Za długą, surową fasadą w Barrio del Carmen kryją się dwa ciche krużganki, jeden gotycki, drugi renesansowy, z drzewkami pomarańczowymi, studnią i kamiennymi łukami. To dawny klasztor karmelitów, dziś centrum sztuki współczesnej, a wstęp jest wolny. Prawie nikt, kto przechodzi ulicą, nie wie, co jest w środku, a to chyba najprzyjemniejsze miejsce na starym mieście Walencji, żeby przez pół godziny nic nie robić.
Z klasztoru do koszar i z powrotem
Klasztor karmelitów założono w XIII wieku, niedługo po zdobyciu miasta, i przez stulecia rozrastał się, aż zajął cały ten kwartał. Z tego nawarstwienia zostały dwa bardzo różne krużganki: gotycki, z XIV wieku, z ostrołukami i rzeźbionymi kapitelami, i renesansowy, z XVI wieku, o spokojniejszych proporcjach.
W 1836 roku sekularyzacja dóbr kościelnych przeprowadzona przez Mendizábala wypędziła zakonników: zadłużone państwo przejęło znaczną część majątku Kościoła, żeby go sprzedać. Ta operacja z dnia na dzień opróżniła klasztory w całej Hiszpanii i tłumaczy, dlaczego tyle budynków sakralnych zamieniono w muzea, koszary albo mieszkania.
Ten przeszedł prawie wszystko. Był siedzibą Akademii Sztuk Pięknych San Carlos, pierwszą siedzibą Muzeum Sztuk Pięknych w Walencji, a nawet służył jako koszary. Dopiero pod koniec XX wieku odnowiono go jako przestrzeń kulturalną, a od 2016 roku działa jako Centre del Carme Cultura Contemporània.
Co jest dziś w środku
Program obejmuje sztukę współczesną, instalacje, design i twórczość młodych artystów, z kilkoma wystawami naraz i częstymi zmianami. To publiczne centrum z bezpłatnym wstępem, więc możesz wejść, nie wiedząc, co jest wystawiane, i wyjść po dziesięciu minutach, jeśli cię nie zainteresuje.
Ale nawet jeśli zupełnie zignorujesz to, co jest wystawione, oba krużganki uzasadniają wizytę. Gotycki jest mały i bardzo kameralny; renesansowy, większy, ma drzewka pomarańczowe i ławki i jest jednym z tych miejsc, w których po wejściu temperatura spada o trzy stopnie. W takim mieście jak Walencja, w lipcu, to niemało.
Zachował się też kościół klasztorny i kilka kaplic z resztkami malowideł ściennych, które od czasu do czasu służą jako sale wystawowe. Połączenie współczesnej instalacji z gotyckim murem sprawdza się zaskakująco dobrze.
Nie do przegapienia
Dwa krużganki i żadnej kolejki
Gotycki z XIV wieku i renesansowy z XVI, z drzewkami pomarańczowymi, studnią i bezpłatnym wstępem.
Sekularyzacja z 1836 roku
Wypędziła zakonników i zamieniła klasztor w akademię, muzeum, a nawet koszary.
Trzy stopnie mniej
W lipcu renesansowy krużganek to jedno z niewielu chłodnych miejsc na starym mieście.
Sztuka uliczna dookoła
Carmen skupia jedno z największych zagęszczeń murali w Hiszpanii. Są na ulicy i za darmo.
Jak to wpleść w zwiedzanie Walencji
Leży w samym sercu Barrio del Carmen, pięć minut od IVAM i dziesięć od Torres de Serranos i Torres de Quart. To centralny przystanek trasy po dzielnicy.
Carmen to najstarsza dzielnica Walencji i zarazem najbardziej pomalowana: na jej ulicach jest jedno z największych zagęszczeń sztuki ulicznej w Hiszpanii, z muralami takich artystów jak Blu, Escif i Julieta XLF. Przejście od jednej bramy z wieżami do drugiej przez środek dzielnicy to najlepszy sposób, żeby to zobaczyć.
I uwaga na rytm: Carmen ma dwa oblicza. Za dnia jest spokojna, z pracowniami, księgarniami i małymi ogródkami kawiarnianymi; nocą skupia sporą część życia nocnego centrum i całkowicie zmienia atmosferę. Obie wersje są warte wizyty, ale to nie to samo.
Najczęstsze pytania
Czym były te sekularyzacje dóbr kościelnych, które wyrzuciły zakonników?
To był jeden z wielkich wstrząsów dziewiętnastego wieku. Około 1836 roku minister nazwiskiem Mendizábal postanowił, że obciążone długami państwo przejmie sporą część dóbr Kościoła, żeby je sprzedać i podreperować kasę. Nagle setki klasztorów takich jak ten opustoszały: zakonnicy musieli odejść, a budynki przeszły w inne ręce. Paradoksalnie, dzięki temu ten krużganek przestał być zamknięty za klauzurą i stał się wspólny dla wszystkich. Historia czasem robi takie zwroty.
