Brązowa postać, która spokojnie patrzy na morze, w ogrodach na zachodnim krańcu zatoki. To Maria Krystyna Habsburg, królowa regentka Hiszpanii, z urodzenia Austriaczka, i bez niej nic z tego, co otacza ten posąg, nie istniałoby w obecnej postaci. Miasto oddało jej to, stawiając ją tutaj, by na zawsze patrzyła na wodę, która ją oczarowała i która w końcu odmieniła los San Sebastián.
Królowa, która wymyśliła hiszpańskie letnie wakacje
Pod koniec XIX wieku Maria Krystyna wybrała to miasto, by spędzać w nim lata ze swoim synem, przyszłym Alfonsem XIII, i kazała wznieść pałac Miramar na cyplu, który wieńczy zatokę. Ta decyzja, podjęta z osobistego upodobania, zadziałała jak polityka państwowa, choć nikt tego nie zamierzał.
Mechanizm był typowy dla tamtych czasów: dokąd jechał dwór, tam jechało wszystko inne. Za królową przybyli arystokraci, bankierzy, dyplomaci i ambasadorowie, którzy musieli być blisko władzy w miesiącach, gdy Madryt pustoszał. Wraz z nimi pojawiły się wielkie hotele, kasyna, pawilony kąpielowe i pałacyki.
Wynik da się zmierzyć: w 1885 roku była to twierdza wojskowa i port rybacki; trzydzieści lat później – najelegantsze letnisko Hiszpanii i zupełnie inne miasto. Bardzo niewiele hiszpańskich przemian urbanistycznych było tak szybkich i tak wyraźnie zawdzięczanych jednej osobie.
Długa i mało pamiętana regencja
W jej biografii jest zaskakujący epizod. Gdy w 1885 roku zmarł Alfons XII, Maria Krystyna była w ciąży i kraj czekał: jeśli urodzi się chłopiec, będzie królem od pierwszego krzyku. Urodził się chłopiec, Alfons XIII, w 1886 roku, i ogłoszono go królem w dniu narodzin.
Rządziła jako regentka przez szesnaście lat, do 1902 roku, w długim i trudnym okresie, który obejmuje utratę Kuby, Portoryko i Filipin w 1898 roku. To jedna z najdłuższych regencji w historii Hiszpanii i jedna z najsłabiej obecnych we wspólnej pamięci.
Pomnik przedstawia ją siedzącą i bez atrybutów władzy, w kontemplacyjnej pozie, co pasuje do tego, jak pamięta ją to miasto: nie jako władczynię, lecz jako letniczkę, która umieściła je na mapie. To hołd bardziej lokalny niż narodowy.
Nie do przegapienia
Jej syn urodził się królem
Alfons XII zmarł w 1885 roku, gdy królowa była w ciąży. Alfonsa XIII ogłoszono królem w dniu narodzin, w 1886 roku.
Szesnaście lat regencji
Rządziła do 1902 roku, łącznie z klęską 1898 roku. To jedna z najdłuższych i najmniej pamiętanych regencji w Hiszpanii.
Trzydzieści lat i inne miasto
W 1885 roku była to twierdza wojskowa i port rybacki. W 1915 roku – najelegantsze letnisko Hiszpanii.
Bez atrybutów władzy
Posąg przedstawia ją siedzącą i zamyśloną. To lokalny hołd dla letniczki, nie dla władczyni.
Jak to wpleść w zwiedzanie San Sebastián
Stoi w ogrodach obok plaży Ondarreta, na zachodnim krańcu zatoki, dwadzieścia minut pieszo od centrum promenadą. To przystanek na pięć minut w ramach dłuższej trasy.
Sens nadaje mu przejście tej trasy po kolei: najpierw pałac Miramar, z ogrodami i widokiem na zatokę, a potem ten posąg, u stóp wzgórza. Przebyty w tej kolejności spacer opowiada, jak powstało nowoczesne miasto.
Pięć minut dalej jest Peine del Viento, który zamyka trasę na zachodzie. Ogrody Ondarreta, z cieniem i ławkami, to najlepsze miejsce na odpoczynek po drodze w upalny dzień.
Najczęstsze pytania
Czy to prawda, że jej syn urodził się już jako król?
Dokładnie tak, i to jedna z najciekawszych historii hiszpańskiej monarchii. Kiedy król Alfons XII zmarł w 1885 roku, Maria Krystyna była w ciąży. Hiszpania czekała: jeśli urodzi się chłopiec, będzie królem od pierwszego krzyku. Urodził się chłopiec, Alfons XIII, w 1886 roku, i ogłoszono go królem w dniu narodzin. Ona rządziła jako regentka, aż osiągnął pełnoletność, w 1902 roku. Siedemnaście lat podtrzymywania tronu dla syna, który wciąż się bawił: dlatego jej postać tak wiele tu znaczy.
