Marbella in één dag: de oude binnenstad die niemand bezoekt en Puerto Banús
Een islamitische medina met een renaissanceplein erbovenop, verborgen cassetteplafonds, tien Dalí's aan een laan en een Andalusisch dorp dat in 1970 werd bedacht. Alles op één dag.
Marbella draagt een reputatie mee die verbergt wat de stad heeft. Bijna iedereen komt voor het strand of voor Puerto Banús en vertrekt zonder een voet te hebben gezet in een oude binnenstad met een kalifale stadsmuur, een plein dat in 1485 met de liniaal werd uitgezet, cassetteplafonds in mudéjarstijl en een museum met prenten van Picasso. Eén dag is genoeg voor beide Marbella's.
De oude binnenstad loop je in ruim een uur helemaal door en ze wordt het minst bezocht. Heb je maar één losse ochtend, besteed die dan aan de oude binnenstad: het loont ruimschoots.
Ochtend: de oude binnenstad
Ruim een uur, en alles autovrij.
Begin op de Plaza de los Naranjos, die niet vanzelf is gegroeid zoals in zoveel dorpen: hij werd in 1485, meteen na de inname van het stadje, bewust met liniaal en passer getekend om het doolhof van steegjes van de islamitische medina te doorbreken met een renaissancistische rechthoek.
Eromheen kwamen de drie machten te staan: het burgerlijk bestuur in de Casa Consistorial, de rechtspraak in de Casa del Corregidor en de Kerk in de kapel van Santiago. Vanuit het midden zie je ze alle drie in één oogopslag, en die opstelling is pure politieke stedenbouw.
Let op het portaal van de Casa del Corregidor, uit 1552: het heeft een gotische spitsboog, plantaardige mudéjardecoratie van Morisco-bouwmeesters en een bekroning die al renaissancistisch is. Drie werelden naast elkaar in één gevel, en dat is precies wat Marbella in de 16e eeuw was.
Loop door naar de kerk van de Encarnación, gebouwd op de plaats van de grote moskee, met een rococoportaal uit 1750-1767 dat een kantwerk van steen is, en zoek de resten van de kalifale stadsmuur die tussen de huizen zijn opgenomen: ze stammen uit de 10e en 11e eeuw, van de omwalling die negentigduizend vierkante meter omsloot.
De sinaasappelbomen zijn bittere en hun vruchten kun je onmogelijk zo van de tak eten. Ze worden geplant om de bloesem, die wekenlang de lucht geurt, en omdat de boom goed tegen hitte en snoeien kan. Ga vroeg: rond etenstijd nemen de terrassen het hele plein in beslag.
Kalifale steen uit de 10e en 11e eeuw, met hergebruikte Romeinse blokken erin: lagen van rijken in één en dezelfde muur. In 1485 gaf Marbella zich bij verdrag over, zonder beleg, en daarom bleef het stadsweefsel beter bewaard dan dat van de steden die stormenderhand werden ingenomen.
Het Museo del Grabado Español Contemporáneo is de grootste verrassing. Van buiten is het het Hospital Bazán, voorname burgerlijke architectuur uit de 16e eeuw; binnen bewaart het meer dan vierduizend prenten, gesigneerd door Picasso, Miró, Dalí, Chillida en Tàpies.
Het ontstond uit een gul gebaar: de schenking van dertienhonderdvijftig prenten in 1992. En het is goed om te weten dat een prent geen kopie is: de kunstenaar bewerkt een plaat, inkt die in en drukt haar af, en van die matrijs komen verschillende exemplaren, allemaal origineel en genummerd.
De kapel van San Juan de Dios hoorde bij het Koninklijk Hospitaal dat de Katholieke Koningen direct na de verovering van de stad stichtten. Op het portaal het wapen met een granaatappel, een granada: het symbool van het koninkrijk dat net bij Castilië was gevoegd, een politieke handtekening in steen.
En binnen bewaart ze een cassetteplafond in mudéjarstijl dat tot het midden van de 20e eeuw bedekt en vergeten was, tot het bij toeval werd herontdekt. Die plafonds zijn het waardevolste erfgoed van Marbella en het minst bekend bij het publiek.
Let op de uitkijktoren op de hoek, van goudkleurige natuursteen met een galerij van drie bogen: die verraadt dat hier welgestelde mensen woonden voordat het gebouw in de 17e eeuw een hospitaal werd.
De toren van bijna vijftig meter is eeuwenlang het baken op land van de stad geweest. Binnen staat een orgel uit de jaren zeventig met zo'n vijfduizend pijpen van tin, koper en hout, dat de hele kerk kan laten trillen.
Daal vanuit de oude binnenstad af naar het Alameda-park, de oudste tuin van de stad, gedocumenteerd sinds 1761, toen hier zwarte populieren stonden die werden bevloeid door acequias, irrigatiekanalen. Daar komt de naam vandaan, al zijn ze allang verdwenen.
Wat blijft zijn de banken van geglazuurd aardewerk, bekleed met handbeschilderde Sevillaanse tegels, en de gietijzeren lantaarnpalen, stukken uit een andere tijd die alles hebben overleefd. Vroeger besloeg het park twintigduizend vierkante meter; de stad groeide en knabbelde er steeds meer van af.
Hier begint de Avenida del Mar, waar de tien bronzen beelden van Salvador Dalí staan die in 1998 zijn geplaatst: de Kosmische olifant met zijn onmogelijke poten, Paard met struikelende ruiter, Gala aan het venster. Loop eromheen en bekijk ze in tegenlicht met de zee erachter.
En de laan eindigt bij het strand van La Fontanilla, meer dan een kilometer goudbruin zand. De naam komt van een bron met zoet water die tussen de rotsen aan de waterlijn opwelde, gedocumenteerd in 1869: drinkwater midden op het strand, nog voor er leidingen waren.
De onmogelijke poten van de olifant komen uit Rome: Dalí was gefascineerd door een beeld dat Bernini in de 17e eeuw ontwierp, een marmeren olifant die een echte Egyptische obelisk draagt. Vanaf de jaren veertig duikt het dier onophoudelijk op in zijn werk.
De geur van de chiringuitos, de strandtenten, is die van de espeto van sardines: ze worden aan een rietstok geregen en boven een houtvuur geroosterd in een oude boot vol zand. Je eet ze van mei tot augustus, de maanden zonder r, en met je handen.
Neem de stadsbus naar Puerto Banús, zeven kilometer naar het westen. Het is moeilijk te geloven dat dit allemaal uit het niets is ontstaan: tot 1970 was hier niets anders dan strand en rietvelden.
Het werd gebouwd door José Banús, een Catalaanse bouwondernemer die rijk was geworden met arbeiderswoningen in het Madrid van na de oorlog, en in plaats van torenflats neer te zetten deden zijn architecten alsof het een oud Andalusisch dorp was, met een luxe jachthaven ervoor. Verantwoordelijk voor die sfeer was Noldi Schreck, die eerder in Beverly Hills had gewerkt.
Op de rotonde bij de ingang zie je La Victoria, de bronzen kolos van meer dan twintig meter die de inwoners van Marbella “het beeld van de Rus” noemen. Het werd in 1994 gepresenteerd als een geschenk van de burgemeester van Moskou en belandde bij de rechter, inclusief diefstal van documenten.
En loop over de Muelle de Honor: de jachten liggen met de achtersteven naar de kade, met het achterdek open als een salon, zodat je de gedekte tafel ziet. Je betaalt niet voor meters water, je betaalt voor de blikken. Het is puur theater.
Bij de opening in mei 1970 kwamen de Aga Khan, Roman Polanski en prins Reinier en prinses Grace van Monaco samen, met driehonderd obers die tweeëntwintig kilo kaviaar serveerden. Om te zingen huurden ze een toen nog onbekende Julio Iglesias in.
Marbella was jarenlang de zomerhoofdstad van de Saoedische koninklijke familie: koning Fahd liet hier vlakbij een enorm paleis met een eigen moskee bouwen. Een groot deel van de lokale economie is van daaruit te verklaren.
Is de oude binnenstad van Marbella de moeite waard?
Veel meer dan haar reputatie doet vermoeden. Het is een ommuurde islamitische medina waarop Castilië in 1485 met liniaal en passer een renaissanceplein uitzette, met gebouwen uit de 16e eeuw, verborgen cassetteplafonds in mudéjarstijl en een museum met prenten van Picasso, Miró en Dalí. Je loopt er in ruim een uur helemaal doorheen.
Kun je Marbella in één dag zien?
Ja, en ruimschoots: de hele oude binnenstad met haar interieurs in de ochtend, de Alameda, de beelden van Dalí en het strand in de middag, en Puerto Banús bij zonsondergang. De oude binnenstad alleen doe je in een losse ochtend als je van het strand komt.
Hoe kom je in Puerto Banús?
Het ligt zo'n zeven kilometer ten westen van het centrum, met een frequente stadsbus. Met de auto kan het ook, maar parkeren in het hoogseizoen is een echt probleem. De combinatie die werkt: met de bus heen bij zonsondergang en na het diner terug.
Wat zijn de cassetteplafonds in mudéjarstijl van Marbella?
Houten plafonds die als een puzzel in elkaar zijn gezet, bijna zonder spijkers, met duizenden in elkaar passende geometrische stukjes die vlechtwerk en achtpuntige sterren vormen. Ze werden gemaakt door de islamitische timmerlieden die na de verovering voor de christenen bleven werken. Het plafond van de kapel van San Juan de Dios zat tot in de 20e eeuw bedekt.
Klopt het dat Puerto Banús uit 1970 stamt?
Ja. Tot dat jaar was hier alleen strand en rietveld. Het werd gebouwd door de Catalaanse bouwondernemer José Banús, en zijn architecten besloten te doen alsof het een oud Andalusisch dorp was, met een luxe jachthaven ervoor. De ontwerper was Noldi Schreck, die eerder in Beverly Hills had gewerkt, en daar komt die sfeer van een filmdecor vandaan.
Wat eet je in Marbella?
De keuken van de Costa del Sol: espeto van sardines, aan een rietstok geroosterd boven een houtvuur in een boot vol zand, pescaíto frito, boquerones in azijn, gazpachuelo en ajoblanco uit Málaga met druiven. De espeto eet je van mei tot augustus — de maanden zonder r — en met je handen.
Praktische informatie
DuurEen volle dag voor beide Marbella's. Alleen de oude binnenstad: een ochtend.
Oude binnenstadJe loopt er in ruim een uur helemaal doorheen, alles autovrij. Bijna niemand bezoekt haar.
InterieursMuseo del Grabado, kapel van San Juan de Dios en kapel van Santo Cristo. Controleer de openingstijden.
Puerto BanúsOp 7 km, met een frequente stadsbus. Met de auto is parkeren in de zomer lastig.
Beste reistijdVoorjaar en herfst. In de zomer veel drukte en torenhoge prijzen.
EtenEspeto van sardines in een chiringuito, van mei tot augustus en met je handen.
Op de kaart
🎧 Met Viavoy
Wandel door Marbella en luister in je eigen tempo
Download Viavoy en wandel offline door Marbella, wanneer je wilt.