go na nowo dwa razy w roku, więc jego kolor zmienia się z porą roku.
Na dolnym tarasie, nad wodą, stoi Maman, pająk Louise Bourgeois wysoki na dziewięć metrów, z dwudziestoma marmurowymi jajami w worku między odnóżami. A pod mostem La Salve wznosi się wielki czerwony łuk Daniela Burena, tego samego artysty, który stworzył kolorowy sześcian Centre Pompidou Málaga.
Są też dwa dzieła, których wiele osób nie rozpoznaje jako sztuki: Tulipany Koonsa, metalowy kolorowy bukiet na tarasie, i instalacja z mgłą japońskiej artystki Fujiko Nakayi, która co jakiś czas na kilka minut spowija podstawę budynku gęstą mgłą. To nie wilgoć znad ríi (estuarium): mgła jest zaprogramowana.
Najlepsza pora na to wszystko to zachód słońca, kiedy tytan robi się złoty, oraz noc, kiedy oświetlony budynek odbija się w wodzie. Obejście go dookoła zajmuje około trzydziestu minut.
Dziesiątki tysięcy żywych kwiatów na stalowej konstrukcji z nawadnianiem kropelkowym. Jest starszy od muzeum: debiutował w niemieckim zamku, był w Sydney i trafił tu jako czasowe wypożyczenie, którego nigdy nie zwrócono. Obok niego tablica upamiętniająca Txemę Agirre, ertzainę, czyli baskijskiego policjanta.
Brąz, stal i dwadzieścia jaj z białego i szarego marmuru. Bourgeois pomyślała ją jako portret swojej matki, konserwatorki gobelinów, i chciała, żeby widz przechodził pod nią i czuł jednocześnie opiekę i zagrożenie. Ma siostry w Londynie, Ottawie i Tokio; ta ma najlepszą scenerię.
Gehry nie ominął mostu, który przecinał działkę: włączył go w budynek. Lata później Daniel Buren dodał wielki czerwony łuk, po którym dziś się go rozpoznaje. Spod spodu masz jedną z najrzadziej fotografowanych i najciekawszych perspektyw na cały zespół.
Bilet normalny to około 16 euro, ze zniżkami dla studentów, seniorów i bezrobotnych, a dla niepełnoletnich wstęp jest bezpłatny. Obowiązują przedziały godzinowe i w wysokim sezonie oraz w weekendy warto rezerwować. Bilet obejmuje wystawy czasowe i kolekcję, w tym stałą salę Richarda Serry.
Co w środku trzeba zobaczyć koniecznie?
„Materię czasu” Richarda Serry w wydłużonej sali we wschodnim skrzydle: spirale z zardzewiałej stali, przez które przechodzi się od środka, w przestrzeni zbudowanej specjalnie dla nich. Do tego pięćdziesięciometrowe atrium z kładkami, skąd lepiej niż na jakiejkolwiek fotografii widać, jak do siebie pasują bryły budynku.
Czy warto wejść, czy wystarczy obejrzeć go z zewnątrz?
To zależy od programu. Z zewnątrz jest bezpłatnie, spektakularnie i z czterema dziełami najwyższej klasy dookoła. W środku bilet uzasadniają wielkoformatowe wystawy czasowe i sala Serry. Jeśli w danym terminie program jest skromny, rozsądnie jest obejrzeć budynek z zewnątrz, a czas poświęcić Muzeum Sztuk Pięknych.
Dlaczego budynek jest z tytanu?
Pierwotny projekt zakładał stal nierdzewną, ale spadek cen tytanu na rynku sprawił, że zmiana stała się możliwa. Użyto około trzydziestu trzech tysięcy płyt grubości pół milimetra, zamontowanych jak łuski i lekko pofalowanych, żeby żadna nie była płaska: dlatego powierzchnia drga i zmienia kolor wraz ze światłem.
Czym jest efekt Guggenheima?
To nazwa, jaką w urbanistyce nadaje się idei, że jedno bardzo ambitne przedsięwzięcie kulturalne może odmienić wizerunek i gospodarkę całego miasta. Bilbao jest przypadkiem założycielskim i najczęściej przywoływanym, a dziesiątki miast próbowały go powtórzyć z bardzo różnym skutkiem, co podsyciło długą dyskusję o jego granicach.
Czy mgła przy muzeum jest prawdziwa?
To dzieło sztuki. Japońska artystka Fujiko Nakaya zainstalowała ukryty system, który co jakiś czas spowija podstawę budynku gęstą mgłą unoszącą się znad wody. Przez kilka minut tytan zdaje się unosić wśród chmur. Nie ma to nic wspólnego z wilgocią znad ríi, choć tak to wygląda.
Informacje praktyczne
GdzieAvenida Abandoibarra, 2. Tramwaj, przystanek Guggenheim; metro Moyúa 8 minut stąd.
BiletyOkoło 16 euro, z przedziałem godzinowym. W wysokim sezonie warto rezerwować.
Ile czasuDwie i pół godziny przy dwóch wystawach; dobre półtorej godziny przy jednej.
ZamknięteW poniedziałki, z wyjątkiem wysokiego sezonu. Sprawdź na oficjalnej stronie.
Za darmoPuppy, Maman, Tulipany, łuk Burena i mgła Nakayi, wszystko na zewnątrz.
Najlepsza godzinaZachód słońca dla złotego tytanu; noc dla odbicia w wodzie.
Na mapie
🎧 Z Viavoy
Spaceruj po Bilbao i słuchaj we własnym tempie
Pobierz Viavoy i zwiedzaj Bilbao offline, kiedy chcesz.