Zubizuri betekent witte brug in het Baskisch, en de naam doet hem recht: een gebogen voetgangersbrug van het zuiverste wit, met een schuine boog waaraan tuikabels hangen zo fijn als harpsnaren. Santiago Calatrava ontwierp hem en hij werd in 1997 ingehuldigd, hetzelfde jaar als het Guggenheim, toen Bilbao zichzelf helemaal opnieuw uitvond. Het is een van de meest gefotografeerde plekken van de stad, en hij verbergt een van haar beste verhalen.
Een brug die je in een bocht oversteekt
De constructie is een boogbrug met tuikabels, waarbij de boog naar één kant is verschoven en naar buiten helt, zodat het brugdek niet symmetrisch hangt maar uitkragend is opgehangen. Daardoor kan het voetgangersplatform in bovenaanzicht een bocht beschrijven in plaats van recht van oever naar oever te lopen.
Het effect als je oversteekt is bewust: de vloer buigt onder je voeten en de witte boog helt bij elke stap verder over je hoofd, als de vleugel van een vogel. Calatrava werkt zijn hele carrière al aan dat idee van een constructie die op een skelet in beweging lijkt, en hier zie je het in een kleine en heel leesbare versie.
Hij verbindt de kant van de Campo Volantín, op de rechteroever, met het begin van de Ensanche (de negentiende-eeuwse stadsuitbreiding). Vanuit het midden van de brug heb je de ría, de riviermonding, aan je voeten, het Guggenheim stroomafwaarts en de stad aan weerszijden uitgespreid: het is waarschijnlijk het beste uitkijkpunt voor voetgangers in Bilbao.
De glazen vloer en de rechtszaak
De oorspronkelijke vloer was van doorschijnend glas, prachtig op papier en nogal roekeloos in een stad waar het meer dan honderdvijftig dagen per jaar regent. Als het nat was, werd hij een glijbaan en gleden mensen echt uit, dus bedekte het stadsbestuur hem uiteindelijk met een antislipoppervlak.
Calatrava nam het meer dan slecht op. Maar wat het conflict echt deed ontbranden, was iets anders: jaren later werd aan de zijkant van de brug een loopbrug vastgehaakt om hem te verbinden met de torens van Isozaki aan de overkant. De architect daagde de stad voor de rechter omdat dat zijn werk zou verminken, en de zaak belandde in de rechtbank.
Het resultaat is een brug die tegelijk een beeldhouwwerk en een plaatselijke grap is: Bilbao schenkt je een kunstwerk om de rivier over te steken en legt er daarna een matje op zodat je niet valt. De torens waarmee hij verbonden is, van de Japanse architect Arata Isozaki, vormen een soort poort tussen de ría en de Ensanche.
Niet te missen
Het gebogen brugdek
De boog is naar één kant verschoven, dus de loopbrug steekt in een bocht over in plaats van recht. Je merkt het als je eroverheen loopt.
De glazen vloer
De oorspronkelijke vloer was van glas en werd glad als het regende. Hij moest worden bedekt met een antislipoppervlak.
Calatrava daagde de stad voor de rechter
Niet zozeer om de mat als wel om de loopbrug die aan de zijkant werd vastgehaakt om hem met de torens van Isozaki te verbinden.
Het beste uitzicht voor voetgangers
Vanuit het midden van de brug: de ría onder je, het Guggenheim stroomafwaarts en de twee oevers aan weerszijden.
Hoe het past in je bezoek aan Bilbao
Hij ligt aan het middelste stuk van de ría, op tien minuten lopen van de Casco Viejo en op nog eens tien van het Guggenheim langs de oever. Het is een gewone oversteekplaats voor voetgangers, dus je loopt er vanzelf overheen als je van de ene oever naar de andere gaat.
Op de rechteroever brengt de wandelpromenade Campo Volantín je in een paar minuten naar het plein van de kabelspoorweg van Artxanda, en daardoor is deze brug de natuurlijke schakel tussen het centrum en de klim naar de berg.
Het mooiste licht is laat in de middag, als het wit kleur krijgt en de constructie in het water weerspiegelt. 's Avonds is hij verlicht en werkt hij even goed. Bij regen: let op de vloer, ondanks de antislipbekleding.
Veelgestelde vragen
Werd de architect echt boos?
Veel meer dan boos worden: hij daagde Bilbao voor de rechter. Calatrava kwam niet alleen de antislipmat zuur op; wat hem echt razend maakte, was dat ze er jaren later een loopbrug aan zijn zijkant vastmaakten om de brug te verbinden met nieuwe torens aan de overkant. Hij zei dat dit zijn werk verminkte en klaagde de gemeente aan voor schade. De rechter gaf hem gedeeltelijk gelijk, al staat de loopbrug er nog steeds. Een jarenlang krachtmeten tussen de kunstenaar en de stad.
En die torens waar de loopbrug aan vastzit?
Dat zijn de Isozaki-torens, of Isozaki Atea, wat in het Baskisch de poort van Isozaki betekent. Ze werden ontworpen door de Japanse architect Arata Isozaki, winnaar van de grootste prijs van de wereldarchitectuur, en het zijn twee woontorens in tweeling die als poort fungeren tussen de ría en de Ensanche. Kijk hoe de witte brug van Calatrava en deze torens samen het Bilbao samenvatten dat zonder angst naar de toekomst wilde kijken en wilde tekenen met grote namen.
