Avila · Wat te zien

Basiliek van San Vicente

Basílica de San Vicente

Ze staat buiten de muren en het eerste wat verandert is de kleur: hier is de steen niet meer het grijze graniet van de muur maar een warme zandsteen, de piedra caleña, die in de middagzon gaat gloeien alsof hij vanbinnen licht bewaart. Ze is het juweel van het romaans van Ávila, begonnen rond 1130 en bijna twee eeuwen aan gewerkt, en haar westportaal hoort bij de toppen van de Spaanse romaanse beeldhouwkunst.

Het portaal en het cenotaaf

Het westportaal, beschermd door een voorhal, heeft in de dagkanten een groep apostelen waarvan de kwaliteit verrast: figuren die hun lichaam licht draaien, gebaren maken en elkaar aankijken, met bewerkte plooien en individuele gelaatsuitdrukkingen. Het is het romaans op het moment dat de beeldhouwkunst loskomt.

Binnen is het belangrijkste stuk het cenotaaf van de drie martelaren onder een gotisch baldakijn. Het is een monumentaal graf van beschilderde steen met reliëfs die het martelaarschap in volgorde vertellen, scène voor scène, met een vertelkracht die in de 12e eeuw zelden voorkomt.

Er werd bijna tweehonderd jaar aan het gebouw gewerkt, zodat je de overgang van romaans naar gotiek kunt aflezen naarmate je naar de westkant loopt: een volledig romaanse oostpartij, schepen met al spitse bogen en kruisribgewelven in het jongste deel.

Het martelaarschap, de legende en de crypte

De overlevering plaatst hier, in het jaar 306 en tijdens de Romeinse vervolgingen, het martelaarschap van een broer en twee zussen – Vincentius, Sabina en Cristeta – omdat ze weigerden aan de goden te offeren. De basiliek werd eeuwen later op die plek gebouwd, die toen al een plaats van verering was.

Aan dat verhaal werd een legende toegevoegd die in het cenotaaf zelf is uitgehakt: een Jood die de spot had gedreven met het martelaarschap, werd aangevallen door een slang die uit de rots kwam, kreeg berouw, bekeerde zich en bekostigde de kerk. Het is heel expliciete middeleeuwse bekeringsijver en je leest het het best als zodanig.

Onder de kerk ligt de crypte, waar de Virgen de la Soterraña wordt vereerd. Afdalen hoort bij het bezoek en verandert de schaal volledig: van de hoge, lichte ruimte boven kom je in een lage, donkere, samengedrukte ruimte, met de rots van de heuvel in het zicht.

Niet te missen

Andere steen, andere kleur

Caleña-zandsteen in plaats van het grijze graniet van de muur. In laag licht gaat hij gloeien, en dat contrast is de reden om te komen.

Het cenotaaf van de martelaren

Monumentaal graf onder een gotisch baldakijn, met het martelaarschap scène voor scène verteld. Een top van het Spaanse romaans.

Een uitgehakte legende

Die van de Jood en de slang is in het cenotaaf zelf uitgebeeld: heel expliciete middeleeuwse bekeringsijver.

De crypte van de Soterraña

Afdalen verandert de schaal volledig: van een hoge, lichte ruimte naar een lage ruimte met de rots van de heuvel in het zicht.

Hoe het past in je bezoek aan Ávila

Ze staat net buiten de muur, naast de Puerta de San Vicente, op vijf minuten van de kathedraal als je de ommuring uitgaat. Samen met de muur hoort ze bij de inschrijving als werelderfgoed van 1985, die ook de kerken buiten de muren omvat.

Die groep romaanse kerken buiten de ommuring – San Pedro, San Andrés, San Segundo – is wat veel bezoekers missen omdat ze binnen de muren blijven. Wie ze ziet, begrijpt dat Ávila evenzeer een stad van voorsteden was als van ommuring.

Reken op een halfuur met de crypte. En ga laat in de middag: de caleña-zandsteen doet in laag licht iets wat het graniet binnen de muren niet kan, en dat contrast is het beste argument om de ommuring uit te gaan.

Veelgestelde vragen

Wat werd er van die jood uit de legende?

De overlevering rondt het verhaal prachtig af. Ze vertellen dat hij, eenmaal bekeerd en vol berouw, niet alleen de tempel betaalde: hij liet ook de crypte onder de kerk uitgraven en plaatste daar een beeld van de Maagd. En hij vroeg dat ze hem na zijn dood naast de ingang zouden begraven, zodat iedereen die voorbijkwam op zijn graf zou trappen en hij zo boete bleef doen voor zijn spot, zelfs na zijn dood. Waar of verzonnen, het is zo'n legende die je bijblijft als je door de deur gaat.

Waarom heet de Maagd “de la Soterraña”?

De naam zegt je bijna alles als je er rustig naar luistert: soterraña komt van “soterrado”, wat begraven betekent, onder de grond. Ze heet zo omdat ze beneden wordt vereerd, in de crypte, in de ingewanden van de basiliek zelf, niet op het altaar boven. Ze is een van de meest geliefde patroonheiligen van Ávila, en afdalen om haar te zien, in dat koele halfduister onder de kerk, heeft iets van teruggaan naar de oorsprong, naar het verborgene en oude. De diepste dingen liggen hier letterlijk onder de grond.

Ontdek Avila en luister in je eigen tempo

Basiliek van San Vicente maakt deel uit van onze tour Ommuurd Ávila: de stad van de muren en van Santa Teresa.

Viavoy-app

Andere plekken in Avila

Kathedraal van Ávila

Klooster van Santa Teresa

Los Cuatro Postes

Klooster van La Encarnación

Stadsmuur van Ávila

Plaza del Mercado Chico