Το όνομά της κρύβει το καλύτερα φυλαγμένο μυστικό του Αλμπαρραθίν. Όταν ο Πέδρο Ρουίθ ντε Αθάγρα έγινε άρχοντας του χωριού τον 12ο αιώνα, έκανε κάτι πονηρό: για να μην υποταχθεί ούτε στον βασιλιά της Καστίλης ούτε σε εκείνον της Αραγονίας, δήλωσε υποτελής μόνο της Αγίας Μαρίας, της ίδιας της Παναγίας.
Υποτελής σε κανέναν με σάρκα και οστά
Ο συλλογισμός ήταν νομικά άψογος για την εποχή του: η υποτέλεια απαιτούσε έναν κύριο, και αν ο κύριος που επιλεγόταν ήταν η Παναγία, κανένας επίγειος βασιλιάς δεν μπορούσε να απαιτήσει υπακοή. Μη αναγνωρίζοντας κανέναν ζωντανό μονάρχη, ο Αθάγρα εξασφάλιζε την ανεξαρτησία του.
Γι' αυτό η αφιέρωση στην Παναγία εμφανίζεται παντού —η πόλη λεγόταν επίσημα Σάντα Μαρία ντε Αλμπαρραθίν για αιώνες— και γι' αυτό αυτή η εκκλησία δεν είναι μια ενορία σαν τις άλλες: είναι το σύμβολο μιας πεισματάρικης ελευθερίας που η αυθεντία υπερασπίστηκε για περισσότερο από έναν αιώνα.
Και το πιο περίεργο είναι πώς έγινε ο Αθάγρα άρχοντας του Αλμπαρραθίν: δεν του το έδωσε κανένας χριστιανός βασιλιάς, αλλά ένας μουσουλμάνος. Λένε ότι ήταν ο Ιμπν Μαρντανίς, ο ισχυρός «Βασιλιάς Λύκος» της Βαλένθιας και της Μούρθιας, που του παρέδωσε το χωριό.
Αφού δεν χρωστούσε την αυθεντία ούτε στην Καστίλη ούτε στην Αραγονία, μπόρεσε να δηλώσει υποτελής μόνο της Αγίας Μαρίας χωρίς να του το αμφισβητήσει κανείς. Είναι μία από τις πιο ευφυείς πολιτικές κινήσεις του Μεσαίωνα στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Προσεύχεται και αμύνεται ταυτόχρονα
Το σημερινό κτίσμα είναι του 16ου αιώνα και αποδίδεται κι αυτό στο χέρι του Πιέρ Βεντέλ, του Γάλλου μηχανικού που έχτισε επίσης τον Καθεδρικό του Σωτήρος και το υδραγωγείο του Τερουέλ.
Και ήταν μέρος της αμυντικής ζώνης του χωριού: προσεύχεται και αμύνεται ταυτόχρονα, κάτι πολύ χαρακτηριστικό για πόλη των συνόρων. Η ενσωμάτωση εκκλησιών στο σύστημα των τειχών είναι συνηθισμένη στη μεσαιωνική Αραγονία, και εδώ φαίνεται καθαρά.
Μέσα σε περιμένουν η πύλη με τη μορφή της Παναγίας, ένα κλίτος κάτω από μια οροφή με αστέρια, παρεκκλήσια σφηνωμένα ανάμεσα στις αντηρίδες, το ρετάμπλο (το γλυπτό τέμπλο) του Αγίου Σεβαστιανού, η κύρια Αγία Τράπεζα και ένας άμβωνας περιτριγυρισμένος από λεπτούς γύψους.
Αν κοιτάξεις αυτή την εκκλησία ξέροντας το γιατί του ονόματός της, η επίσκεψη αλλάζει εντελώς: δεν είναι πια απλώς ένας ναός, είναι το ιδρυτικό έγγραφο της ανεξαρτησίας του Αλμπαρραθίν.
Μη χάσεις
Υποτελής μόνο της Παναγίας
Ο Αθάγρα δήλωσε υποτελής της Αγίας Μαρίας για να μην υποταχθεί ούτε στην Καστίλη ούτε στην Αραγονία.
Του το έδωσε ένας μουσουλμάνος βασιλιάς
Ο Ιμπν Μαρντανίς, ο «Βασιλιάς Λύκος» της Βαλένθιας και της Μούρθιας, παρέδωσε το Αλμπαρραθίν στον Αθάγρα.
Κτίσμα του 16ου αιώνα
Αποδίδεται στον Πιέρ Βεντέλ, τον ίδιο του καθεδρικού και του υδραγωγείου του Τερουέλ.
Εκκλησία και τείχος μαζί
Ήταν μέρος της αμυντικής ζώνης του χωριού: προσεύχεται και αμύνεται, πολύ χαρακτηριστικό για πόλη των συνόρων.
Πώς ταιριάζει στην επίσκεψή σου στο Αλμπαρραθίν
Βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο, στη διαδρομή που κατεβαίνει από την Πλάθα Μαγιόρ προς το ποτάμι. Φτάνεις σε λίγα λεπτά από οποιοδήποτε σημείο του χωριού.
Η επίσκεψη στο εσωτερικό διαρκεί περίπου είκοσι με τριάντα λεπτά. Έλεγξε τα ωράρια, που σε ένα χωριό αυτού του μεγέθους είναι περιορισμένα και εποχικά.
Πάει μαζί με τον Καθεδρικό του Σωτήρος: οι δυο τους αφηγούνται ολόκληρη την ιστορία του πώς ένα ορεινό χωριό κατάφερε να μην υπακούει σε κανέναν βασιλιά για περισσότερο από έναν αιώνα.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς κατάφερε ο Αθάγρα να πάρει ένα ολόκληρο χωριό μόνο για τον εαυτό του;
Εδώ βρίσκεται το περίεργο: δεν του το έδωσε κανένας χριστιανός βασιλιάς, αλλά ένας μουσουλμάνος. Λένε ότι ήταν ο Ιμπν Μαρντανίς, ο ισχυρός «Βασιλιάς Λύκος» της Βαλένθιας και της Μούρθιας, εκείνος που παρέδωσε το Αλμπαρραθίν στον Πέδρο Ρουίθ ντε Αθάγρα. Καθώς δεν χρωστούσε την κυριαρχία ούτε στην Καστίλη ούτε στην Αραγονία, μπόρεσε να δηλωθεί υποτελής μόνο της Αγίας Μαρίας και να μείνει ελεύθερος και από τις δύο.
