Μια μνημειώδης αψίδα με έναν μεγάλο μαρμάρινο σταυρό στο κέντρο, στον αρμό ανάμεσα σε δύο Βαλένθιες: πίσω μένει η παλιά πόλη με τα στενά δρομάκια και τα τείχη· μπροστά αρχίζει το Εϊσάμπλε με τις φαρδιές λεωφόρους που έχτισε η αστική τάξη του 19ου αιώνα για να ζει πλουσιοπάροχα. Μοιάζει με μεσαιωνική πύλη και δεν είναι: χτίστηκε το 1946 ακριβώς στο σημείο όπου βρισκόταν η αυθεντική, εκείνη που οδηγούσε στη θάλασσα και στο λιμάνι των πορτοκαλιών.
Μια πύλη που ξαναχτίστηκε δύο φορές
Η αληθινή Πόρτα δε λα Μαρ, η Πύλη της Θάλασσας, ήταν μέρος του μεσαιωνικού τείχους και μία από τις δώδεκα πύλες του περιβόλου. Κατεδαφίστηκε το 1865, μαζί με το υπόλοιπο τείχος, για να επιτραπεί η επέκταση της πόλης. Επί ογδόντα χρόνια το σημείο έμεινε άδειο.
Το 1946 υψώθηκε αυτή η αψίδα, έργο του δημοτικού αρχιτέκτονα Χαβιέρ Γκέρλιχ, εμπνευσμένη από την πύλη που είχε χαθεί αλλά σχεδιασμένη ως μνημείο για τους πεσόντες του Εμφυλίου Πολέμου, με τον μεγάλο μαρμάρινο σταυρό στο κέντρο. Δεν είναι αρχαιολογική αποκατάσταση: είναι μια κατασκευή του 20ού αιώνα με ιστορικιστική γλώσσα.
Και ξαναλύθηκε. Το 1993, τα έργα του μετρό ανάγκασαν να διαλυθεί η αψίδα πέτρα πέτρα, να αριθμηθεί και να αποθηκευτεί· τρία χρόνια αργότερα ξαναστήθηκε στο ίδιο σημείο, σαν ένα γιγάντιο παζλ. Έτσι, το μνημείο που μοιάζει το πιο παλιό της πλατείας είναι αυτό που έχει μετακινηθεί τις περισσότερες φορές.
Το σύνορο ανάμεσα σε δύο πόλεις
Η αψίδα σηματοδοτεί μια αστική αλλαγή που γίνεται αισθητή σωματικά. Προς το εσωτερικό, οι δρόμοι στενεύουν και στρίβουν: είναι ο μεσαιωνικός ιστός, κληρονομιά της πόλης της αραβικής Ανδαλουσίας. Προς τα έξω, η Γκραν Βία Μαρκές δελ Τούρια και οι δρόμοι του Εϊσάμπλε ανοίγονται σε κάναβο, με μεγάλα οικοδομικά τετράγωνα και φαρδιά πεζοδρόμια.
Το βαλενθιανό Εϊσάμπλε είναι των τελών του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού αιώνα, και συγκεντρώνει την καλύτερη αστική μοντερνιστική αρχιτεκτονική της πόλης: την Αγορά του Κολόν, την Κάσα Φερρέρ, την Κάσα Ορτέγα. Είναι μια περιοχή που οι περισσότεροι επισκέπτες δεν πατούν και που εξηγεί πώς ζούσε η πλούσια Βαλένθια του πορτοκαλιού.
Γιατί γι' αυτό ήταν όλα. Από αυτή την πύλη έβγαινε η πόλη προς το λιμάνι, και από το λιμάνι έφευγαν τα πορτοκάλια: από τα τέλη του 19ου αιώνα ως τα μέσα του 20ού αιώνα, η εξαγωγή εσπεριδοειδών ήταν η οικονομική μηχανή της Βαλένθια και αυτή που χρηματοδότησε αυτές τις λεωφόρους και αυτά τα σπίτια.
Μη χάσεις
Δεν είναι μεσαιωνική
Χτίστηκε το 1946 στη θέση της αρχικής πύλης, που κατεδαφίστηκε το 1865 μαζί με όλο το τείχος.
Διαλυμένη για το μετρό
Το 1993 διαλύθηκε πέτρα πέτρα και τρία χρόνια αργότερα ξαναστήθηκε στο ίδιο σημείο.
Το σύνορο των δύο ιστών
Πίσω, μεσαιωνικά δρομάκια· μπροστά, ο κάναβος του Εϊσάμπλε. Η αλλαγή φαίνεται μόλις περάσεις.
Τα λεφτά των πορτοκαλιών
Από εδώ έβγαινες στο λιμάνι. Η εξαγωγή εσπεριδοειδών πλήρωσε τις λεωφόρους και τα μοντερνιστικά σπίτια απέναντι.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Βαλένθια
Βρίσκεται ανάμεσα στον Καθεδρικό Ναό, δέκα λεπτά προς τα μέσα, και τον Κήπο του Τούρια, που αρχίζει στην άλλη πλευρά. Είναι το σημείο από όπου περνάς από την παλιά πόλη στο Εϊσάμπλε και επίσης το σημείο όπου ξεκινούν τα πιο ευχάριστα τμήματα του πάρκου του ποταμού.
Ακριβώς απέναντι βρίσκονται οι Κήποι της Γκλοριέτα και το Παρτέρρε, δύο ιστορικοί κήποι του 19ου αιώνα με τεράστιους φίκους με ρίζες που ξεχειλίζουν. Είναι από τα πιο σκιερά σημεία του κέντρου και πρακτικά δεν εμφανίζονται σε κανέναν οδηγό.
Και πέντε λεπτά πιο πέρα, στην καρδιά του Εϊσάμπλε, η Αγορά του Κολόν: ένα μοντερνιστικό κτίριο του 1916 που αναβίωσε ως γαστρονομικός χώρος, με σκελετό από σίδερο και κεραμικό που αξίζει την επίσκεψη ακόμη κι αν δεν καταναλώσεις τίποτα. Είναι το καλύτερο μοντερνιστικό κομμάτι της αστικής Βαλένθια.
Συχνές ερωτήσεις
Και ποιος έχτισε αυτή την αψίδα;
Την υπέγραψε ο Χαβιέρ Γκέρλιχ, ο δημοτικός αρχιτέκτονας που τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα αναμόρφωσε το μισό κέντρο της Βαλένθια, από την πλατεία του Δημαρχείου ως μεγάλο μέρος της επέκτασης. Όταν του ανέθεσαν αυτό το μνημείο τη δεκαετία του σαράντα, αντί να επινοήσει κάτι μοντέρνο προτίμησε έναν αέρα επίσημο και κλασικό, σχεδόν ρωμαϊκής θριαμβικής αψίδας. Γι' αυτό ξεγελά τόσο: σου δίνει την αίσθηση ότι βρίσκεται εδώ αιώνες, και στην πραγματικότητα είναι από τα πιο νέα έργα όλου του περιπάτου.
