San Sebastián · Wat te zien

Vredesduif

Paloma de la Paz

Zeven meter wit silhouet met gespreide vleugels, neergezet op de rotsige uitloper waar het zand ophoudt en de kliffen beginnen. Néstor Basterretxea maakte het beeld in 1980, in zeer zware jaren voor deze streek, en de bedoeling was uitgesproken: een sereen gebaar voor de dialoog en tegen het geweld. In het Baskisch heet het Bakearen Usoa.

Een beeld uit een bepaald moment

De context doet er meer toe dan bij bijna elk ander openbaar kunstwerk in de stad. 1980 was een van de bloedigste jaren van het terrorisme in Baskenland, en een vredesduif op het meest zichtbare punt van het strand neerzetten was geen decoratief gebaar maar een publieke stellingname, op een moment dat zoiets een prijs had.

Basterretxea loste het op met een tot het uiterste vereenvoudigd silhouet, zonder anatomisch detail, in met polyester bekleed staal, wit geschilderd. Die vormelijke reductie is bewust: hij zocht een teken dat van ver en vanuit elke hoek leesbaar was, dichter bij de taal van de affiche dan bij die van de beeldhouwkunst.

Het beeld is in de stad meermaals verplaatst, bijna alsof het moeite had zijn plek te vinden. Vandaag staat het op de punt van Sagüés, aan de oostkant van het strand van Zurriola, daar waar de stad ophoudt en de open kust begint.

Basterretxea, die veel meer was dan beeldhouwer

Hij hoorde bij de generatie die de Baskische kunst naar de internationale avant-garde bracht, samen met Jorge Oteiza en Eduardo Chillida, wiens Peine del Viento aan het andere uiteinde van de stad staat. Dat de twee bekendste beelden van San Sebastián elkaar vanaf tegenovergestelde punten van de kust aankijken, was niet gepland, maar het werkt.

Basterretxea werkte daarnaast als schilder, meubelontwerper en filmmaker. In 1968 was hij coregisseur van “Ama Lur” (Moeder Aarde), een documentaire over Baskenland die midden in de Francotijd werd gedraaid en uitgebracht en die werd gefinancierd door een inzameling onder de bevolking, iets ongehoords voor die tijd.

Zijn beeldhouwwerk speelt bijna altijd met vereenvoudigde geometrische vormen en met het geheugen van de Baskische cultuur, en deze duif is een van zijn toegankelijkste werken: je hebt geen context nodig om hem te begrijpen, en daar ging het precies om.

Niet te missen

1980, en dat doet ertoe

Het beeld werd geplaatst in een van de zwaarste jaren van het terrorisme. Het was een publieke stellingname, geen versiering.

Een silhouet tot het uiterste teruggebracht

Zonder anatomisch detail, in met polyester bekleed staal. Basterretxea zocht een teken dat van ver leesbaar was, meer affiche dan beeld.

Het is meermaals verhuisd

Het heeft op verschillende plekken in de stad gestaan voordat het op de punt van Sagüés terechtkwam.

Basterretxea maakte films

Hij was in 1968 coregisseur van “Ama Lur”, een documentaire over Baskenland, midden in de Francotijd gefinancierd door een inzameling onder de bevolking.

Hoe het in je bezoek aan San Sebastián past

Het staat aan het eind van de boulevard langs de Zurriola, in de wijk Gros, op een kwartier lopen van de Parte Vieja via de brug. Het is het natuurlijke slotstuk van de wandeling langs dat strand, als je vanaf het Kursaal komt.

Hier begint het pad naar Monte Ulía, veel minder bezocht dan Urgull en met kustpaden die tot Pasaia lopen. Als je plan wandelen omvat, is dit het vertrekpunt.

De plek is vrij toegankelijk, op elk uur, en is op haar best bij woeste zee, als de golven tegen de rotsen eronder breken. Het is een stop van tien minuten binnen een langere wandeling, geen bestemming op zich.

Veelgestelde vragen

Wie was Néstor Basterretxea?

Een van de grootsten van de Baskische beeldhouwkunst van de 20e eeuw, uit dezelfde groep als Jorge Oteiza en Eduardo Chillida, die namen die de Baskische kunst naar de wereldwijde avant-garde brachten. Maar Basterretxea was veel meer dan beeldhouwer: hij schilderde, ontwierp meubels en maakte zelfs films. In 1968 co-regisseerde hij Ama Lur, Madre Tierra, een documentaire over het Baskenland die een hele generatie ontroerde. Een totaal kunstenaar, tot de laatste dag verbonden met zijn land. Daarom is zijn duif geen versiering: het is een verklaring.

Is dit het beroemdste beeld van de stad?

In het Baskisch heet het Bakearen Usoa, de vredesduif, maar het is niet het enige beroemde beeld van Donostia. Precies aan de andere kant van de stad, waar het strand van Ondarreta eindigt aan de voet van Monte Igueldo, staat de Peine del Viento van Eduardo Chillida: drie stalen armen verankerd aan de rotsen waartegen de zee furieus slaat. Tussen de twee, van punt tot punt, ligt de stad als omarmd door de kunst en door de Cantabrische Zee. Als je tijd overhoudt, ga het zien: het is pure magie.

Ontdek San Sebastián en luister in je eigen tempo

Vredesduif maakt deel uit van onze tour Gros, het Kursaal en de Zurriola.

Viavoy-app

Andere plekken in San Sebastián

Strand van La Concha

Strand van Zurriola

Strand van Ondarreta

Plaza de la Constitución

Tabakalera, Centrum voor Hedendaagse Cultuur

Peine del Viento