Avila · Wat te zien

Stadsmuur van Ávila

Murallas de Ávila

Tweeduizend vijfhonderd meter omtrek, twaalf meter hoog, drie dik, zevenentachtig halfronde torens en zo'n tweeduizend vijfhonderd kantelen. Het is geen bewaard gebleven stuk: het is de hele ring, gesloten, zoals hij werd voltooid. Hij geldt als de best bewaarde middeleeuwse stadsmuur van Europa, en zijn staat is niet aan geluk te danken maar aan iets prozaïschers: er was nooit een reden om hem af te breken.

Een stad gebouwd aan de grens

Toen de christelijke koninkrijken over deze hoogvlakte oprukten, kwam Ávila in niemandsland te liggen tussen het noorden en al-Andalus, aan alle kanten blootgesteld. Alfons VI droeg zijn schoonzoon Raymond van Bourgondië op de stad opnieuw te bevolken en te verdedigen, en vanaf het eind van de 11e eeuw werd de hele heuvel met steen omsloten.

Het ontwerp beantwoordt aan de bewapening van die tijd. De torens staan heel dicht op elkaar, veel dichter dan gewoonlijk, en die nabijheid heeft een tactische reden: met boog en kruisboog is het nuttige bereik kort, en om geen enkel stuk muur onbestreken te laten moest je de schietposities vermenigvuldigen.

Het resultaat was een vesting die afschrikte door alleen al gezien te worden. Ávila werd nooit stormenderhand ingenomen, en dat is waarschijnlijk het beste bewijs dat de berekening klopte: de doeltreffendste muur is die welke de aanval voorkomt in plaats van hem te weerstaan.

Gebouwd met de eerdere steden

Bekijk het graniet van dichtbij, vooral in de lage delen. Een deel van de blokken werd hier niet voor gehouwen: het zijn hergebruikte Romeinse en Visigotische stenen, met grafstenen, stèles en fragmenten van inscripties die in de muur zijn gemetseld, met de beschreven kant zichtbaar of naar binnen gekeerd.

Dat hergebruik was gewone praktijk – nieuwe steen hakken en vervoeren is duur, en de ruïnes van de vorige stad lagen vlak bij de hand – maar het geeft een vreemd effect als je het eenmaal herkent: de muur werd letterlijk gebouwd met de botten van wat er eerder was.

Je kunt over de adarve lopen, de weergang boven op de muur, in verschillende opengestelde stukken, en dat is het bezoek dat je moet doen: je ziet de stad aan de binnenkant en het land aan de buitenkant precies zoals een schildwacht ze zag. Unesco verklaarde hem in 1985 tot werelderfgoed, samen met de kerken buiten de muren.

Niet te missen

De ring is compleet

Geen bewaard gebleven stuk: het zijn de volle 2.500 meter, gesloten, met 87 torens en zo'n 2.500 kantelen.

Torens heel dicht op elkaar

Met boog en kruisboog is het bereik kort, dus moest je de schietposities vermenigvuldigen om geen muur onbestreken te laten.

Hergebruikte blokken

Romeinse en Visigotische grafstenen en stèles in de muur gemetseld. Hij werd gebouwd met de resten van de eerdere steden.

Nooit stormenderhand ingenomen

De beste muur is die welke de aanval voorkomt in plaats van hem te weerstaan, en deze schrikte af door alleen al gezien te worden.

Hoe het past in je bezoek aan Ávila

De muur is de stad: al het andere ligt erbinnen of ertegenaan. Je komt op de adarve via verschillende punten, waaronder de Puerta del Alcázar, en er zijn stukken van verschillende lengte, zodat je het bezoek aan je beschikbare tijd kunt aanpassen.

Om hem in zijn geheel en van buitenaf te zien moet je de stad uit en de rivier over naar Los Cuatro Postes, op vijftien minuten lopen. Van daaruit verschijnt de complete ring op de heuvel, en dat is het beeld dat iedereen van Ávila mee naar huis neemt.

Een praktische waarschuwing: de stad ligt op meer dan elfhonderd meter hoogte en er waait bijna altijd een droge wind. Op de adarve, zonder beschutting, merk je dat in de winter goed. Reken op ruim een uur voor de hele route boven op de muur.

Veelgestelde vragen

Hoeveel poorten heeft de stadsmuur?

Negen, plus nog een paar kleine poortjes. En niet alle zijn gelijk: van monumentale, zoals die van het Alcázar, tot nederige, bijna verborgen exemplaren. Elke poort keek uit op een weg en een beroep: die van de markt, die van de leerlooiers, die naar de kathedraal met haar meelweegschaal… De stadsmuur was geen blinde muur, maar een levend membraan, met in- en uitgangen die tot in de details werden gecontroleerd. Negen monden waardoor de hele stad ademde.

Klopt het dat hij in slechts negen jaar werd gebouwd?

Dat zegt de oude kroniek van de stad: dat hij in negen jaar werd gebouwd, met bijna tweeduizend man tegelijk aan het werk onder die twee meesters met buitenlandse namen. Het klinkt episch, en de inwoners van Ávila vertellen het graag. Maar historici betwijfelen het: ze denken dat wat je ziet vooral in de loop van de 12e eeuw is opgetrokken, in meerdere fasen, langzamer dan de legende zegt. Negen jaar of honderd, het resultaat staat duizend jaar later nog overeind.

Ontdek Avila en luister in je eigen tempo

Stadsmuur van Ávila maakt deel uit van onze tour Ommuurd Ávila: de stad van de muren en van Santa Teresa.

Viavoy-app

Andere plekken in Avila

Plaza del Mercado Chico

Puerta del Alcázar

Basiliek van San Vicente

Kathedraal van Ávila

Klooster van Santa Teresa

Los Cuatro Postes