Ogromny gmach z piaskowca ze starymi literami wyrytymi wysoko na fasadzie, obok dworca Norte. Przez niemal sto lat ręcznie skręcano tu miliony cygar; dziś to Międzynarodowe Centrum Kultury Współczesnej z filmoteką, biblioteką, salami wystawowymi i pracowniami artystów. A na ostatnim piętrze jest taras widokowy z wolnym wstępem, o którym prawie żaden turysta nie wie.
Stulecie cygarniczek
Budynek wzniesiono na początku XX wieku jako państwową fabrykę tytoniu – państwo miało monopol – a liście przypływały statkami z Ameryki, przede wszystkim z Karaibów, do portów na północy. Tutaj je przyjmowano, sortowano i ręcznie skręcano, cygaro po cygarze.
Załoga była w przeważającej większości kobieca, a cygarniczki przez pokolenia stanowiły jedną z niewielu dużych grup kobiet w mieście ze stałą pracą zarobkową. Miało to konsekwencje wykraczające poza sprawy zawodowe: była to grupa o silnej świadomości związkowej i sporym znaczeniu społecznym w dzielnicy Egia.
Produkcję wygaszono ostatecznie w 2003 roku i budynek stał pusty i cichy przez lata, podczas gdy decydowano, co zrobić z taką bryłą. Ostatecznie wygrała kultura i w 2015 roku otwarto go ponownie z obecnym przeznaczeniem.
Co jest w środku, i taras
Założenie to raczej otwarte centrum niż muzeum: jest mediateka i biblioteka z wolnym wstępem, sale wystaw czasowych, siedziba Baskijskiej Filmoteki, przestrzenie do pracy dla artystów rezydentów i strefy wypoczynku, do których można wejść i zostać, niczego nie zamawiając i nie płacąc.
To, że duża część budynku jest bezpłatna, odróżnia go od innych. W drogim mieście Tabakalera działa jak zadaszona przestrzeń publiczna, w której można spędzić deszczowe popołudnie, co w San Sebastián ma oczywistą wartość praktyczną.
I jest jeszcze taras. Na ostatnim piętrze znajduje się punkt widokowy z wolnym wstępem i jednym z najlepszych widoków na miasto: widać dolinę Urumei, szachownicę ulic dzielnicy ensanche, góry zamykające horyzont, a w głębi zatokę. Prawie nikt tam nie wchodzi, bo od ulicy nie ma żadnych oznaczeń.
Nie do przegapienia
Taras widokowy
Ostatnie piętro, wolny wstęp i jeden z najlepszych widoków na miasto. Od ulicy nie ma oznaczeń.
Cygarniczki
Przez pokolenia załoga w przeważającej większości kobieca, o silnej świadomości związkowej i dużym znaczeniu w dzielnicy.
Duża część jest bezpłatna
Mediateka, biblioteka i strefy wypoczynku z wolnym wstępem. Można spędzić całe popołudnie, nie płacąc i niczego nie zamawiając.
Zamknięta w 2003 roku, otwarta w 2015
Dwanaście lat stała pusta, podczas gdy decydowano, co zrobić z budynkiem. Ostatecznie wygrała kultura.
Jak to wpleść w zwiedzanie San Sebastián
Stoi obok dworca Norte, na początku dzielnicy Egia, dziesięć minut pieszo od centrum przez Urumeę. Jeśli przyjeżdżasz pociągiem, to dosłownie pierwsze, co zobaczysz po wyjściu z dworca.
Otaczająca ją dzielnica Egia jest robotnicza i mieszkalna, prawie bez turystów, a kilka minut dalej leży park Cristina Enea, najlepszy w mieście: stuletnie drzewa, egzotyczne gatunki i swobodnie chodzące pawie, w dawnych prywatnych ogrodach pewnego księcia.
Na samo zwiedzanie wystarczy godzina, jeśli jest jakaś wystawa i wejdziesz na taras. Świetnie się sprawdza jako pierwszy albo ostatni punkt podróży i jako pewne schronienie, jeśli pogoda się zepsuje.
Najczęstsze pytania
Kiedy przestała być fabryką?
Ten ogromny gmach powstał na początku dwudziestego wieku, a datą, która zmieniła wszystko, jest 2003 rok: wtedy zgasł na dobre, produkcja się wyniosła, a budynek opustoszał i ucichł. Przez kilka lat czekał, aż zdecydowano, co zrobić z takim kolosem. W końcu wygrała kultura i w 2015 roku otworzył ponownie drzwi jako to, po czym dziś chodzisz. Od cygara do kina, bez zmiany skóry.
Skąd brało się tyle tytoniu?
Z bardzo daleka. Liście przypływały statkami z Ameryki, przede wszystkim z Karaibów, do portów na północy, a stamtąd do fabryk państwowych, bo w Hiszpanii państwo miało monopol na tytoń. Tutaj cygarniczki je przyjmowały, sortowały i ręcznie skręcały, cygaro po cygarze. Pomyśl, że każde cygaro, które wychodziło z tych murów, przepłynęło ocean, zanim ręce z Donostii nadały mu kształt.
