Είναι γνωστό ως Κολέγιο των Ιρλανδών επειδή για σχεδόν έναν αιώνα, από το 1838, εκπαίδευε σπουδαστές ιερατικής σχολής που έρχονταν από την Ιρλανδία, αλλά το πραγματικό του όνομα είναι Μεγάλο Κολέγιο του Αποστόλου Ιακώβου και το ίδρυσε το 1519 ο αρχιεπίσκοπος Αλόνσο ντε Φονσέκα. Η αυλή του είναι μάλλον ο πιο καθαρός αναγεννησιακός χώρος της Σαλαμάνκας, και τη σχεδίασε ο Ντιέγο ντε Σιλόε, ένας από τους μεγάλους της ισπανικής Αναγέννησης.
Μια αυλή του Σιλόε
Η αυλή είναι το κύριο κομμάτι: δύο όροφοι με τοξοστοιχίες πάνω σε κίονες, με ημικυκλικά τόξα στον κάτω όροφο και χαμηλωμένα τόξα πάνω, μετάλλια στα τριγωνικά διάχωρα ανάμεσα στα τόξα και μια αναλογία τόσο μετρημένη που το σύνολο μεταδίδει μια ηρεμία που κανένας άλλος χώρος της πόλης δεν φτάνει.
Ο Ντιέγο ντε Σιλόε ερχόταν από δουλειά στην Ιταλία και έφερε μαζί του έναν κλασικισμό πολύ πιο ορθόδοξο από το διακοσμητικό πλατερέσκο που κυριαρχούσε στη Σαλαμάνκα. Εδώ δεν υπάρχει διακοσμητικός κορεσμός: υπάρχει τάξη, ρυθμός και συγκράτηση, και αυτή η διαφορά γίνεται αισθητή αμέσως μόλις μπεις.
Το παρεκκλήσι διατηρεί ένα ρετάμπλο του Αλόνσο Μπερουγκέτε, του σημαντικότερου γλύπτη της ισπανικής Αναγέννησης, με πίνακες και γλυπτά σημαντικής εκφραστικότητας. Είναι ένα έργο πρώτης γραμμής που πολύ λίγοι συνδέουν με αυτό το κτίριο.
Τα τέσσερα μεγάλα κολέγια, και γιατί είχαν σημασία
Η Σαλαμάνκα είχε τέσσερα μεγάλα κολέγια, θεσμούς με δικά τους έσοδα, καταστατικά και αυτονομία, που επέλεγαν έναν πολύ μικρό αριθμό υποτρόφων και τους έδιναν στέγη, διατροφή και ένα δίκτυο επαφών για όλη τους τη ζωή. Αυτό ήταν ένα από αυτά, μαζί με το Σαν Μπαρτολομέ, το Κουένκα και το Οβιέδο.
Από αυτά τα κολέγια έβγαιναν για αιώνες οι επίσκοποι, οι δικαστές των βασιλικών δικαστηρίων και τα υψηλόβαθμα στελέχη της καστιλιάνικης διοίκησης. Το να είσαι μέλος ενός μεγάλου κολεγίου ισοδυναμούσε με εξασφαλισμένο μέλλον, και το σύστημα έγινε τελικά τόσο κλειστό και ενδογαμικό που το στέμμα το αναμόρφωσε τον 18ο αιώνα.
Το όνομα των Ιρλανδών ήρθε πολύ αργότερα: τον 19ο αιώνα το κτίριο φιλοξένησε Ιρλανδούς καθολικούς φοιτητές που δεν μπορούσαν να σπουδάσουν στη χώρα τους λόγω των βρετανικών ποινικών νόμων. Αυτή η χρήση κράτησε ως αρκετά μέσα στον 20ό αιώνα και είναι αυτή που έμεινε κολλημένη στο κτίριο στην τοπική μνήμη.
Μη χάσεις
Την αυλή τη σχεδίασε ο Σιλόε
Ορθόδοξος κλασικισμός φερμένος από την Ιταλία, χωρίς τον διακοσμητικό κορεσμό του κυρίαρχου πλατερέσκο. Το καταλαβαίνεις μόλις μπεις.
Ένα ρετάμπλο του Μπερουγκέτε
Στο παρεκκλήσι, έργο του σημαντικότερου γλύπτη της ισπανικής Αναγέννησης. Πολύ λίγοι το συνδέουν με αυτό το κτίριο.
Ένα από τα τέσσερα μεγάλα κολέγια
Θεσμοί με δικά τους έσοδα και καταστατικά, από τους οποίους έβγαιναν επίσκοποι και υψηλόβαθμα στελέχη. Το σύστημα αναμορφώθηκε τελικά ως ενδογαμικό.
Οι Ιρλανδοί ήρθαν αργότερα
Τον 19ο αιώνα φιλοξένησε καθολικούς φοιτητές που δεν μπορούσαν να σπουδάσουν στην Ιρλανδία λόγω των βρετανικών ποινικών νόμων.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στη Σαλαμάνκα
Βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της παλιάς πόλης, δέκα λεπτά από την Πλάθα Μαγιόρ και πέντε από το Παλάτι του Μοντερέι. Είναι η λιγότερο πολυσύχναστη ζώνη του ιστορικού κέντρου και το κτίριο δέχεται ένα ελάχιστο κλάσμα των επισκέψεων που δέχεται το πανεπιστημιακό σύνολο.
Σήμερα ανήκει στο Πανεπιστήμιο της Σαλαμάνκας, που το χρησιμοποιεί ως εστία και έδρα διεθνών μαθημάτων, και μπορείς να μπεις στην αυλή και στο παρεκκλήσι στις ώρες επίσκεψης. Το εισιτήριο είναι φτηνό και η επίσκεψη παίρνει μισή ώρα.
Είναι η στάση που ανταμείβει όποιον έχει ήδη δει τα προφανή και θέλει κάτι παραπάνω. Μετά από ένα πρωινό κορεσμένου πλατερέσκο, αυτή η αυλή λειτουργεί σαν οπτική ανάπαυλα, και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος να την κάνεις στο τέλος και όχι στην αρχή.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια ήταν αυτά τα τέσσερα Μεγάλα Κολέγια;
Κοίτα, ήταν η ελίτ της ελίτ. Το αρχαιότερο, το Σαν Μπαρτολομέ, το ίδρυσε το 1401 ο επίσκοπος Ντιέγο ντε Ανάγια· μετά ήρθαν της Κουένκα, του Οβιέδο και αυτό, του Σαντιάγο ή του Φονσέκα, ήδη το 1519. Μόνο τέσσερα σε όλη την πόλη, με τις υποτροφίες τους, τα εισοδήματά τους και τα προνόμιά τους: το να μπεις σε ένα από αυτά δεν ήταν μόνο σπουδές, ήταν σχεδόν σαν να αγοράζεις το εισιτήριο για την εξουσία.
Και τι κρύβει το παρεκκλήσι του κολεγίου;
Έναν θησαυρό που σχεδόν κανείς δεν ψάχνει: το ρετάμπλο της κύριας Αγίας Τράπεζας το σκάλισε ο Αλόνσο Μπερουγκέτε γύρω στο 1529, και ο Μπερουγκέτε είναι, για πολλούς, ο καλύτερος γλύπτης της ισπανικής Αναγέννησης, γιος ζωγράφου και διαμορφωμένος στην Ιταλία με όσα έμαθε κοιτάζοντας τον Μιχαήλ Άγγελο. Το ότι ένα φοιτητικό κολέγιο είχε τέτοιο ρετάμπλο σου λέει τα λεφτά και το γούστο που κινούσε ο δον Αλόνσο ντε Φονσέκα. Αν μπορείς να ρίξεις μια ματιά, μην το χάσεις.
