Znany jest jako Kolegium Irlandczyków, bo przez stulecia kształcił seminarzystów przybyłych z Irlandii, ale jego prawdziwa nazwa to Colegio Mayor de Santiago Apóstol, a założył go w 1519 roku arcybiskup Alonso de Fonseca. Jego dziedziniec to chyba najczystsza renesansowa przestrzeń w Salamance, a zaprojektował go Diego de Siloé, jeden z wielkich hiszpańskiego renesansu.
Dziedziniec Diega de Siloé
Dziedziniec to najważniejsza część: dwie kondygnacje arkad na kolumnach, z łukami półkolistymi na parterze i łukami odcinkowymi na piętrze, medalionami w pachach łuków i proporcjami tak wyważonymi, że całość przekazuje spokój, jakiego nie osiąga żadne inne miejsce w mieście.
Diego de Siloé przyjechał po pracy we Włoszech i przywiózł ze sobą klasycyzm dużo bardziej ortodoksyjny niż dekoracyjny styl platereskowy dominujący w Salamance. Nie ma tu przesytu ornamentu: jest porządek, rytm i powściągliwość, a tę różnicę czuć od razu po wejściu.
W kaplicy zachowało się retabulum Alonsa Berruguetego, najważniejszego rzeźbiarza hiszpańskiego renesansu, z obrazami na deskach i rzeźbami o dużej sile wyrazu. To dzieło najwyższej klasy, które bardzo mało osób kojarzy z tym budynkiem.
Cztery colegios mayores i dlaczego miały znaczenie
Salamanka miała cztery colegios mayores, instytucje z własnymi dochodami, statutami i autonomią, które wybierały bardzo niewielu stypendystów i dawały im zakwaterowanie, utrzymanie i sieć kontaktów na całe życie. To kolegium było jednym z nich, obok kolegiów San Bartolomé, Cuenca i Oviedo.
Z tych kolegiów przez stulecia wychodzili biskupi, sędziowie sądów królewskich i wysocy urzędnicy administracji kastylijskiej. Bycie wychowankiem takiego kolegium oznaczało zapewnioną przyszłość, a system stał się w końcu tak zamknięty i zasklepiony we własnym gronie, że korona zreformowała go w XVIII wieku.
Nazwa Irlandczyków pojawiła się dużo później: w XIX wieku budynek przyjął irlandzkich studentów katolickich, którzy nie mogli kształcić się we własnym kraju z powodu brytyjskich ustaw karnych. To przeznaczenie przetrwało do głębokiego XX wieku i to ono przylgnęło do budynku w pamięci mieszkańców.
Nie do przegapienia
Dziedziniec zaprojektował Siloé
Ortodoksyjny klasycyzm przywieziony z Włoch, bez przesytu ornamentu dominującego stylu platereskowego. Czuć to od wejścia.
Retabulum Berruguetego
W kaplicy, dzieło najważniejszego rzeźbiarza hiszpańskiego renesansu. Bardzo mało osób kojarzy je z tym budynkiem.
Jedno z czterech colegios mayores
Instytucje z własnymi dochodami i statutami, z których wychodzili biskupi i wysocy urzędnicy. System w końcu zreformowano, bo zasklepił się we własnym gronie.
Irlandczycy przybyli później
W XIX wieku przyjął studentów katolickich, którzy nie mogli kształcić się w Irlandii z powodu brytyjskich ustaw karnych.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Salamanki
Stoi na północno-zachodnim skraju starego miasta, dziesięć minut od Plaza Mayor i pięć od pałacu Monterrey. To najmniej uczęszczana część historycznego centrum, a budynek odwiedza znikomy ułamek tych, którzy zwiedzają zespół uniwersytecki.
Dziś należy do Uniwersytetu w Salamance, który wykorzystuje go jako akademik i siedzibę kursów międzynarodowych, a na dziedziniec i do kaplicy można wejść w godzinach zwiedzania. Bilet jest tani, a zwiedzanie zajmuje pół godziny.
To przystanek, który wynagradza tych, którzy widzieli już to, co oczywiste, i chcą czegoś więcej. Po przedpołudniu przesyconym stylem platereskowym ten dziedziniec działa jak odpoczynek dla oczu i właśnie dlatego warto zostawić go na koniec, a nie na początek.
Najczęstsze pytania
Jakie były te cztery colegios mayores?
Słuchaj, to była elita elity. Najstarsze, San Bartolomé, założył w 1401 roku biskup Diego de Anaya; potem przyszły kolegia Cuenca i Oviedo oraz to, Santiago, czyli Fonseca, już w 1519 roku. Tylko cztery w całym mieście, ze swoimi stypendiami, dochodami i przywilejami: dostać się do jednego z nich to nie było tylko studiowanie, to było prawie kupienie biletu do władzy.
A co skrywa kaplica kolegium?
Skarb, którego prawie nikt nie szuka: retabulum ołtarza głównego wyrzeźbił Alonso Berruguete około 1529 roku, a Berruguete jest dla wielu najlepszym rzeźbiarzem hiszpańskiego renesansu, synem malarza, wykształconym we Włoszech na tym, czego nauczył się, patrząc na Michała Anioła. To, że kolegium studentów miało takie retabulum, mówi ci, jakie pieniądze i jaki gust poruszał don Alonso de Fonseca. Jeśli możesz tam zajrzeć, nie przegap tego.
