Przekraczasz próg i świat staje się biały. Po złocistym kamieniu fasady w środku wszystko jest światłem: olbrzymie, olśniewająco białe kolumny wznoszą się do bardzo wysokiego sklepienia, przez które strumieniami wpada słońce. To dokładne przeciwieństwo gotyckiej katedry, i to celowo. Zaczęto ją budować w stylu gotyckim w 1523 roku, a w 1528 roku prace przejął Diego de Siloé i przemienił ją w renesansową świątynię pomyślaną jak hymn na cześć światła.
Na miejscu Wielkiego Meczetu
Miejsce nie jest przypadkowe: stał tu Wielki Meczet nasrydzkiej Granady. Królowie Katoliccy kazali wznieść na nim katedrę, burząc islamską budowlę, a ten gest był jednocześnie architektoniczny i polityczny. W Córdobie zdecydowano się wpisać katedrę w meczet; tutaj wybrano zastąpienie go.
Budowa trwała od 1523 do 1704 roku: prawie dwa stulecia, sześć lub siedem pokoleń kamieniarzy, którzy się urodzili, pracowali tutaj i umarli, nie doczekawszy jej ukończenia. To tłumaczy, dlaczego główna fasada, którą zaprojektował Alonso Cano, jest barokowa, a wnętrze renesansowe.
Decydującą zmianę wprowadził Diego de Siloé w 1528 roku. Na planie rozpoczętym w duchu gotyku zaprojektował przestrzeń kolumn porządku korynckiego na bardzo wysokich cokołach, z okrągłą kaplicą główną nakrytą kopułą – coś niespotykanego w hiszpańskiej katedrze. To rozwiązanie skopiowano później w Maladze, Guadix, Jaén i w kilku katedrach w Ameryce.
Kaplica główna i światło
Kaplica główna to wielki pomysł tej budowli: okrągła przestrzeń o średnicy ponad dwudziestu metrów, nakryta kopułą i otoczona obejściem, która działa jak okrągła świątynia wewnątrz katedry. Siloé pomyślał ją jako rotundę inspirowaną Grobem Świętym.
Jej witraże z XVI wieku nie mają intensywnych barw jak gotyckie, tylko są jaśniejsze, żeby przepuszczać światło. Cały system jest obliczony na jasność, nie na półmrok: cokoły podnoszą kolumny, sklepienia są wyżej, a mury są pobielone wapnem.
W kaplicy głównej są też modlące się popiersia Królów Katolickich i siedem wielkich płócien z życia Marii Panny, które namalował Alonso Cano. A organy – w rzeczywistości dwa instrumenty, ustawione naprzeciw siebie w chórze – należą do wielkich hiszpańskich instrumentów barokowych, z poziomymi piszczałkami trąbkowymi.
Nie do przegapienia
Katedra ze światła
Kolumny na wysokich cokołach i bielone ściany: przeciwieństwo gotyku, osiągnięte celowo.
Okrągła kaplica główna
Rotunda o średnicy dwudziestu metrów inspirowana Grobem Świętym, niespotykana w hiszpańskiej katedrze.
Sto osiemdziesiąt lat budowy
Od 1523 do 1704 roku. Renesansowe wnętrze, barokowa fasada: sześć pokoleń kamieniarzy.
Wzór, który trafił za granicę
Rozwiązanie, które wymyślił Siloé, skopiowano w Maladze, Guadix, Jaén i w kilku katedrach w Ameryce.
Jak to miejsce wpisuje się w twoje zwiedzanie Granady
Przylega do Kaplicy Królewskiej, która jest starszym, osobnym budynkiem z oddzielnym wejściem: dwa różne zabytki, dwa bilety, dwie kolejki. Warto zobaczyć oba, i to w tej kolejności: najpierw Kaplicę Królewską, mniejszą i bardziej kameralną, a potem katedrę.
Wokół rozciąga się historyczne centrum handlowe: Alcaicería, Plaza Bib-Rambla z ogródkami i straganami z kwiatami oraz Corral del Carbón pięć minut stąd. To chrześcijańska, mieszczańska Granada, dokładny kontrapunkt Alhambry i Albaicín.
Uwaga co do czasu: dobrze zobaczysz ją w czterdzieści pięć minut. I uwaga co do kontekstu, która pomaga wszystko zrozumieć: katedrę wzniesiono jako manifestację władzy nad świeżo zdobytym miastem, tak samo jak pałac Karola V w obrębie Alhambry. Trzy budowle – Kaplica Królewska, katedra i pałac – opowiadają o tej samej operacji.
Najczęstsze pytania
Ile trwało wznoszenie takiego kolosa?
Trzymaj się mocno: prawie dwa stulecia. Kamień węgielny położono w 1523 roku, a za ukończoną uznano ją dopiero w 1704 roku. To sześć czy siedem pokoleń kamieniarzy, którzy urodzili się, pracowali tutaj i umarli, nie doczekawszy jej końca; dziadek ciosał kolumnę, którą wykańczał wnuk. Dlatego, jeśli przyjrzysz się spokojnie, zauważysz, że na dole wyziera gotyk z początku, a u góry rządzi już barokowy gust z końca. Katedry nie buduje jedna epoka: buduje ją czas.
Czy ten sposób budowania kościoła kopiowano gdzie indziej?
I to jak. To, co zrobił tu Diego de Siloé, ten sposób łączenia gotyku z renesansem, stało się wzorem. Stąd wziął się pomysł na inne katedry andaluzyjskie, jak w Maladze, Guadix czy Jaén, które poszły jego śladem. Pomyśl tylko: stoisz przed czymś w rodzaju planu matki andaluzyjskiego renesansu. A najbardziej zdumiewa to, że jeden człowiek jednym dziełem wyznaczył kierunek architektury całego regionu na całe pokolenia.
