Altın rengi, geniş kum, açık Akdeniz ve kuzeye doğru uzayıp giden upuzun bir sahil yolu. Malvarrosa, Valencia'nın büyük şehir plajıdır ve aynı zamanda İspanya'nın yarısının paellanın doğduğuna inandığı yerdir. Öyle değil ve bunu açıklamaya değer: paella iç kesimlerde, huerta'da ve Albufera'da doğdu; burada, denizin karşısında olan şey, onun bayramlıklarını giyip restoran yemeğine dönüşmesiydi.
Paella aslında nereden geliyor
Paella balıkçıların değil, köylülerin yemeğidir. Huerta'da ve şehrin güneyindeki büyük pirinç tarlası Albufera'nın çevresinde doğdu; orada gündelikçiler öğle vakti ellerinde ne varsa onu pişirirdi: pirinç, tavuk, tavşan, taze fasulye ve garrofó —o geniş ve beyaz fasulye—, hepsi portakal odunu ateşi üzerinde düz bir tavada.
Kelime de sanıldığı anlama gelmez: “paella”, iki kulplu geniş tavanın Valencia dilindeki adıdır ve bir mutfak kabı olan Latince “patella”dan gelir. Bir paella istediğinde kelimenin tam anlamıyla bir tava istiyorsun. Yemeğin asıl adı, aslına bakılırsa, pilavdır.
Neredeyse herkesin plajla özdeşleştirdiği deniz ürünlü paella, sonradan çıkmış kıyı işi bir çeşittir. Burada araman gereken pilav da ikisi değildir: Cabanyal'ın pilavı olan arròs a banda; balık suyuyla pişirilir ve balık ayrı olarak, onsuz servis edilir. İşte o gerçekten balıkçı mahallesinindir.
Kumun arkasındaki mahalle
Plajın arkasında İspanya'nın en sıra dışı mahallelerinden biri olan Cabanyal var: cepheleri renkli çinilerle kaplı, XX. yüzyıl başından alçak evlerden oluşan, eski balıkçı barakası köylerinin doğrudan mirası bir doku.
Mahalle onlarca yıl boyunca, bir caddeyi içinden geçirerek uzatmayı ve yüzlerce evi yıkmayı öngören bir imar planının tehdidi altında kaldı. Yirmi yılı aşkın süren mahalle mücadelesi projeyi 2015'te durdurmayı başardı ve bugün Cabanyal, beraberinde getirdiği soylulaştırma gerginliğiyle birlikte tam bir yenilenme sürecinde.
Sokaklarını —Progrés, Reina, Barraca— çinili cephelere bakarak gezmek plaj kadar ilginç ve çok daha sıra dışıdır. Üstelik bölgenin en iyi pilavı da kuşaklardır açık olan aile lokantalarında burada yenir.
Kaçırılmayacaklar
Paella plaj yemeği değil
Huerta'da ve Albufera'da, tavuk, tavşan ve garrofó ile doğdu. Deniz ürünlüsü sonra geldi.
“Paella” tavanın adı
Latince “patella”dan. Yemeğin asıl adı pilav. Burada kabın adıyla istenir.
Cabanyal'ın çinili cepheleri
XX. yüzyıl başından alçak evler, barakaların mirası. 2015'te yıkımdan kurtulan bir mahalle.
Arròs a banda
Balıkçı mahallesinin pilavı; balık suyuyla pişer, balık ayrı servis edilir. Asıl buranın olan bu.
Valencia ziyaretine nasıl uyar
Plaj, sahil rotasının sonunda, Balneario de Las Arenas'tan sonra yer alır ve yazarın tam da bu dalgalara bakmak için kendine bir köşk yaptırdığı Casa-Museo Blasco Ibáñez'in yakınında biter.
Merkezden tramvay ya da metroyla yaklaşık yirmi dakikada, ya da Jardín del Turia ve sahil yolu boyunca bisikletle gelinir. Plaj geniştir, tüm hizmetleri vardır ve suyu, büyük bir limanın yanındaki bir şehir plajından beklenecek gibidir.
Valencia'da önemli olan bir saat notu: pilav yemek için rezervasyon yapmak ve öğlen gitmek gerekir. Ciddi pilavcıların neredeyse hiçbiri akşam paella yapmaz ve birçoğu, o an pişirildiği ve zaman aldığı için önceden sipariş verilmesini ister. Planın deniz karşısında akşam yemeğinde paella yemekse, büyük ihtimalle beklediğinden epey kötü bir şey yersin.
Sık sorulan sorular
“Paella” kelimesinin ne anlama geldiğini biliyor musun?
Yemek değil, tavadır. “Paella”, Valencia dilinde iki kulplu o geniş tavanın adıdır ve Latince “patella”dan, yani yemek pişirmeye yarayan bir kaptan gelir. Yani bir paella sipariş ettiğinde aslında tarifin değil, kabın adını söylüyorsun. İçinde pişen “arroz”, yani pirinçtir; kap ise paella'dır. Dışarıdan gelen için tam bir karmaşa, ama bir Valencialı için neredeyse kutsaldır: burada pirinç paella'da yapılır, tersi değil.
İyi bir paella'nın en güzel kısmı hangisi?
Socarrat, hiç şüphesiz. Tavanın dibine yapışıp kızaran o pirinç tabakasıdır: çıtır çıtır, neredeyse karamelize, bütün lezzet içinde yoğunlaşmış. İyi bir pirinç ustası onu bilerek arar ve sonunda ateşi, yanmadan tutacağı noktaya kadar açar. Bilenler, neredeyse herkes bitirdiğinde, o hazineye ulaşmak için kaşıkla dibi kazırız. Bir gün önüne socarrat'sız bir paella konursa bir şeyler ters gitmiştir.
Peki onu yemenin “doğru” bir yolu var mı?
Saflığa düşkünler için evet. Gerçek paella ortadan dışarıya doğru yenir, her sofradaki kendi üçgeninden, doğrudan tavadan ve, ısrar edersen, ısınmayan ve metal tadı vermeyen tahta kaşıkla. Bir altın kural daha: öğle yemeğidir, asla akşam yemeği değil; gece paella'sı bir Valencialı için neredeyse sapkınlıktır. Bizim tuhaflıklarımız işte, ama burada pirinç yalnızca yemek değil, bir araya gelmenin bir yoludur.
