Gdy schodzisz z Lavapiés w stronę ronda de Valencia, wita cię ceglany budynek w stylu neomudéjar z ogromnymi plakatami i młodymi ludźmi, którzy wchodzą i wychodzą z płóciennymi torbami. To La Casa Encendida, centrum kultury, w którym zawsze coś się dzieje: wystawa fotografii, warsztaty, koncert, pokaz filmu pod gołym niebem na dachu. To południowa granica dzielnicy, miejsce, z którego Lavapiés wychyla się ku reszcie miasta, i jedno z miejsc, gdzie najlepiej wyczuć puls współczesnej kultury Madrytu.
Nazwa wzięta z wiersza
Budynek wzniesiono na początku XX wieku jako siedzibę dawnej instytucji oszczędnościowej, która dziś utrzymuje centrum, z tej cegły w stylu neomudéjar, którą Madryt przyjął pod koniec XIX wieku dla szkół, kościołów i aren walk byków. Zerkał ukradkiem na architekturę mauretańską, z jej ślepymi arkadkami i geometrycznymi wzorami, a efekt ma w sobie coś nieomylnie madryckiego.
Nazwa nie jest chwytem reklamowym: pochodzi z „La casa encendida”, tomu wierszy, który Luis Rosales wydał w 1949 roku, a zgodę na użycie tytułu dali jego spadkobiercy. W poemacie dom jest „rozświetlony” wspomnieniem i bliskimi, którzy w nim mieszkali, a nie żarówkami. To idealna nazwa dla miejsca, które rzeczywiście nigdy nie gaśnie.
Od otwarcia jako centrum kultury na początku lat 2000 La Casa Encendida stała się jednym z najbardziej konsekwentnych programów w Madrycie w dziedzinie sztuki współczesnej, kina dokumentalnego, muzyki eksperymentalnej, ochrony środowiska i projektów edukacyjnych. Spora część wydarzeń jest bezpłatna albo kosztuje symbolicznie, co w instytucjach tej rangi zdarza się rzadko.
Co jest w środku (i na dachu)
Centrum zajmuje cztery piętra i działa jednocześnie jako sala wystawowa, kino, sala zajęć i biblioteka. Wystawy czasowe to zwykle fotografia, wideoart i instalacje, z międzynarodowymi nazwiskami i solidną kuratorską robotą; kino pokazuje dokumenty i cykle tematyczne; a mediateka to otwarta przestrzeń do pracy, chętnie odwiedzana przez okolicznych mieszkańców i studentów.
Sekret, którego wielu madrytczyków nie odkrywa latami, czeka na górze: dach, ogród na wysokości z widokiem na dachy południowej części centrum, gdzie latem organizuje się kino pod gołym niebem, koncerty i sesje muzyczne na tle zachodu słońca. Letnie seanse szybko się zapełniają, więc warto kupić bilet, gdy tylko pojawi się w sprzedaży.
Na parterze jest kawiarnia i specjalistyczna księgarnia. A ponieważ centrum ma wyraźnie społeczny i ekologiczny profil, często trafisz na warsztaty, miejskie ogródki, targi wymiany i weekendowe zajęcia dla rodzin. Wstęp do budynku jest wolny; płaci się tylko za niektóre wydarzenia, prawie zawsze poniżej 5 euro.
Nie do przegapienia
Dach
Ogród na wysokości z letnim kinem, koncertami i widokiem na dachy południowej części centrum.
Wystawy
Fotografia, wideoart i instalacje z międzynarodowymi kuratorami i bardzo przystępnym wstępem.
Poetycka nazwa
Wzięta z tomu Luisa Rosalesa z 1949 roku, za zgodą jego spadkobierców.
Cegła w stylu neomudéjar
Styl, który Madryt przyjął pod koniec XIX wieku, ze ślepymi arkadkami i mauretańską geometrią.
Jak to wpleść w spacer po Lavapiés
La Casa Encendida zamyka naturalną trasę po dzielnicy. Schodząc od Cine Doré przy północnym wejściu, przez Calle de Argumosa, Plaza de Lavapiés i Mercado de San Fernando, dotrzesz tu po jakichś dwudziestu pięciu minutach spaceru w dół. Dwieście metrów dalej jest La Tabacalera, drugie wielkie miejsce kultury w dzielnicy, dużo surowsze i samorządne: para kontrastów jest idealna.
Blisko stąd także do Paseo del Arte: Muzeum Reina Sofía jest dziesięć minut pieszo, więc „Guernicę” możesz połączyć z wystawą współczesnej fotografii bez korzystania z komunikacji. A dworzec Atocha, z tropikalnym ogrodem pod żelaznym zadaszeniem z XIX wieku, jest kwadrans stąd.
Przed wizytą sprawdź program, bo budynek zmienia się całkowicie w zależności od tego, co akurat pokazuje. Jeśli chcesz poznać kontekst otaczającej go dzielnicy – osiemdziesiąt narodowości, corralas (kamienice z galeriami wokół dziedzińca), historię robotnic z fabryki tytoniu – trasa Viavoy „Wielokulturowy Lavapiés” kończy się właśnie tutaj, a lokalny przewodnik opowiada ci o wszystkim, gdy idziesz.
Najczęstsze pytania
Skąd ta piękna nazwa?
Z przepięknego tomu wierszy. Nazywa się tak od „La casa encendida”, którą w 1949 roku wydał poeta z Granady Luis Rosales, a zgodę na użycie tytułu dali jego spadkobiercy. W poemacie dom jest „rozświetlony” wspomnieniem i bliskimi, którzy w nim mieszkali, a nie żarówkami. Idealna nazwa dla miejsca, które rzeczywiście nigdy nie gaśnie. Poezja nadająca imię kulturze dzielnicy.
