Zaragoza · Co zobaczyć

Kościół San Pablo

Iglesia de San Pablo

W Saragossie nazywają go trzecią katedrą i nie jest to czuła przesada: wielkością, jakością i tym, co kryje w środku, ten kościół w dzielnicy El Gancho dorównuje bazylice del Pilar i La Seo. Jego ośmioboczna ceglana wieża w stylu mudéjar jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa, a w środku znajduje się retabulum ołtarza głównego, jedno z najlepszych w hiszpańskim renesansie.

Wieża-minaret w dzielnicy przedmieścia

Wieża pochodzi z XIV wieku, jest ośmioboczna, ceglana, z wypukłą geometryczną dekoracją, która pokrywa cały trzon, a w środku ma konstrukcję z dwóch koncentrycznych brył ze schodami pomiędzy nimi. Ten schemat – wieża w wieży – pochodzi wprost od minaretów almohadzkich.

To jeden ze szczytów aragońskiego mudéjaru, wpisanego jako zespół na Listę Światowego Dziedzictwa, a godne uwagi jest to, gdzie stoi: nie w świątyni ufundowanej przez króla czy możnych, lecz w kościele rzemieślniczego przedmieścia, poza murami rzymskimi.

To znaczy, że wzniosła ją parafia bez wielkich dochodów, z najtańszego dostępnego materiału, rękami miejscowych budowniczych z tradycji mauretańskiej. Aragoński mudéjar to w dużej mierze architektura wyjątkowej jakości, zbudowana za skromne pieniądze.

Retabulum Damiána Formenta

Retabulum ołtarza głównego jest dziełem Damiána Formenta, najważniejszego rzeźbiarza aragońskiego renesansu, i wyrzeźbiono je w polichromowanym drewnie w pierwszych dekadach XVI wieku. Zajmuje całe prezbiterium scenami z życia Matki Boskiej i św. Pawła, ułożonymi w pionowe pola i kondygnacje.

Forment pracował też przy retabulum ołtarza głównego bazyliki del Pilar i przy retabulum katedry w Huesce, a jego styl łączy gotycką konstrukcję pól i baldachimów z figurami już w pełni renesansowymi, o włoskiej anatomii i ruchu. Interesujące jest właśnie zobaczenie tego skrzyżowania w jednym dziele.

Reszta wnętrza zachowała flamandzkie tapiserie, boczne kaplice z różnych epok i w niektórych przęsłach drewniany strop w stylu mudéjar. To kościół o wiele bogatszy, niż kazałoby przypuszczać jego położenie w ludowej dzielnicy.

Nie do przegapienia

Trzecia katedra

Wielkością i jakością dorównuje bazylice del Pilar i La Seo, choć to kościół rzemieślniczego przedmieścia.

Wieża w wieży

Dwie koncentryczne ośmioboczne bryły ze schodami pomiędzy nimi, schemat odziedziczony po minaretach almohadzkich.

Retabulum Formenta

Gotycka konstrukcja pól i baldachimów z figurami już renesansowymi. Dwa języki krzyżujące się w jednym dziele.

Jakość za skromne pieniądze

Wzniosła ją parafia bez wielkich dochodów, z cegły, rękami miejscowych budowniczych z tradycji mauretańskiej.

Jak to wpasować w zwiedzanie Saragossy

Stoi w dzielnicy El Gancho, na zachód od starego miasta, dziesięć minut od Plaza del Pilar i blisko Mercado Central. To ludowa dzielnica, bardzo wielokulturowa i prawie bez turystów.

Godziny zwiedzania są ograniczone i związane z nabożeństwami, więc warto je sprawdzić przed wyjściem: łatwo trafić na zamknięte drzwi. Wieżę widać z ulicy o każdej porze i warto ją obejść.

Razem z kościołem La Magdalena, na przeciwległym krańcu starego miasta, tworzy parę wież w stylu mudéjar, które trzeba zobaczyć w tym mieście. Tylko wieża San Pablo jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa, a obie dość mocno umykają uwadze.

Najczęstsze pytania

Kim był ten Damián Forment od retabulum?

Wielkie nazwisko rzeźby swoich czasów w tych stronach. Damián Forment, z pochodzenia Walencjanin, odniósł sukces w Aragonii początku XVI wieku i zostawił retabula, które są prawdziwymi górami rzeźbionych postaci. Jeśli to cię zachwyca, wiedz, że jego są też wielkie alabastrowe retabula bazyliki del Pilar, tuż obok, i katedry w Huesce, a do tego jego praca w klasztorze Poblet. Artysta, który rzeźbił alabaster i drewno, jakby to był wosk. Mieć go w tej dzielnicy to ogromny luksus.

Od kiedy jest na Liście Światowego Dziedzictwa?

Już od kilku dekad, i nie jest sam. UNESCO wpisało aragoński mudéjar na Listę Światowego Dziedzictwa w 1986 roku, zaczynając od zabytków Teruel, a w 2001 roku rozszerzyło wpis o Saragossę: tę wieżę San Pablo, kopułę i parroquietę przy La Seo, od których zaczynał się spacer, oraz pałac Aljafería. To więc nie pojedynczy klejnot, ale część skarbu rozsianego po całej Aragonii i docenionego przez cały świat. I masz go, proszę bardzo, w najskromniejszej dzielnicy.

Jak skromna dzielnica zdołała wznieść taką wieżę?

Tu właśnie tkwi urok tej historii. To przedmieście, poza murami, zapełniło się rzemieślnikami i prężnym targiem, a wszyscy ci pracowici ludzie, zrzeszeni w cechach, byli dużo zamożniejsi, niż się wydawało. Parafia rosła razem z nimi i wiek po wieku przelewała te pieniądze w swój kościół: wieżę, retabulum, gobeliny. Dlatego biedna dzielnica dorobiła się „katedry”, której mogłoby pozazdrościć centrum. Nie zapłacił za nią król ani biskup: zapłaciła, grosz po groszu, cała dzielnica zapracowanych rąk.

Odkryj Zaragoza i słuchaj we własnym tempie

Zwiedzaj z lokalnymi przewodnikami, we własnym tempie i offline.

Aplikacja Viavoy

Inne miejsca w Zaragoza

Kościół Santa Isabel de Portugal

Plaza del Pilar

Brzegi Ebro

Lonja w Saragossie

Mercado Central de Zaragoza

Mury rzymskie i posąg Cezara Augusta