Vier stenen zuilen met een kruis erop, aan de overkant van de rivier de Adaja, en van hieruit het mooiste uitzicht op Ávila dat er bestaat: de hele ring van de muur op de heuvel, de ronde torens die naar de hemel wijzen en de dicht opeengepakte daken van een stad die binnen haar ommuring past. Het is een humilladero, een open wegkapel, uit 1566, maar al eeuwenlang is het vooral de plek vanwaar naar de stad wordt gekeken.
Wat een humilladero is
Humilladeros waren kleine bouwwerken langs de wegen, bij de toegang tot de steden, zodat de reiziger die aankwam of vertrok even zou stilhouden om voor het kruis te bidden. De naam komt van dat gebaar van zich verootmoedigen.
Deze werd in 1566 gebouwd en had bovendien een functie bij processies: hij markeerde het punt tot waar de processies ter ere van San Segundo, de eerste bisschop van de stad, uittrokken. Het was dus tegelijk een wegmarkering, een symbolische grens en een religieuze statie.
Zijn vorm – vier Dorische zuilen die een hoofdgestel dragen, met het kruis in het midden – is die van een klassiek tempeltje dat tot het minimum is uitgekleed. Het heeft geen muren en geen dak: alleen structuur, op een plek waar het erom gaat wat je erdoorheen ziet.
Hier werd Teresa gepakt
De overlevering plaatst precies op dit punt een van de meest vertelde episodes uit de kindertijd van de heilige Teresa. Toen ze zeven was, verlieten zij en haar broer Rodrigo te voet de stad, in alle ernst, op weg naar het land van de Moren, met het plan er de marteldood te sterven en in één keer de hemel te verdienen.
Een oom haalde hen hier in en bracht hen terug naar huis. Het is een anekdote die als pittoresk wordt verteld, maar ze zegt veel over de omgeving waarin ze opgroeide: een meisje van zeven dat het martelaarschap als een uitvoerbaar plan ziet, komt niet uit het niets, ze komt uit een hele cultuur.
Haar broer Rodrigo, de andere vluchteling, scheepte zich uiteindelijk in naar de Indiën en sneuvelde daar jaren later in de strijd. De twee kinderen die die ochtend samen wegliepen, kwamen allebei, elk op hun manier, precies terecht waar ze naartoe wilden.
Niet te missen
Het volledige zicht op de muur
Van binnenuit kun je de ring onmogelijk als object waarnemen. Van hieruit verschijnt hij in zijn geheel op de heuvel.
Een humilladero uit 1566
Wegmarkering waar de reiziger stilhield om te bidden, en de grens tot waar de processies van San Segundo uittrokken.
Hier werd Teresa gepakt
Op haar zevende vluchtte ze met haar broer naar het land van de Moren om er de marteldood te sterven. Een oom haalde hen op dit punt in.
Doe dit als eerste
De hele muur zien voordat je naar binnen gaat, geeft betekenis aan alles wat je daarna binnen de ommuring loopt.
Hoe het past in je bezoek aan Ávila
Het staat aan de overkant van de rivier de Adaja, op zo'n vijftien minuten lopen van de Puerta del Alcázar over de brug, of vijf minuten met de auto. De toegang is vrij, zonder kaartje en zonder openingstijden.
Het logischste is hier eerst te komen, voordat je de stad in gaat, want vanaf dit punt begrijp je in één keer de muur als compleet object, iets wat je van binnenuit onmogelijk kunt waarnemen. Daarna krijgt alles wat je loopt betekenis.
Het moment is de schemering, als het graniet goudkleurig wordt, of de nacht, met de verlichte muur. En houd rekening met de wind: hier, op meer dan elfhonderd meter hoogte en in het open veld, waait hij bijna altijd, en koud.
Veelgestelde vragen
Wat is een humilladero?
Ik vertel het je omdat de naam bedriegt. Een humilladero was een klein bouwwerk dat bij de ingang van de steden langs de weg werd gebouwd, zodat de reiziger die aankwam, of die vertrok, even stilstond om te bidden en zich nederig voor het kruis te buigen (humillarse); vandaar de naam. Dit markeerde de grens van Ávila aan de westkant, aan de weg naar Salamanca. Een soort geestelijke grenssteen, zeg maar: het laatste van de stad voordat je de wereld in trok.
En wat werd er van die twee weggelopen kinderen?
Bij terugkomst kregen ze natuurlijk een flinke uitbrander. Maar kijk eens naar het zo verschillende lot van elk van hen. Teresa werd, dat weet je al, heilige. En haar broer Rodrigo, degene die haar vergezelde om het martelaarschap te zoeken, stak uiteindelijk de zee over: hij scheepte zich jong in naar de Indiën en stierf jaren later vechtend in Amerika, in de veroveringsoorlogen. Twee zeer verschillende manieren om de roem na te jagen waarvan ze als kinderen hier samen droomden.
