Φαγητό στην Άβιλα: τσουλετόν, φασόλια του Μπάρκο και γέμας
Δύο δικές της ονομασίες προέλευσης και μια κουζίνα του ψηλού οροπεδίου που την εξηγεί το κλίμα. Τι να παραγγείλεις, πόσο ζυγίζει ένα αληθινό τσουλετόν και γιατί τα γέμας φέρουν το όνομα μιας αγίας.
Η Άβιλα βρίσκεται σε υψόμετρο πάνω από χίλια εκατό μέτρα, είναι η ψηλότερη πρωτεύουσα επαρχίας της Ισπανίας και έχει μακριούς χειμώνες με σταθερό αέρα. Η κουζίνα της απαντά σε αυτό χωρίς καμία λεπτότητα: βοδινό κρέας μεγαλωμένο στα βουνά, όσπρια από τα υψίπεδα και πιάτα αξιοποίησης των περισσευμάτων με λίπος και θερμίδες. Δεν είναι ελαφριά γαστρονομία και δεν φιλοδοξεί να είναι.
Ένα αληθινό τσουλετόν της Άβιλα ζυγίζει γύρω στο κιλό ή και παραπάνω, και σερβίρεται για να το μοιραστούν δύο. Να το παραγγείλεις ως ατομικό πιάτο είναι το κλασικό λάθος του επισκέπτη.
Το τσουλετόν, και γιατί είναι διαφορετικό
Αβιλένια φυλή και βουνό.
Το κρέας της Άβιλα έχει προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη και προέρχεται σε μεγάλο μέρος από τη φυλή αβιλένια-νέγρα ιμπέρικα (τη μαύρη ιβηρική της Άβιλα), αυτόχθονη σε αυτά τα βουνά, που εκτρέφεται ελεύθερη σε ορεινά βοσκοτόπια. Αυτό το σύστημα δίνει ένα ζώο που μεγαλώνει πιο αργά και ένα κρέας με περισσότερο ενδομυϊκό λίπος και περισσότερη γεύση.
Η χαρακτηριστική κοπή είναι το τσουλετόν (χοντρή μπριζόλα με το κόκαλο), κομμένο πολύ χοντρό —τρία ή τέσσερα δάχτυλα— και ψημένο στα κάρβουνα με χοντρό αλάτι, λίγο από τη μία πλευρά και λίγο από την άλλη, ώστε να μείνει με κρούστα απ' έξω και κόκκινο μέσα. Το κομμάτι ζυγίζει γύρω στο κιλό και σερβίρεται για να το μοιραστούν δύο άτομα.
Ο τοπικός κανόνας είναι να μην το ζητήσεις καλοψημένο. Με ένα κομμάτι τέτοιου πάχους, αν το παραψήσεις στεγνώνει το εσωτερικό χωρίς να κερδίζεις τίποτα, και σε οποιοδήποτε σοβαρό ψητοπωλείο θα σου το πουν. Συνήθως σερβίρεται και ήδη κομμένο πάνω σε καυτή πλάκα, ώστε ο καθένας να το τελειώσει όπως του αρέσει.
Εκτός από το τσουλετόν υπάρχουν φιλέτο, αντρεκότ και, στον κατάλογο πολλών ψητοπωλείων, κατσικάκι και αρνάκι γάλακτος ψητά με την καστιλιάνικη τεχνική του ξυλόφουρνου, την ίδια με της Σεγόβια ή του Μπούργκος.
Το σαλόνι της πόλης, με στοές και τραπεζάκια έξω, και το καλύτερο σημείο για να σταματήσεις να φας μέσα στα τείχη. Γύρω της συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος των εστιατορίων της παλιάς πόλης, και εξακολουθεί να γίνεται αγορά όπως γινόταν εδώ επί δύο χιλιάδες χρόνια.
Η άλλη περιοχή με εστιατόρια είναι έξω, στο Μερκάδο Γράντε, την πλατεία που ανοίγεται μπροστά σε αυτή την πύλη. Είναι πιο ευρύχωρη, με τραπεζάκια στον ήλιο και το τείχος απέναντι, και ταιριάζει πολύ για ένα απεριτίφ πριν μπεις στον περίβολο.
Τα φασόλια του Μπάρκο ντε Άβιλα είναι το άλλο προϊόν με δική του ονομασία προέλευσης, και καλλιεργούνται στην κοιλάδα του Τόρμες σε σημαντικό υψόμετρο. Είναι λευκά, μεγάλα και με πολύ λεπτή φλούδα, κάτι που τα κάνει ιδιαίτερα κρεμώδη, και μαγειρεύονται με κομπάνγκο: τσορίθο, μορθίγια (μαύρο λουκάνικο) και αυτί χοιρινό.
Οι πατάτες ρεβολκόνας είναι το κατεξοχήν πιάτο αξιοποίησης: βραστή πατάτα λιωμένη με πάπρικα, σκόρδο και λίπος, που σερβίρεται με τραγανά τορρέθνος (τηγανητή πανσέτα) από πάνω. Είναι χειμωνιάτικο φαγητό, χορταστικό και στην αρχή πολύ φτηνό, και σήμερα εμφανίζεται σχεδόν σε όλους τους καταλόγους της επαρχίας.
Και υπάρχει κι άλλη κουζίνα του οροπεδίου: σκορδόσουπες, κοθίδο (βραστό με ρεβίθια και κρέατα), μορθίγια και κυνήγι την εποχή του, γιατί όλη η οροσειρά του Γκρέδος είναι κυνηγετική περιοχή. Τα λαχανικά περνούν σε δεύτερη μοίρα για έναν προφανή κλιματικό λόγο, αν και υπάρχουν φασολάκια και πιπεριές σε μια σύντομη εποχή.
Για ποτό δεν υπάρχει σημαντική δική της ονομασία προέλευσης, οπότε στους καταλόγους κυριαρχούν τα κρασιά της Ριμπέρα δελ Ντουέρο, της Ρουέδα και του Τόρο, όλα σε λιγότερο από δύο ώρες. Ένα κόκκινο της Ριμπέρα με ένα τσουλετόν της Άβιλα είναι ο αυτονόητος τοπικός συνδυασμός.
Τα γέμας, και πού να φας
Τα γέμας της Αγίας Τερέζας είναι το γλυκό της πόλης: κρόκος αυγού μαγειρεμένος με σιρόπι, πλασμένος σε μπαλίτσες και κυλισμένος στη ζάχαρη. Η προέλευσή τους βρίσκεται στη ζαχαροπλαστική των μοναστηριών, όπως σχεδόν όλα τα καστιλιάνικα γλυκά, και η σύνδεση με την αγία είναι εμπορική και μεταγενέστερη, του 19ου αιώνα.
Αυτή η μοναστηριακή προέλευση έχει μια πρακτική και καθόλου ρομαντική εξήγηση: τα μοναστήρια έπαιρναν τεράστιες ποσότητες κρόκων που περίσσευαν από τα οινοποιεία, τα οποία χρησιμοποιούσαν τα ασπράδια για να διαυγάζουν το κρασί. Κάπου έπρεπε να πάνε αυτοί οι κρόκοι, και από εκεί βγήκαν τα γέμας, τα τοθίνος ντε θιέλο (κρέμα από κρόκο αυγού) και η μισή ισπανική ζαχαροπλαστική.
Πουλιούνται σε εργαστήρια ζαχαροπλαστικής της παλιάς πόλης και επίσης σε μονές έγκλειστων μοναχών της πόλης, και η δεύτερη επιλογή είναι η ενδιαφέρουσα: αγοράζεις μέσα από ένα περιστρεφόμενο θυρίδιο, χωρίς να δει ο ένας τον άλλον, και το προϊόν δεν φτάνει στα μαγαζιά με τα σουβενίρ. Αξίζει να ρωτήσεις στο γραφείο τουρισμού ποιες μονές πουλάνε.
Για τις περιοχές: μέσα στον περίβολο, γύρω από την πλατεία του Μερκάδο Τσίκο· έξω, το Μερκάδο Γράντε, μπροστά στην Πύλη του Αλκάθαρ, με τραπεζάκια έξω και το τείχος απέναντι. Και καλό είναι να κλείνεις τραπέζι τα Σαββατοκύριακα, γιατί η Άβιλα δέχεται πολλές μονοήμερες εκδρομές από τη Μαδρίτη.
Τα γέμας φέρουν το όνομά της λόγω μιας εμπορικής σύνδεσης του 19ου αιώνα, όχι επειδή τα επινόησε εκείνη. Η μοναστηριακή ζαχαροπλαστική της πόλης όμως είναι πράγματι παλιά, και αρκετές μονές έγκλειστων μοναχών εξακολουθούν να πουλάνε γλυκά από το περιστρεφόμενο θυρίδιο, χωρίς να φτάνουν στα μαγαζιά.
Γύρω στο κιλό, και συχνά το ξεπερνά, γιατί κόβεται πολύ χοντρό, τρία ή τέσσερα δάχτυλα. Σερβίρεται για να το μοιραστούν δύο άτομα, και να το παραγγείλεις ως ατομικό πιάτο είναι το κλασικό λάθος του επισκέπτη. Συνήθως έρχεται ήδη κομμένο και πάνω σε καυτή πλάκα, ώστε ο καθένας να το τελειώσει όπως του αρέσει.
Τι το ιδιαίτερο έχει το κρέας της Άβιλα;
Έχει προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη και προέρχεται σε μεγάλο μέρος από τη φυλή αβιλένια-νέγρα ιμπέρικα, αυτόχθονη σε αυτά τα βουνά, που εκτρέφεται ελεύθερη σε ορεινά βοσκοτόπια. Αυτό το σύστημα δίνει ένα ζώο που μεγαλώνει πιο αργά, με περισσότερο λίπος μέσα στον μυ και επομένως περισσότερη γεύση.
Τι είναι οι πατάτες ρεβολκόνας;
Βραστή πατάτα λιωμένη με πάπρικα, σκόρδο και λίπος, που σερβίρεται με τραγανά τορρέθνος από πάνω. Είναι το κατεξοχήν πιάτο αξιοποίησης της επαρχίας, χειμωνιάτικο φαγητό, χορταστικό και στην αρχή φτηνό. Σήμερα εμφανίζεται σχεδόν σε όλους τους καταλόγους της περιοχής, μερικές φορές και ως τάπα.
Γιατί το χαρακτηριστικό γλυκό είναι από κρόκους;
Για έναν πρακτικό λόγο που έχει να κάνει με τη μοναστηριακή του προέλευση: τα οινοποιεία χρησιμοποιούσαν τα ασπράδια των αυγών για να διαυγάζουν το κρασί και έστελναν στα μοναστήρια τεράστιες ποσότητες κρόκων που περίσσευαν. Κάπου έπρεπε να πάνε, και από εκεί βγήκαν τα γέμας, τα τοθίνος ντε θιέλο και μεγάλο μέρος της καστιλιάνικης ζαχαροπλαστικής.
Τα γέμας τα επινόησε η Αγία Τερέζα;
Όχι. Το γλυκό ανήκει στη μοναστηριακή παράδοση και η σύνδεση με το όνομά της είναι εμπορική και πολύ μεταγενέστερη, του 19ου αιώνα, όταν ένας ζαχαροπλάστης της πόλης το χρησιμοποίησε ως εμπορικό σήμα. Αυτό δεν αφαιρεί τίποτα από την αξία του προϊόντος, αλλά καλό είναι να το ξέρεις: είναι μια κίνηση μάρκετινγκ του 19ου αιώνα, όχι συνταγή της αγίας.
Πού είναι καλύτερα να φας;
Μέσα στον περίβολο, γύρω από την πλατεία του Μερκάδο Τσίκο, κάτω από τις στοές. Έξω, στο Μερκάδο Γράντε, την πλατεία μπροστά στην Πύλη του Αλκάθαρ, με τραπεζάκια στον ήλιο και το τείχος απέναντι. Καλό είναι να κλείνεις τραπέζι τα Σαββατοκύριακα, γιατί η πόλη δέχεται πολλές μονοήμερες εκδρομές από τη Μαδρίτη.
Πρακτικές πληροφορίες
Το πιάτοΤσουλετόν της Άβιλα, αβιλένια φυλή, κομμένο πολύ χοντρό και στα κάρβουνα. Ζυγίζει γύρω στο κιλό: είναι για δύο.
ΌσπριαΦασόλια του Μπάρκο ντε Άβιλα, με δική τους ονομασία προέλευσης, μαγειρεμένα με κομπάνγκο.
ΑξιοποίησηΠατάτες ρεβολκόνας: λιωμένη πατάτα με πάπρικα και τορρέθνος από πάνω.
ΓλυκόΓέμας της Αγίας Τερέζας. Καλύτερα από εργαστήριο ή από το θυρίδιο μιας μονής έγκλειστων μοναχών.
ΠεριοχέςΠλατεία του Μερκάδο Τσίκο μέσα στον περίβολο· Μερκάδο Γράντε έξω, μπροστά στην Πύλη του Αλκάθαρ.
ΚράτησηΤα Σαββατοκύριακα, γιατί η Άβιλα δέχεται πολλές μονοήμερες εκδρομές από τη Μαδρίτη.
Στον χάρτη
🎧 Με το Viavoy
Περπάτησε στην πόλη Avila και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Avila χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.
από 3,99 €· εφάπαξ πληρωμή
City Pass · 9,99 €3 ημέρες, όλες οι περιηγήσεις στην πόλη Avila