Het is de huiskamer van Ávila: een rechthoek met arcaden aan drie kanten, beheerst door de gevel van het stadhuis, waar de stad afspreekt, boodschappen doet en met opzet de tijd verdoet. En dat doet ze al veel langer dan je zou denken, want onder deze bestrating lag het forum van het Romeinse Ávila. Tweeduizend jaar openbaar leven op hetzelfde vierkante stuk grond.
Tweeduizend jaar op dezelfde plek
Toen dit het Romeinse Abula was, lag hier het forum: het burgerlijke centrum, de plek waar politiek, handel en rechtspraak werden bedreven. De eeuwen gingen voorbij, de eigenaars en de talen veranderden, en toch verplaatste de functie zich niet: op het forum werd het middeleeuwse plein aangelegd, en daarop het huidige.
Die continuïteit is zeldzamer dan ze lijkt. In Spaanse steden verschuift het centrum gewoonlijk door de eeuwen heen, met de groei mee of met de nieuwe machthebbers. Hier gebeurde dat niet, deels omdat de muur verhinderde dat de stad groeide en haar dwong te blijven gebruiken wat er was.
En vóór Rome woonden hier al mensen. Deze streek werd bewoond door de Vettonen, het pre-Romeinse veehoudersvolk dat over de hele hoogvlakte die granieten stieren en varkens achterliet die verracos heten, en ze hadden hun nederzetting op deze zelfde heuvel.
De kleine, niet de grote
De naam verbaast tot je hem uitlegt: het is de Mercado Chico, de kleine markt, om hem te onderscheiden van de Mercado Grande, het plein dat zich buiten de ommuring opent voor de Puerta del Alcázar. Twee markten, één binnen en één buiten, met verschillende functies.
De markt binnen was de dagelijkse markt, voor de bevoorrading van de bevolking binnen de muren; die buiten was voor de grote jaarmarkten en het vee, dat niet binnen de ommuring mocht komen. Die verdeling is gebruikelijk in ommuurde steden en verklaart de aanleg van beide ruimtes.
De arcaden die drie kanten afsluiten dienden om overdekt te verkopen, of het nu regende of de zon van de hoogvlakte brandde, en in Ávila zijn dat de twee uitersten van het jaar. Ook vandaag wordt hier nog markt gehouden, en dat voortgezette gebruik zorgt ervoor dat het plein niet op een decor lijkt.
Niet te missen
Hier lag het Romeinse forum
Daarop werd het middeleeuwse plein aangelegd en daarop het huidige. Tweeduizend jaar openbaar leven zonder van plek te veranderen.
De muur heeft het bevroren
Doordat de stad niet kon groeien, moest hetzelfde centrum gebruikt blijven worden, iets wat in Spaanse steden weinig voorkomt.
Chico tegenover Grande
De markt binnen was de dagelijkse; die buiten was voor jaarmarkten en vee, dat niet binnen de ommuring mocht komen.
Vóór Rome de Vettonen
Het pre-Romeinse volk dat de granieten verracos over de hoogvlakte achterliet, had al zijn nederzetting op deze heuvel.
Hoe het past in je bezoek aan Ávila
Het ligt precies in het midden van de ommuring, op vijf minuten van de kathedraal, het klooster van de heilige Teresa en de Puerta del Alcázar. Je steekt het meerdere keren per dag over zonder het van plan te zijn.
Eromheen staan de paleizen die de adel van Ávila binnen de ommuring bouwde – de Águila, de Verdugo, de Velada, de toren van de Guzmanes – en die laten zien wat deze stad was toen de Castiliaanse wol geld in beweging bracht.
Het is de beste plek om te stoppen voor een maaltijd of een drankje, met terrassen onder de arcaden. En het is een echt plein, met bewoners, geen ruimte die tot museum is gemaakt: dat merk je op elk uur van de dag.
Veelgestelde vragen
Bestond Ávila vóór de Romeinen?
Ja, en ruim. Voordat Rome kwam en hier Abula stichtte, werden deze landen bewoond door de Vettonen, een pre-Romeins volk van veehouders en krijgers, hetzelfde dat over het hele plateau die enorme granieten stieren en varkens achterliet die verracos worden genoemd. Zij hadden hun nederzetting al op deze heuvel, aangetrokken door hetzelfde als iedereen daarna: een hoogte die makkelijk te verdedigen was en water in de buurt. Als je op dit plein stapt, bedenk dan dat je meer dan tweeduizend jaar aan mensen draagt die precies deze plek kozen.
