Dwa nachylone szklane graniastosłupy przy ujściu rzeki Urumea, lśniące, jakby morze wyrzuciło je na brzeg. W dzień wydają się półprzezroczyste; o zmroku rozświetlają się od środka i zamieniają w dwie ogromne latarnie nad piaskiem. Zaprojektował je Rafael Moneo, a otwarto je w 1999 roku, na działce, która przez dziesięciolecia stała pusta po wyburzeniu starego kasyna.
Dwie skały wyrzucone na brzeg
Moneo wyszedł od konkretnego problemu: działka leży u ujścia rzeki, między plażą a miastem, i każdy duży budynek musiałby tu coś zasłonić. Jego rozwiązaniem nie była jedna bryła, lecz dwie oddzielne, nachylone, z przejściem między nimi, które zachowuje otwartą relację między morzem a tkanką miejską.
Nazwał je skałami wyrzuconymi na brzeg i ta idea tłumaczy nachylenie: to nie proste graniastosłupy, lecz lekko przechylone bryły, bliźniacze, a jednak różne, ustawione tak, jakby zostawiło je tu morze. W swoim czasie projekt budził w mieście wiele sporów, a dziś jest jednym z jego rozpoznawalnych obrazów.
Fasada jest z wygiętego, półprzezroczystego szkła w podwójnej powłoce, pomyślanej tak, by filtrować północne światło bez ostrych odblasków. Dlatego budynek zmienia kolor w ciągu dnia: rano perłowoszary, po południu bursztynowy, a o zmroku – rozświetlona skrzynia. Tworzywem jest szkło, ale prawdziwym materiałem – światło.
Co jest w środku i co było tu wcześniej
W większej bryle mieści się główne audytorium na ponad tysiąc osiemset miejsc, a w mniejszej sala kameralna; wokół są sale kongresowe, przestrzenie wystawowe i gastronomia. To siedziba Festiwalu Filmowego w San Sebastián, który każdego września czyni z budynku centrum miasta.
Wcześniej stał tu Gran Kursaal, pałac gier z epoki Belle Époque, z ruletką i salą balową. Nie przetrwał długo: w 1924 roku dyktatura Primo de Rivery zakazała hazardu w całej Hiszpanii i kasyno straciło rację bytu. Przebudowano je, potem zburzono, a działka przez dziesięciolecia stała pusta.
Nazwę zachowano, a jest niemiecka: Kur, kuracja, i Saal, sala. Dosłownie sala kuracyjna; pochodzi od środkowoeuropejskich uzdrowisk z czasów, gdy kąpiele morskie były modną terapią. To, że budynek z 1999 roku zachował tę nazwę, całkiem dobrze streszcza historię tego miasta.
Nie do przegapienia
Dwie skały wyrzucone na brzeg
Moneo rozdzielił program na dwie nachylone bryły, żeby nie zasłaniać relacji między morzem a miastem.
Wygięte szkło w podwójnej powłoce
Filtruje północne światło bez ostrych odblasków. Dlatego budynek zmienia kolor od rana do nocy.
Tu stał Gran Kursaal
Kasyno z epoki Belle Époque, które straciło rację bytu, gdy w 1924 roku zakazano hazardu. Działka przez dziesięciolecia stała pusta.
Sala kuracyjna po niemiecku
Kur i Saal. Nazwa pochodzi od środkowoeuropejskich uzdrowisk z czasów, gdy kąpiel morska była terapią.
Jak to wpleść w zwiedzanie San Sebastián
Stoi na brzegu dzielnicy Gros, po drugiej stronie rzeki niż centrum, pięć minut pieszo od Starej Części przez most Zurriola. Za nim zaczyna się plaża Zurriola i dzielnica Gros, najbardziej ożywiona w mieście, jeśli chodzi o pintxos.
Zwiedzanie wnętrza zależy od programu: w określonych godzinach odbywa się zwiedzanie budynku z przewodnikiem, a poza tym wchodzi się na koncert, kongres albo seans. Taras i otoczenie są ogólnodostępne.
Zawsze warto zobaczyć go o zmroku, gdy rozświetla się od środka i odbija w mokrym piasku plaży. To chyba najlepszy nocny widok San Sebastián, a najlepsze zdjęcie robi się z mostu.
Najczęstsze pytania
Skąd ta dziwna nazwa, Kursaal?
Kursaal to niemieckie słowo: Kur, kuracja, i Saal, sala. Dosłownie: sala kuracyjna. Pochodzi z uzdrowisk Europy Środkowej z czasów Belle Époque, kiedy przyjazd na kąpiele morskie był niemal modną kuracją medyczną. A pod koniec XIX wieku Donostia była właśnie tym: eleganckim kurortem, w którym latem odpoczywała królowa i pół arystokracji Europy. Nazwa została, przetrwała całe stulecie i dziś noszą ją te dwa szklane sześciany. Niemieckie mrugnięcie okiem na samym brzegu Morza Kantabryjskiego.
A czym było kasyno, które stało tu wcześniej?
Pałacem gier z epoki Belle Époque, z ruletką, salą balową i całym blaskiem złotych czasów miasta. Ale zabawa nie trwała długo: w 1924 roku dyktatura Primo de Rivery zakazała hazardu w całej Hiszpanii i kasyno nagle straciło rację bytu. Skończyło jako teatr i kino, coraz bardziej przygaszone. Dziś, przed tymi świetlistymi sześcianami, trudno sobie wyobrazić, że właśnie tutaj grano w ruletkę i tańczono do świtu.
