Ένα διακριτικό πέτρινο σπίτι που είναι ένα μοναδικό κόσμημα: το μόνο πολιτικό γοτθικό κτίριο που έχει φτάσει ακέραιο ως σήμερα στην Παμπλόνα. Όλο το υπόλοιπο γοτθικό της πόλης είναι θρησκευτικό. Και αυτό που υπήρξε δεν είναι λιγότερο ενδιαφέρον: το υπουργείο Οικονομικών του βασιλείου της Ναβάρρας.
Το Δημόσιο Ταμείο του βασιλείου, ιδρυμένο το 1365
Την οργάνωσε ο βασιλιάς Κάρολος Β΄ το 1365 για να έχει τα χρήματα υπό καλό έλεγχο: εδώ ελέγχονταν οι λογαριασμοί, εισπράττονταν οι φόροι, επιτηρούνταν η περιουσία του βασιλιά και κόβονταν ακόμη και νομίσματα.
Φαντάσου το πηγαινέλα των γραφέων, των νομισμάτων και των περγαμηνών, και περισσότερους από έναν να τρέμουν τη μέρα που τους καλούσαν να λογοδοτήσουν. Ήταν το δικαστήριο των οικονομικών του βασιλείου επί αιώνες, ως τα μέσα του 19ου αιώνα.
Την ιδέα την αντέγραψε ο Κάρολος Β΄ από ό,τι είχε δει στο σπίτι του: οι βασιλιάδες της Ναβάρρας εκείνης της εποχής έρχονταν από τη Γαλλία, από τον οίκο του Εβρέ, και είχαν μεγαλώσει στην αυλή του Παρισιού, όπου λειτουργούσε η Σαμπρ ντε Κοντ. Έφερε το πρότυπο αυτούσιο, μαζί με το όνομα: «κόμπτος» σημαίνει απλώς «λογαριασμοί».
Πρόσεξε την πόρτα, το οξυκόρυφο παράθυρο, εκείνον τον αέρα μεσαιωνικού πυργόσπιτου που διατηρεί ακόμη. Ανακηρύχθηκε Εθνικό Μνημείο ήδη το 1868, από τα πρώτα της Ναβάρρας που πήραν αυτή την προστασία.
Εξακόσια χρόνια κάνοντας το ίδιο
Και εδώ έρχεται το πιο αξιοσημείωτο: το 1980, ήδη σε δημοκρατία, η Ναβάρρα επανέφερε τον θεσμό με το παλιό του όνομα για να συνεχίσει να ελέγχει τους δημόσιους λογαριασμούς, και τον επέστρεψε σε αυτή την ίδια έδρα.
Δηλαδή: αυτό που γεννήθηκε πριν από περισσότερα από εξακόσια χρόνια συνεχίζει να κάνει, στην ουσία, ακριβώς το ίδιο —να προσέχει να βγαίνουν οι λογαριασμοί— και στο ίδιο κτίριο. Λίγοι θεσμοί και λίγες πέτρες στην Ισπανία μπορούν να καυχηθούν για τέτοια συνέχεια.
Αυτή η επαναφορά δεν είναι φολκλόρ: η σημερινή Κάμαρα δε Κόμπτος είναι το όργανο εξωτερικού ελέγχου των λογαριασμών της Ναβάρρας, αντίστοιχο του κρατικού Ελεγκτικού Συνεδρίου, και λειτουργεί με πλήρεις αρμοδιότητες.
Εδώ κόβονταν και νομίσματα, και κάθε κομμάτι που έβγαινε κουβαλούσε, κατά κάποιον τρόπο, την υπογραφή του βασιλείου της Ναβάρρας ανά τον κόσμο. Το νομισματοκοπείο ήταν από τα πιο ορατά γνωρίσματα κυριαρχίας ενός μεσαιωνικού βασιλείου.
Μη χάσεις
Το μόνο πολιτικό γοτθικό της Παμπλόνα
Όλο το υπόλοιπο γοτθικό της πόλης είναι θρησκευτικό. Αυτό έφτασε ακέραιο.
Το Δημόσιο Ταμείο του βασιλείου
Την οργάνωσε ο Κάρολος Β΄ το 1365: έλεγχε λογαριασμούς, εισέπραττε φόρους και έκοβε νομίσματα.
Αντιγραμμένο από το Παρίσι
Οι βασιλιάδες της Ναβάρρας από τον οίκο του Εβρέ έφεραν το πρότυπο της Σαμπρ ντε Κοντ.
Λειτουργεί ακόμη
Η Ναβάρρα επανέφερε τον θεσμό το 1980 και τον επέστρεψε σε αυτή την ίδια έδρα. Εξακόσια χρόνια συνέχειας.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στην Παμπλόνα
Βρίσκεται στην οδό Ανσολεάγα, στην παλιά πόλη, λίγα λεπτά από την εκκλησία του Σαν Σατουρνίνο και από το Βασιλικό Αρχείο.
Η στάση είναι δέκα ή δεκαπέντε λεπτά απέξω. Το κτίριο είναι θεσμική έδρα σε λειτουργία, οπότε η πρόσβαση στο εσωτερικό είναι περιορισμένη.
Σχηματίζει τριάδα με το Βασιλικό Αρχείο —ρομανικό— και το Παλάτι του Κοντεστάμπλε —αναγεννησιακό—: και τα τρία μαζί καλύπτουν την ιστορική πολιτική αρχιτεκτονική της πόλης.
Συχνές ερωτήσεις
Και γιατί σε έναν Ναβαρρέζο βασιλιά ήρθε η ιδέα να στήσει κάτι τέτοιο;
Γιατί αντέγραψε ό,τι είχε δει στο σπίτι του. Οι βασιλιάδες της Ναβάρρας εκείνης της εποχής ήρθαν από τη Γαλλία, από τον οίκο του Εβρέ, και ανατράφηκαν στην αυλή του Παρισιού, όπου λειτουργούσε η Chambre des Comptes. Ο Κάρολος Β΄ έφερε το πρότυπο όπως ήταν, μαζί με το όνομα: κόμπτος σημαίνει απλώς λογαριασμοί.
Εδώ κοβόταν νόμισμα;
Ναι, και κάθε κομμάτι που έβγαινε κουβαλούσε, κατά κάποιον τρόπο, την υπογραφή του βασιλείου της Ναβάρρας στον κόσμο. Κάτι άλλο περίεργο: αυτό το σπίτι ανακηρύχθηκε Εθνικό Μνημείο ήδη το 1868, από τα πρώτα της Ναβάρρας που πήραν αυτή την προστασία. Κάποιος κατάλαβε νωρίς ότι αυτή η πέτρα άξιζε χρυσάφι.
