Ensanche w Bilbao: Gran Vía, Moyúa i Alhóndiga
Dzielnice · Bilbao

Ensanche w Bilbao: Gran Vía, Moyúa i Alhóndiga

Rozbudowa miasta zaprojektowana z takim rozmachem, że jej inżynierów wzięto za marzycieli. Pałace zbudowane za pieniądze z żelaza, budynek z czterdziestoma trzema niepowtarzalnymi kolumnami i najsłynniejsze wejścia do metra w Hiszpanii.

Czas czytania: 9 min · Zaktualizowano w 2026
🎧 Na trasie Rozszerzenie: Wielka Aleja, Moyúa i Alhóndiga

W 1876 roku Bilbao postanowiło zbudować sobie nowe miasto na łąkach Abando, ogrodach warzywnych po drugiej stronie ría (estuarium). Średniowieczne miasteczko, które przez prawie sześć wieków mieściło się w siedmiu ulicach, stało się śmiesznie małe wobec pieniędzy, jakie przynosiła ruda żelaza. To, co wtedy wytyczono, nosi dziś nazwę Ensanche, dzielnica o szachownicowym układzie ulic, a jego główna ulica wciąż jest najelegantszą aleją miasta.

Wejścia do metra z giętego szkła rozsiane wzdłuż Gran Vía zaprojektował Norman Foster, a mieszkańcy Bilbao nazywają je fosteritos. Rzadko się zdarza, żeby najczęściej przywoływanym elementem designu w mieście było wejście do transportu publicznego.

Miasto narysowane na błocie

Trzech inżynierów, którzy mierzyli za wysoko – i trafili.

Plan podpisali Pablo Alzola, Ernesto Hoffmeyer i Severino Achúcarro, a uderza w nim nie układ ulic, tylko ambicja. Zaprojektowali Bilbao wielokrotnie większe od istniejącego, z kwartałami dla ludności, której nikt się nie spodziewał, i w swoim czasie niektórzy brali ich za fantastów. Miasto nie tylko zapełniło każdy kwartał: w końcu wylało się poza nie.

Schemat jest taki jak w dziewiętnastowiecznych europejskich rozbudowach miast: regularna siatka, obszerne kwartały, główna aleja, która porządkuje całość, i okrągłe place na ważnych skrzyżowaniach. Gran Vía biegnie przez nieco ponad półtora kilometra między Plaza Circular a Plaza del Sagrado Corazón.

Kontrast z drugim brzegiem jest całkowity i to dlatego warto przejść przez most. Tam zaułki szerokie na trzy metry, wytyczone w 1300 roku; tu aleja szeroka na dwadzieścia metrów, pomyślana dla powozów, a potem dla tramwajów. Między jednym a drugim minęło sześćset lat i rewolucja przemysłowa.

Nazwa upamiętnia Diega Lópeza de Haro, pana prowincji Bizkaia, który 15 czerwca 1300 roku podpisał przywilej lokacyjny, zmieniający garstkę domów nad ría w miasteczko z prawem do targu i portu. Ten dokument to dosłownie akt urodzenia Bilbao.

1Gran Vía de Don Diego López de Haro

Gran Vía de Don Diego López de Haro

📍 Od Plaza Circular do Sagrado Corazón

Półtora kilometra alei wytyczonej w 1876 roku na ogrodach warzywnych, dziś handlowa i biurowa oś miasta. Jej urok tkwi w całości i w wyższych piętrach: na wysokości witryn wygląda jak każda inna ulica, a wyżej są zwieńczenia, kopuły i rzeźbiony kamień.

2Plac Moyúa i pałac Chávarri

Plac Moyúa i pałac Chávarri

📍 Środek Ensanche

Elipsa, przez którą przechodzi wszystko, z ogrodem pośrodku i pałacem z 1894 roku, który ma osobliwość najchętniej opowiadaną w Bilbao: żadne z jego okien nie jest takie samo jak inne, każde zmienia kształt albo rozmiar. Kiedy już to wiesz, nie możesz przestać na niego patrzeć.

3Pałac Rady Prowincji (Diputación Foral)

Pałac Rady Prowincji (Diputación Foral)

📍 Gran Vía, 25

Z 1900 roku, najbardziej okazały budynek alei, z marmurowymi schodami, witrażami i salonami, które można zwiedzać w wyznaczonych godzinach. To najlepszy przykład tego, jak wydawano pieniądze z żelaza, kiedy chciano coś udowodnić przybyszom z zewnątrz.

🎧 Z Viavoy

Zwiedzaj Bilbao we własnym tempie

Pobierz aplikację i odkrywaj Bilbao offline, kiedy chcesz. Przejdź trasę Rozszerzenie: Wielka Aleja, Moyúa i Alhóndiga z lokalnym przewodnikiem w słuchawkach.

Dowiedz się więcej o Viavoy →

Alhóndiga, której nikt nie nazywa Azkuna Zentroa

Dwie przecznice od Gran Vía stoi budynek, który najlepiej streszcza, jak to miasto obchodzi się ze swoją przeszłością. Była to Alhóndiga, miejski magazyn win wzniesiony w 1909 roku przez Ricarda Bastidę, jednego z architektów, którzy najmocniej ukształtowali oblicze Bilbao. Przez lata stała opuszczona.

Zamiast ją burzyć, postanowiono wypatroszyć całe wnętrze i zachować tylko fasady. Projekt wnętrza powierzono francuskiemu projektantowi Philippe'owi Starckowi, który wstawił do środka trzy nowe, niezależne budynki, uniesione nad ziemię na kolumnach, żeby parter pozostał zupełnie wolny.

Te kolumny są właściwym dziełem: jest ich czterdzieści trzy i nie ma dwóch takich samych. Każdą zaprojektował inny artysta, inspirując się jakąś kulturą, epoką albo stylem – są rzymskie, indyjskie, egipskie, futurystyczne, czysto fantastyczne – z własnym materiałem i wykończeniem. Spacer między nimi to prawdziwy powód, żeby wejść.

Na górze są biblioteka, kina, sale wystawowe, siłownia i basen ze szklanym dnem, więc z niższego piętra widać ludzi pływających nad twoją głową. Parter jest publiczny i bezpłatny: można go przejść, posiedzieć w nim i niczego nie trzeba kupować.

4Azkuna Zentroa

Azkuna Zentroa

📍 Plaza Arriquibar, 4

Oficjalna nazwa upamiętnia Iñakiego Azkunę, burmistrza od 1999 roku aż do śmierci w trakcie kadencji w 2014 roku, który rządził w latach przemian. Nikt jej nie używa w codziennej rozmowie. Na to, co najważniejsze, wystarczy piętnaście minut, a jeśli zacznie padać, to najlepsze schronienie w Ensanche.

5Café Iruña

Café Iruña

📍 Jardines de Albia

Otwarta w 1903 roku i urządzona w stylu neomudéjar, z azulejos, stropem kasetonowym i barem, który nie zmienił się od stulecia. To jedna z tych kawiarni, które są jednocześnie zabytkiem i miejscem na śniadanie. Pinchos morunos (szaszłyki z przyprawionego mięsa) z jej baru to lokalna instytucja.

Najczęstsze pytania

Czym jest Ensanche w Bilbao?

To nowe miasto wytyczane od 1876 roku na łąkach Abando, ogrodach warzywnych po drugiej stronie ría, kiedy średniowieczne miasteczko z siedmioma ulicami stało się za małe wobec pieniędzy, jakie przynosiła ruda żelaza. To regularna siatka ulic z Gran Vía jako główną osią i okrągłymi placami na ważnych skrzyżowaniach.

Czym jest Alhóndiga i dlaczego nazywa się Azkuna Zentroa?

To był miejski magazyn win z 1909 roku, dzieło Ricarda Bastidy, który wypatroszono w środku, zachowując tylko fasady, żeby zmieścić w nim trzy budynki zawieszone na czterdziestu trzech kolumnach zaprojektowanych przez różnych artystów. Oficjalna nazwa upamiętnia burmistrza Iñakiego Azkunę, ale na ulicy wszyscy wciąż mówią Alhóndiga.

Czy do Azkuna Zentroa można wejść za darmo?

Tak. Parter, gdzie stoją czterdzieści trzy kolumny i gdzie skupia się cały architektoniczny urok, jest otwarty i bezpłatny: można go przejść, usiąść i zostać, niczego nie kupując. Obiekty na górze – biblioteka, kina, siłownia i basen – mają własne cenniki.

Czym są fosteritos?

To wejścia do metra z giętego szkła rozsiane wzdłuż Gran Vía i w dużej części miasta, zaprojektowane przez Normana Fostera, kiedy budowano metro w Bilbao. Nazwa jest czuła i całkowicie ludowa, a ciekawe jest to, że najczęściej przywoływanym elementem designu w mieście jest wejście do transportu publicznego.

Czy warto tu nocować?

To prawdopodobnie najlepsza okolica: Guggenheim, Casco Viejo i dworzec są dziesięć albo piętnaście minut pieszo, przy samej alei są trzy stacje metra, a nocą jest tu dużo spokojniej niż na starym mieście. Ceny są trochę wyższe, ale lepszy sen to wynagradza.

Co przy Gran Vía można zwiedzić w środku?

Pałac Rady Prowincji (Diputación Foral) jest otwarty dla zwiedzających w wyznaczonych godzinach i warto tam wejść dla marmurowych schodów i salonów. Do Azkuna Zentroa można swobodnie wejść na parter. Reszta alei to sklepy i biura: jej urok tkwi w całości fasad i w wyższych piętrach.

Jak przejść dzielnicę

Trasa, która się sprawdza, zaczyna się na Plaza Circular, obok dworca Abando, i biegnie Gran Vía na zachód. Pierwszy przystanek w Jardines de Albia, przy Café Iruña; drugi na placu Moyúa, dla pałacu Chávarri i Rady Prowincji; potem odbicie na południe do Azkuna Zentroa.

Stamtąd w dziesięć minut pieszo zejdziesz do Guggenheima albo wejdziesz do parku Doña Casilda, gdzie stoi Muzeum Sztuk Pięknych. Ensanche działa więc jak zawias między Casco Viejo a Abandoibarrą i przechodzisz przez tę dzielnicę niemal mimochodem kilka razy dziennie.

Jako osobne zwiedzanie to dobra godzina z przystankami. To nie jest dzielnica zabytków, tylko dzielnica, która liczy się jako całość: trzeba podnosić wzrok ponad witryny, bo na wysokości oczu to zwykła ulica handlowa, a wyżej są kopuły, oszklone wykusze i rzeźbiony kamień.

A na jedzenie calle Ledesma i okolice Rady Prowincji to alternatywa Ensanche dla pintxos ze starego miasta: bardziej uporządkowana, z ogródkami i trochę droższa, ale z barami na bardzo wysokim poziomie.

Informacje praktyczne

GdzieLewy brzeg ría, między Plaza Circular a Indautxu.
DojazdStacje metra Abando, Moyúa i Indautxu, wszystkie trzy przy samej alei.
Ile czasuDobra godzina na spacer; pół dnia z Azkuna Zentroa i Muzeum Sztuk Pięknych.
Za darmoParter Azkuna Zentroa z czterdziestoma trzema kolumnami.
JedzenieCalle Ledesma i okolice Rady Prowincji. Café Iruña na śniadanie.
WskazówkaPodnieś wzrok: to, co najlepsze w Ensanche, jest na wyższych piętrach.

Na mapie

🎧 Z Viavoy

Spaceruj po Bilbao i słuchaj we własnym tempie

Pobierz Viavoy i zwiedzaj Bilbao offline, kiedy chcesz.

od 2,99 €· płatność jednorazowa
City Pass · 9,99 €3 dni, wszystkie trasy w Bilbao
Dowiedz się więcej o Viavoy →
Aplikacja Viavoy

Czytaj dalej

Inne artykuły

Trasy

Bilbao w 2 dni: ría, tytan i Siete Calles

Zabytki

Zwiedzanie Guggenheima w Bilbao: co zobaczyć w środku i na zewnątrz

Gastronomia

Pintxos w Bilbao: jak to działa i dokąd iść

Święta

Aste Nagusia: Semana Grande w Bilbao