Η Άβιλα σε μία μέρα: το τείχος, ο καθεδρικός-φρούριο και η Τερέζα
Ξεκινάς απ' έξω για να δεις ολόκληρο τον δακτύλιο, περπατάς στον περίπατο των επάλξεων και βγαίνεις από τον περίβολο προς τη χρυσαφένια πέτρα. Μαζί με όσα χάνουν σχεδόν όλοι επειδή μένουν μέσα στα τείχη.
Η Άβιλα χωράει μέσα στο τείχος της, και η φράση είναι κυριολεκτική: ο περίβολος δεν άφησε την πόλη να μεγαλώσει, και γι' αυτό η παλιά πόλη έφτασε ακέραιη ως σήμερα με το ίδιο κέντρο που είχε τη ρωμαϊκή εποχή. Μία μεγάλη μέρα αρκεί, και υπάρχει μια απόφαση που αλλάζει ολόκληρη την επίσκεψη: να ξεκινήσεις έξω από τον περίβολο αντί για μέσα.
Πήγαινε πρώτα στους Κουάτρο Πόστες, στην άλλη όχθη του ποταμού. Από εκεί ο δακτύλιος του τείχους εμφανίζεται ολόκληρος πάνω στον λόφο, κάτι αδύνατο να το αντιληφθείς από μέσα, και όλα όσα περπατάς μετά αποκτούν νόημα.
Πρωί: το τείχος απ' έξω και από ψηλά
Δεκαπέντε λεπτά περνώντας το ποτάμι, και μετά ο περίπατος των επάλξεων.
Οι Κουάτρο Πόστες (οι Τέσσερις Στύλοι) είναι ένα προσκυνητάρι του 1566 στην άλλη όχθη του Αδάχα, και από εκεί φαίνεται αυτό που πρέπει να δεις: δύο χιλιάδες πεντακόσια μέτρα κλειστού τείχους πάνω στον λόφο, ογδόντα επτά στρογγυλοί πύργοι και οι στέγες μιας πόλης που χωράει μέσα. Είναι το καλύτερα διατηρημένο μεσαιωνικό τείχος της Ευρώπης και δεν είναι ένα κομμάτι: είναι ολόκληρος ο δακτύλιος.
Και υπάρχει μια ιστορία δεμένη με τον τόπο που αξίζει να ειπωθεί: εδώ έπιασαν την Τερέζα ντε Θεπέδα στα επτά της, όταν έφευγε με τα πόδια μαζί με τον αδελφό της Ροδρίγο προς τη γη των Μαυριτανών για να μαρτυρήσει και να κερδίσει τον παράδεισο μια και καλή. Ένας θείος τους πρόλαβε και τους γύρισε στο σπίτι.
Γύρνα στον περίβολο και μπες από την Πύλη του Αλκάθαρ, την πιο επιβλητική: δύο στρογγυλοί πύργοι ενωμένοι από πάνω με μια πέτρινη γέφυρα, με ζεματίστρες πάνω από το κεφάλι εκείνου που μπαίνει. Αυτό το κομμάτι είναι το ψηλότερο και το παχύτερο όλης της περιμέτρου, γιατί εδώ το έδαφος δεν έδινε φυσικό πλεονέκτημα.
Και ανέβα στον περίπατο των επάλξεων, τον δρόμο της φρουράς στην κορυφή του τείχους. Υπάρχουν κομμάτια διαφορετικού μήκους, οπότε το προσαρμόζεις στον χρόνο σου, και είναι αυτό που πρέπει να κάνεις: βλέπεις την πόλη από μέσα και την εξοχή απ' έξω ακριβώς όπως τις έβλεπε ένας φρουρός. Πρόσεξε τους λαξευτούς λίθους: μέρος τους είναι ρωμαϊκές και βησιγοτθικές επιτύμβιες πλάκες που ξαναχρησιμοποιήθηκαν.
Τέσσερις κίονες και ένας σταυρός, χωρίς τοίχους και χωρίς στέγη, στο σημείο όπου μετράει αυτό που φαίνεται ανάμεσά τους. Ελεύθερη πρόσβαση και χωρίς ωράριο. Το σούρουπο ο γρανίτης χρυσίζει, και τη νύχτα το τείχος είναι φωτισμένο. Ντύσου ζεστά: σε ανοιχτό χώρο και στα 1.100 μέτρα ο αέρας δεν λείπει ποτέ.
Δώδεκα μέτρα ύψος, τρία πάχος και περίπου 2.500 επάλξεις. Οι πύργοι είναι πολύ κοντά ο ένας στον άλλο, γιατί με τόξο και βαλλίστρα το βεληνεκές είναι μικρό και δεν μπορούσε να μείνει τοίχος ακάλυπτος. Η Άβιλα δεν κατακτήθηκε ποτέ με έφοδο: αποθάρρυνε τους εχθρούς και μόνο με την όψη της.
Το αρχοντικό πρόσωπο της πόλης και μία από τις εισόδους στον περίπατο των επάλξεων. Από το Αλκάθαρ που της δίνει το όνομα δεν έχει μείνει τίποτα: ερειπώθηκε και γκρεμίστηκε, και το τοπωνύμιο επέζησε της πέτρας. Μπροστά, το Μερκάδο Γράντε, σκηνικό για πανηγύρια, κονταρομαχίες και τουρνουά επί αιώνες.
Ο καθεδρικός έχει μια ιδιαιτερότητα που δεν επαναλαμβάνεται στην Ισπανία: η αψίδα του ιερού του δεν βρίσκεται δίπλα στο τείχος, είναι ένας πύργος του τείχους. Λέγεται θιμόρρο και αποτελεί μέρος του αμυντικού συστήματος του περιβόλου. Ναός και φρούριο στον ίδιο τοίχο. Καλό είναι να κάνεις τον γύρο του κτιρίου απ' έξω πριν μπεις, για να το δεις.
Μέσα, δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι του αποδίδεται πως είναι ο πρώτος γοτθικός καθεδρικός της χερσονήσου, με σχέδιο του μάστορα Χιράλ Φρουτσέλ τον 12ο αιώνα, και έχει τον πρώτο περιμετρικό διάδρομο γύρω από το ιερό στην Ισπανία. Μπαίνοντας βλέπεις την εξέλιξη κατακόρυφα: βαρύ ρομανικό κάτω, που γίνεται όλο και πιο λιγερό προς τα πάνω.
Το δεύτερο είναι το χρώμα. Ο γρανίτης του κλίτους είναι διάστικτος με κόκκινο και ώχρα από τα οξείδια του σιδήρου και δημιουργεί ένα ζεστό, σχεδόν οργανικό μισοσκόταδο, που στην Άβιλα το λένε «η πέτρα που ματώνει». Δεν ήταν αισθητική απόφαση: ήταν ό,τι υπήρχε στο λατομείο.
Πέντε λεπτά πιο πέρα, η πλατεία του Μερκάδο Τσίκο, που είναι το σαλόνι της πόλης και όπου βρισκόταν το ρωμαϊκό φόρουμ: δύο χιλιάδες χρόνια δημόσιας ζωής στο ίδιο τετράγωνο κομμάτι γης. Είναι το καλύτερο μέρος για να σταματήσεις να φας, κάτω από τις στοές.
Πίσω από την Αγία Τράπεζα, ο τάφος του Ελ Τοστάδο, σκαλισμένος σε αλάβαστρο από τον Βάσκο ντε λα Θάρθα, ένα από τα κορυφαία έργα της ισπανικής Αναγέννησης. Και πρόσεξε την πρόσοψη: σχεδιάστηκαν δύο δίδυμοι πύργοι και ολοκληρώθηκε μόνο ο ένας, οπότε έμεινε ασύμμετρη για πάντα.
Λέγεται Τσίκο (Μικρή) για να ξεχωρίζει από το Μερκάδο Γράντε (τη Μεγάλη Αγορά), έξω από τα τείχη: η αγορά μέσα ήταν η καθημερινή, η έξω ήταν των πανηγυριών και των ζώων, που δεν μπορούσαν να μπουν στον περίβολο. Γύρω γύρω, τα παλάτια των ευγενών του μαλλιού.
Χτισμένη το 1636 πάνω στο σπίτι όπου γεννήθηκε η Τερέζα το 1515. Η εκκλησία είναι στραμμένη, κοιτάζει βόρεια και όχι ανατολικά όπως όριζε η συνήθεια, ώστε η Αγία Τράπεζα να πέφτει πάνω από το δωμάτιο της γέννησης. Μέσα, ένας Εσταυρωμένος του Γρεγόριο Φερνάντεθ και μια αίθουσα με λείψανα.
Εδώ βρίσκεται αυτό που χάνουν σχεδόν όλοι. Η Άβιλα δεν είναι μόνο η πόλη μέσα στα τείχη: η ανακήρυξη σε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1985 περιλαμβάνει ρητά τις εκκλησίες έξω από τα τείχη, και είναι ρομανικές πρώτου μεγέθους.
Η κυριότερη είναι η βασιλική του Σαν Βιθέντε, δίπλα στην ομώνυμη πύλη. Το πρώτο που αλλάζει όταν βγαίνεις είναι το χρώμα: εδώ η πέτρα δεν είναι πια ο γκρίζος γρανίτης του περιβόλου αλλά ψαμμίτης καλένια, ζεστός, που με το χαμηλό φως ανάβει. Αυτή η αντίθεση είναι το καλύτερο επιχείρημα για να περάσεις την πύλη.
Η δυτική της πύλη συγκαταλέγεται στις κορυφές της ισπανικής ρομανικής γλυπτικής, με αποστόλους που στρίβουν το σώμα και κοιτάζονται μεταξύ τους, και μέσα το κενοτάφιο των τριών μαρτύρων αφηγείται το μαρτύριο σκηνή προς σκηνή κάτω από ένα γοτθικό κιβώριο. Μη φύγεις χωρίς να κατέβεις στην κρύπτη.
Κι αν σου μείνει απόγευμα, η μονή της Ενσάρκωσης, δεκαπέντε λεπτά πιο βόρεια. Είναι ο πιο φορτισμένος τόπος της πόλης και αυτός που πατούν οι λιγότεροι: εδώ έζησε η Τερέζα σχεδόν τριάντα χρόνια, μισή ζωή, και εδώ συναντήθηκε με τον Ιωάννη του Σταυρού, που ήταν ο εξομολογητής της όταν εκείνη ήταν ηγουμένη.
📍 Έξω από τα τείχη, δίπλα στην Πύλη του Σαν Βιθέντε
Ξεκίνησε γύρω στο 1130 και δουλεύτηκε σχεδόν δύο αιώνες, οπότε διαβάζεις το πέρασμα από το ρομανικό στο γοτθικό όσο προχωράς προς τη δυτική πλευρά. Ο θρύλος του Εβραίου και του φιδιού, που πλήρωσε για τον ναό, είναι σκαλισμένος στο ίδιο το κενοτάφιο: μεσαιωνικός προσηλυτισμός πολύ ξεκάθαρος.
Ήταν μια μεγάλη μονή, ελάχιστα μεταρρυθμισμένη, με κελιά ανάλογα με την κοινωνική θέση και χαλαρό κανόνα. Η μεταρρύθμισή της στο Τάγμα των Καρμελιτών ήταν σε μεγάλο βαθμό αντίδραση σε όσα έζησε εδώ μέσα. Ζει ακόμη εδώ κοινότητα έγκλειστων μοναχών, με μειωμένο ωράριο.
Ναι, με άνεση. Ο περίβολος είναι μικρός και όλα γίνονται με τα πόδια. Μία μεγάλη μέρα καλύπτει τους Κουάτρο Πόστες, τον περίπατο των επάλξεων του τείχους, τον καθεδρικό, την πλατεία του Μερκάδο Τσίκο, τη μονή της Αγίας Τερέζας και τον Σαν Βιθέντε έξω από τα τείχη. Με δύο μέρες χωράνε ολόκληρη η διαδρομή της Αγίας Τερέζας και οι υπόλοιπες ρομανικές εκκλησίες.
Από πού είναι καλύτερα να ξεκινήσεις;
Από τους Κουάτρο Πόστες, έξω από τον περίβολο και στην άλλη όχθη του ποταμού, όσο κι αν φαίνεται παράλογο. Από εκεί ο δακτύλιος του τείχους εμφανίζεται ολόκληρος πάνω στον λόφο, κάτι αδύνατο να το αντιληφθείς από μέσα, και όλα όσα περπατάς μετά μέσα στον περίβολο αποκτούν νόημα. Είναι δεκαπέντε λεπτά με τα πόδια.
Αξίζει να ανέβεις στο τείχος;
Αρκετά, και είναι η επίσκεψη που πρέπει να κάνεις. Περπατάς στον περίπατο των επάλξεων, τον δρόμο της φρουράς που στεφανώνει τον τοίχο, και βλέπεις την πόλη από μέσα και την εξοχή απ' έξω όπως τις έβλεπε ένας φρουρός. Υπάρχουν κομμάτια διαφορετικού μήκους, οπότε το προσαρμόζεις στον χρόνο σου. Τον χειμώνα, χωρίς καμία προστασία, κάνει πολύ κρύο.
Τι το ιδιαίτερο έχει ο καθεδρικός;
Ότι η αψίδα του ιερού του δεν βρίσκεται δίπλα στο τείχος: είναι ένας πύργος του τείχους, ενσωματωμένος στο αμυντικό σύστημα του περιβόλου. Ναός και φρούριο στον ίδιο τοίχο, και δεν υπάρχει άλλη τέτοια περίπτωση στην Ισπανία. Επιπλέον του αποδίδεται ότι είναι ο πρώτος γοτθικός καθεδρικός της χερσονήσου και έχει τον πρώτο περιμετρικό διάδρομο γύρω από το ιερό στη χώρα.
Τι υπάρχει έξω από τον περίβολο;
Οι ρομανικές εκκλησίες έξω από τα τείχη, που περιλαμβάνονται μαζί με το τείχος στην ανακήρυξη σε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς: Σαν Βιθέντε, Σαν Πέδρο, Σαν Αντρές, Σαν Σεγκούντο. Είναι χτισμένες από ψαμμίτη καλένια, όχι από τον γκρίζο γρανίτη του περιβόλου, και με το χαμηλό φως ανάβουν. Και η μονή της Ενσάρκωσης.
Τι τρως στην Άβιλα;
Τσουλετόν της Άβιλα, από βοοειδή της αβιλένιας φυλής με δική του γεωγραφική ένδειξη, σερβιρισμένο πολύ χοντρό και στα κάρβουνα· φασόλια του Μπάρκο ντε Άβιλα, κι αυτά με ονομασία προέλευσης· πατάτες ρεβολκόνας (πουρές με πάπρικα) με τορρέθνος (τραγανή πανσέτα)· και για επιδόρπιο, γέμας της Αγίας Τερέζας (γλυκά από κρόκο αυγού). Είναι κουζίνα του ψηλού οροπεδίου και αρκετά χορταστική.
Πρακτικές πληροφορίες
Πώς θα φτάσειςΤρένο από τη Μαδρίτη σε μιάμιση ώρα. Λεωφορείο από τη Μαδρίτη και τη Σαλαμάνκα.
Ξεκίνα απόΤους Κουάτρο Πόστες, έξω από τον περίβολο: αν δεις ολόκληρο τον δακτύλιο πριν μπεις, αλλάζει η μέρα σου.
ΤείχοςΠερίπατος των επάλξεων με εισιτήριο γύρω στα 5 €, σε κομμάτια διαφορετικού μήκους.
Μην χάσειςΝα βγεις από τον περίβολο: τον Σαν Βιθέντε και τις ρομανικές εκκλησίες από χρυσαφένιο ψαμμίτη.
Πότε να παςΆνοιξη και φθινόπωρο. Η ψηλότερη πρωτεύουσα επαρχίας της Ισπανίας: σταθερός αέρας και σκληροί χειμώνες.
ΦαγητόΤσουλετόν της Άβιλα, φασόλια του Μπάρκο, πατάτες ρεβολκόνας και γέμας της Αγίας Τερέζας.
Στον χάρτη
🎧 Με το Viavoy
Περπάτησε στην πόλη Avila και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Avila χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.
από 3,99 €· εφάπαξ πληρωμή
City Pass · 9,99 €3 ημέρες, όλες οι περιηγήσεις στην πόλη Avila