San Sebastián · Wat te zien

Congrescentrum Kursaal

Palacio de Congresos Kursaal

Twee schuine glazen prisma's bij de monding van de Urumea, glanzend alsof de zee ze op de oever heeft laten stranden. Overdag lijken ze doorschijnend; bij het vallen van de avond lichten ze van binnenuit op en worden ze twee enorme lantaarns boven het zand. Rafael Moneo ontwierp ze en ze werden in 1999 geopend, op een terrein dat decennialang leeg had gelegen na de sloop van het oude casino.

Twee gestrande rotsen

Moneo vertrok vanuit een concreet probleem: het terrein ligt aan de monding van de rivier, tussen het strand en de stad, en elk groot gebouw daar zou iets aan het zicht onttrekken. Zijn oplossing was niet één volume te bouwen maar twee losse, schuine stukken, met een doorgang ertussen die de relatie tussen de zee en het stadsweefsel openhoudt.

Hij noemde ze gestrande rotsen, en dat idee verklaart de helling: het zijn geen rechte prisma's maar licht overhellende lichamen, tweelingen en toch verschillend van elkaar, neergezet alsof de zee ze daar had achtergelaten. Destijds werd het ontwerp in de stad fel bediscussieerd, en vandaag is het een van haar herkenbare beelden.

De gevel is van gebogen, doorschijnend glas, gemonteerd als dubbele huid, bedoeld om het licht uit het noorden te filteren zonder harde reflecties. Daarom verandert het gebouw de hele dag van kleur: parelgrijs in de ochtend, amber in de middag en een brandende lichtkast bij het vallen van de avond. De stof is glas, maar het echte materiaal is licht.

Wat erin zit, en wat er vroeger stond

Het grootste volume huisvest het grote auditorium, met meer dan duizendachthonderd plaatsen, en het kleinste een kamermuziekzaal; eromheen liggen congreszalen, tentoonstellingsruimtes en horeca. Het is de thuisbasis van het Filmfestival van San Sebastián, dat het gebouw elke september tot het middelpunt van de stad maakt.

Vroeger stond hier het Gran Kursaal, een gokpaleis uit de belle époque met roulette en een balzaal. Het hield het niet lang vol: in 1924 verbood de dictatuur van Primo de Rivera het gokken in heel Spanje, en dat casino verloor zijn bestaansreden. Het werd uiteindelijk verbouwd, later gesloopt, en het terrein bleef decennialang leeg.

De naam bleef behouden en is Duits: Kur, kuur, en Saal, zaal. Letterlijk kuurzaal, en hij komt van de Midden-Europese kuuroorden uit de tijd dat zeebaden een modieuze medische behandeling was. Dat een gebouw uit 1999 die naam heeft gehouden, vat de geschiedenis van deze stad vrij goed samen.

Niet te missen

Twee gestrande rotsen

Moneo verdeelde het programma over twee schuine stukken om de relatie tussen de zee en de stad niet af te sluiten.

Gebogen glas in een dubbele huid

Het filtert het licht uit het noorden zonder harde reflecties. Daarom verandert het gebouw van kleur van de ochtend tot de avond.

Hier stond het Gran Kursaal

Een casino uit de belle époque dat zonder functie kwam te zitten toen het gokken in 1924 werd verboden. Het terrein lag decennialang leeg.

Kuurzaal, in het Duits

Kur en Saal. De naam komt van de Midden-Europese kuuroorden, toen een zeebad een medische behandeling was.

Hoe het past in je bezoek aan San Sebastián

Het ligt op de oever van Gros, aan de andere kant van de rivier ten opzichte van het centrum, op vijf minuten lopen van de Parte Vieja via de Zurriolabrug. Erachter beginnen het strand van Zurriola en de wijk Gros, de levendigste van de stad voor pintxos.

Een bezoek aan het interieur hangt af van de programmering: er zijn rondleidingen door het gebouw op vaste tijden, en verder kom je binnen als je een concert, een congres of een filmvertoning bijwoont. Het terras en de omgeving zijn vrij toegankelijk.

Wat altijd loont, is het te zien bij het vallen van de avond, als het van binnenuit oplicht en weerspiegelt in het natte zand van het strand. Het is waarschijnlijk het mooiste nachtbeeld van San Sebastián, en je maakt het vanaf de brug.

Veelgestelde vragen

Waar komt die rare naam Kursaal vandaan?

Kursaal is een Duits woord: Kur, kuur, en Saal, zaal. Letterlijk kuurzaal. Het komt van de kuuroorden van Midden-Europa uit de belle époque, toen komen om zeebaden te nemen bijna een modieuze medische behandeling was. En dat was Donostia eind 19e eeuw precies: het elegante kuuroord waar de koningin en de halve aristocratie van Europa de zomer doorbrachten. De naam bleef hangen, overbrugde een hele eeuw en geeft nu zijn naam aan deze twee glazen kubussen. Een Duitse knipoog aan de oever van de Cantabrische Zee.

En wat was dat casino dat hier eerst stond?

Een gokpaleis uit de belle époque, met roulette, balzaal en alle glamour van de gouden tijd van de stad. Maar het feest duurde niet lang: in 1924 verbood de dictatuur van Primo de Rivera het gokken in heel Spanje, en dat casino verloor in één klap zijn bestaansreden. Het werd uiteindelijk omgebouwd tot theater en bioscoop, steeds doffer. Het is vandaag moeilijk voor te stellen, voor deze lichtgevende kubussen, dat hier precies roulette werd gespeeld en tot de dageraad werd gedanst.

Ontdek San Sebastián en luister in je eigen tempo

Congrescentrum Kursaal maakt deel uit van onze tour Gros, het Kursaal en de Zurriola.

Viavoy-app

Andere plekken in San Sebastián

Palacio de Miramar

Vredesduif

Strand van La Concha

Strand van Zurriola

Strand van Ondarreta

Plaza de la Constitución