To najbardziej zwodnicza fasada Madrytu. Skromna, z kamienia i cegły, niemal surowa, pośród handlowego zgiełku calle Preciados: nikt by nie zgadł, co się za nią kryje. Klasztor Descalzas Reales był przez stulecia schronieniem najpotężniejszych kobiet europejskich rodów królewskich, które wstępowały tu z posagami płaconymi w dziełach sztuki. Efektem jest kolekcja, która zapiera dech – gobeliny tkane według kartonów Rubensa, płótna Tycjana i Bruegla, schody pokryte freskami – w klasztorze klauzurowym, w którym wciąż mieszkają zakonnice.
Pałac, który stał się klasztorem
Ten budynek powstał jako pałac i to w nim w 1535 roku urodziła się Joanna Austriaczka, córka cesarza Karola V i siostra Filipa II. Jej życie było niezwykle ciężkie: bardzo młodo wydano ją za następcę tronu Portugalii, on zmarł, zostawiając ją w ciąży, urodziła syna – przyszłego króla Sebastiana – a po kilku tygodniach wezwano ją do Hiszpanii, by sprawowała rządy. Musiała zostawić tam niemowlę i nigdy więcej go nie zobaczyła.
W 1559 roku, już jako dwudziestoczteroletnia wdowa, Joanna zamieniła swój dom rodzinny w klasztor klarysek bosych. I tu pojawia się fakt, o którym prawie nikt nie wie: była jedyną kobietą w całej historii przyjętą do Towarzystwa Jezusowego, w tajemnicy i pod męskim imieniem. Potajemna jezuitka królewskiej krwi.
Od tej pory klasztor stał się ulubionym schronieniem kobiet z rodu Habsburgów. Mieszkała tu między innymi cesarzowa Maria, kolejna córka Karola V, która była cesarzową w Europie Środkowej, a owdowiawszy, porzuciła wszystko i zamknęła się w tych murach ze swoim orszakiem dam aż do śmierci. To nie był zwyczajny klasztor: był to niemal sekretny dwór kobiet cesarskiej krwi. A ponieważ każda z nich wstępowała z posagiem, a posagi płacono dziełami sztuki, klasztor zgromadził jedną z najbardziej niezwykłych prywatnych kolekcji w Europie.
Co zobaczysz podczas zwiedzania
Zwiedzanie zaczyna się od głównych schodów, pokrytych freskami z XVII wieku, które iluzjonistyczną perspektywą otwierają ściany i sklepienie: to jedno z tych miejsc, w których ludzie stają jak wryci i zadzierają głowę. Stamtąd przechodzi się przez górny krużganek z kaplicami-relikwiarzami i ciąg sal, w których wiszą dzieła takich mistrzów jak Tycjan, Bruegel Starszy, Zurbarán czy Sánchez Coello.
Główną atrakcją jest seria gobelinów utkanych w Brukseli według kartonów Rubensa, „Triumf Eucharystii”, zamówiona przez infantkę Izabelę Klarę Eugenię: dziesięć monumentalnych tkanin takiej jakości, że bez trudu wytrzymują porównanie z każdym europejskim muzeum.
Przez długi czas to miejsce było niemal zapomniane, aż w połowie XX wieku odkryto, w jakich warunkach żyją zakonnice: w skrajnej biedzie, otoczone fortuną w dziełach sztuki, których nie mogły sprzedać. Postanowiono otworzyć klasztor jako muzeum właśnie po to, by go ocalić. Dziś wciąż jest klasztorem klauzurowym: kiedy ty oglądasz gobeliny, po drugiej stronie muru żyje wspólnota zakonna.
Nie do przegapienia
Schody z freskami
Ściany i sklepienie malowane w iluzjonistycznej perspektywie: moment, w którym wszyscy zadzierają głowę.
Gobeliny Rubensa
„Triumf Eucharystii”, utkany w Brukseli według kartonów flamandzkiego mistrza.
Relikwiarz
Dziesiątki relikwiarzy i przedmiotów kultu zgromadzonych przez infantki i cesarzowe, które tu mieszkały.
Żywa klauzura
To wciąż zamieszkany klasztor: przez cały czas twojej wizyty po drugiej stronie muru są zakonnice.
Jak zwiedzać i z czym połączyć
Warto to wiedzieć przed wyjściem: wejść można tylko ze zwiedzaniem z przewodnikiem, w małych grupach i o ściśle określonych godzinach, a w środku nie wolno robić zdjęć. Bilet normalny kosztuje około 8 euro, a w niektórych godzinach popołudniowych obywatele UE mają wstęp bezpłatny. Kup bilet online, bo liczba miejsc jest mała i w szczycie sezonu bilety wyprzedają się z kilkudniowym wyprzedzeniem. Na zwiedzanie przeznacz dobrą godzinę.
Klasztor leży w samym centrum, pięć minut od Puerta del Sol i kolejne pięć od Plaza del Callao, więc pasuje do każdej trasy. Naturalne połączenie prowadzi na zachód: Descalzas, Teatro Real, Plaza de Oriente, Palacio Real i katedra Almudena, wszystko w linii prostej, na odcinku krótszym niż kilometr.
Jeśli interesuje cię ta warstwa Madrytu Habsburgów – królewskie klasztory, kobiety dworu, pałace, które nie wyglądają na pałace – trasa Viavoy „Historyczny i królewski Madryt” obejmuje zwiedzanie wnętrza Descalzas z komentarzem lokalnego przewodnika, a potem prowadzi przez Madryt Habsburgów aż do Plaza Mayor.
Najczęstsze pytania
Kim była Joanna Austriaczka, założycielka?
Kobietą o niezwykle ciężkim życiu. Wydano ją za mąż bardzo młodo za następcę tronu Portugalii, a on zmarł, zostawiając ją w ciąży; urodziła syna, przyszłego króla Sebastiana, a po kilku tygodniach wezwano ją do Hiszpanii, by sprawowała rządy. Musiała zostawić tam dziecko i już nigdy go nie zobaczyła. A teraz rzecz niewiarygodna: była jedyną kobietą w całej historii przyjętą do Towarzystwa Jezusowego, czyli do jezuitów, w tajemnicy i pod męskim imieniem. Potajemna jezuitka królewskiej krwi.
Czy mieszkała tu jakaś inna potężna kobieta?
Wiele, ale jedna błyszczy szczególnie: cesarzowa Maria, kolejna córka Karola V, która była cesarzową całej Europy Środkowej. Owdowiawszy, porzuciła wszystko i zamknęła się w tych murach z orszakiem dam, i tu zmarła. Wyobraź sobie ten poziom: pod tym samym dachem żyły założycielka, córka cesarza, i cesarzowa, która wróciła do prostoty. To nie był byle jaki klasztor, to był niemal tajny dwór kobiet cesarskiej krwi.
