İlk gün Guggenheim ve Abandoibarra, ikinci gün Casco Viejo ve Artxanda. 1915'ten kalma füniküler, kimsenin bilmediği kamu asansörü ve gerçek pintxoların nerede yendiğiyle birlikte.
Bilbao kendiliğinden düzenlenir, çünkü her şey riaya bağlıdır. Bir kıyıda XIX. yüzyılın genişleme mahallesi ve doksanlarda yeniden icat edilen şehir var; öbüründe 1300'den kalma Orta Çağ kasabası ve işçi mahalleleri. Köprüler ikisini birbirine diker ve su kenarındaki yürüyüş yolu baştan sona düzdür, bu yüzden iki gün sıkışmadan yeter. Karar verilmesi gereken tek şey, dağa hangi gün çıkılacağı, çünkü siste hiçbir şey görünmez.
Güzel Sanatlar Müzesi Guggenheim'a beş dakika uzaklıkta, sekiz yüzyıllık bir koleksiyona sahip ve ücretsiz giriş saatlerini koruyor. Bilbaoluların gerçekten sevdiği müze bu ve ziyaretçilerin neredeyse hepsi yanından geçip gidiyor.
1. gün, sabah: Guggenheim ve dışarıda olanlar
Saat dilimini ayırt ve erken git.
Müzeyle başla ve içeri girmeden önce yirmi dakikanı etrafında dolaşmaya ayır. Onu kaplayan otuz üç bin titanyum levha yarım milimetre kalınlığında ve pullar gibi monte edilmiş, hiçbiri tamamen düz değil: bu yüzden yüzey yansıtmak yerine titreşir ve bina her bulutla renk değiştirir.
Dışarıda da içerisi kadar şey var ve ücretsiz. Puppy şehir tarafından merdivenleri bekler, Maman suya bakan terasta dikilir ve La Salve köprüsünün altında Daniel Buren'in kırmızı bir kemeri yükselir. Ayrıca belli aralıklarla Fujiko Nakaya'nın bir enstalasyonu binanın tabanını birkaç dakikalığına yoğun bir sise sarar.
İçeride doğrudan doğu kanadındaki uzun salona git; Richard Serra'nın “Zamanın Maddesi” orada: içinden yürünen, bir insandan daha yüksek, paslı çelikten spiraller. Aralarında yürürken yaşanan fiziksel şaşkınlık tam olarak eserin kendisi ve dünyadaki neredeyse hiçbir başka müzeye sığmazdı.
İki geçici sergi varsa iki buçuk saat hesapla; bileti gerçekten haklı çıkaran da bunlar: müzenin kendi koleksiyonu mütevazı ve dönüşümlü. Satın almadan önce programa bak.
Ekim 1997'de açıldı ve Frank Gehry'nin eseri; Gehry, elle büktüğü maketlerini uygulanabilir parça planlarına çevirebilen bir havacılık tasarım yazılımı olmadan onu inşa edemezdi. Titanyum, malzemenin fiyatındaki bir düşüş sayesinde seçildi. Saat dilimi ayırt.
İç sulama sistemli on binlerce canlı çiçekten yapılmış, yılda iki kez yeniden dikilen on üç metrelik bir köpek yavrusu. Müzeden daha eski: Sidney'den geçici bir ödünç olarak geldi ve şehir onu geri vermedi. Yanındaki bir plaket, açılıştan günler önce öldürülen ertzainayı, yani Bask polis memurunu anar.
Bacaklarının arasındaki kesede asılı yirmi mermer yumurtasıyla dokuz metrelik bir örümcek. Bourgeois onu, duvar halısı restore eden annesine saygı olarak yaptı: sabırla dokumak ve onarmak, işin özü buydu. Onu doksan yaşına yaklaşırken yonttu. Etrafında dolaş: önden simetrik görünür ama değildir.
Ria yürüyüş yolunu batıya doğru izle. Bütün Abandoibarra otuz yıl önce liman ve tersaneydi; yol, bu arsayı kaplayan tersanenin son gemisi olarak tasarlanmış, korten çelikten devasa bir yapı olan Palacio Euskalduna'da biter. Tersanenin seksenlerde kapanması grevlere ve meydan muharebelerine yol açtı; bugün orada bir senfoni orkestrası çalıyor.
Yolun yarısında Doña Casilda parkına sap ve Güzel Sanatlar Müzesi'ne gir. El Greco, Goya ve Zurbarán'la sekiz yüzyıllık bir koleksiyon, var olan en iyi Bask resmi ve Van Gogh'la aynı evi paylaştığı aylarda, 1888'de Arles'da yapılmış gerçek bir Gauguin.
Sonra Gran Vía'dan Ensanche'ye çık; 1876'da bostanların üzerine çizilmiş. Mühendisleri öylesine büyük bir Bilbao tasarladı ki onları hayalperest saydılar ve şehir sonunda her yapı adasını doldurdu. Plaza Moyúa'da Palacio Chávarri'ye dikkat et: pencerelerinin hiçbiri bir diğerine benzemez.
Ve herkesin hâlâ Alhóndiga dediği Azkuna Zentroa'da bitir. Burası 1909'dan kalma belediye şarap deposuydu; Philippe Starck içini boşaltıp yalnızca kabuğunu bıraktı ve içine kırk üç sütun üzerinde asılı duran üç bina yerleştirdi. Her sütunu farklı bir sanatçı tasarladı ve hiçbiri tekrar etmez.
Kökenleri 1908'e uzanır ve koleksiyonu Bask Bölgesi'nin en eski ve en derin koleksiyonudur. Norman Foster imzalı büyük bir genişleme sürecinde; Foster, burada fosteritos denen metro girişlerini de tasarlayan mimar. Geniş ücretsiz giriş saatlerini koruyor.
Asılı duran üç binayı taşıyan, birbirinin eşi olmayan kırk üç sütun; içinde kütüphane, sinemalar ve insanların başının üstünde yüzdüğünü gördüğün cam tabanlı bir havuz var. Zemin kat herkese açık ve ücretsiz: içinden geçilir, oturulur ve bir şey tüketmek gerekmez.
Demir parasının aynada kendine bakmak için inşa ettiği eksen; Palacio de la Diputación Foral, bir şeyi kanıtlamak için ne kadar harcamak gerektiğinin örneği. Adını, 1300'de ria kenarındaki birkaç evi bir kasabaya dönüştüren kuruluş fermanını imzalayan senyörden alır.
Öbür kıyıya geç ve yüzyıl değiştir. Casco Viejo, 1300'den kalma kuruluş planı olan Yedi Sokak'tır: önce üç, sonra dört sokak; birbirine paralel, ara sokaklarla bağlı, kiliseyle su arasına sıkışmış. Onları tek tek yürümek yirmi dakika sürer ve Bilbao'nun demirden önce ne büyüklükte olduğunu görmenin yolu budur.
Ortada, neredeyse altı yüz yıl boyunca katedral değil, tüccarların ve denizcilerin bölge kilisesi olan Santiago Katedrali durur: piskoposluk nihayet kurulduğunda, 1949'a kadar katedral rütbesine yükselmedi. Adını kasabadan geçen Camino del Norte'den, yani Kuzey Yolu'ndan alır ve aramayı bilirsen bütün mahallede işaretlenmiş deniz tarakları vardır. Avluyu atlama.
İki dakika ötede, yalnızca içeriye bakan, altmış dört kemerle çevrili kapalı bir dörtgen olan Plaza Nueva açılır. Karlist savaşları ve para sıkıntısı arasında inşası otuz yıl sürdü. Pazar sabahları pul, madeni para ve eski kitap pazarı kurulur; haftanın geri kalanında pintxo.
Su kenarındaki Mercado de la Ribera'da bitir ve Teatro Arriaga'yı görmek için Arenal'e çık. Açıkça ilan edilmiş modeli Paris operasıydı. 1914'te içten yandı, 1983 sellerinde sular altında kaldı ve hâlâ ayakta: bu, yerel karakteri epey iyi özetler.
XIV. ve XV. yüzyıllardan kalma Gotik; kulesi ve cephesi bir yangından sonra XIX. yüzyılda neo-Gotik olarak yapıldı. Gerçekten eski olan kısım içeride ve yan cephelerde. Güney yanında saklı XV. yüzyıl avlusu, eski şehrin gerçekten sessiz birkaç köşesinden biridir.
Dört yanında birbirinin aynı cepheler olan, yalnızca köşelerdeki kemerlerden girilen kapalı bir pazar meydanı. Balkonlarından birinde Bask Dili Kraliyet Akademisi Euskaltzaindia'nın merkezi var: aşağıda pintxo yenirken yukarıda bir kelimenin nasıl yazılacağına karar verilir.
Belediye binasıyla aynı mimarın imzasını taşıyan, 1890'dan kalma neo-Barok bir yapı. Adını, Paris'te Mozart'la karşılaştırılan ve on dokuz yaşında ölen Bilbaolu harika çocuk Juan Crisóstomo de Arriaga'dan alır. Karşı kıyıdan bütünüyle ve suya yansımış hâlde görülür.
2. gün, öğleden sonra: Artxanda ve Bilbao la Vieja
Artxanda'ya 1915'ten beri çalışan ve iki yüz yirmi altı metrelik yükseklik farkını üç dakikadan biraz fazla bir sürede aşan fünikülerle çık. Kârlı olmadığı için 1976'da kapatıldı ve neredeyse kayboluyordu; bugün sıradan bir kent içi ulaşım aracı ve yamaçta oturanlar onu her gün kullanıyor.
Yukarıda, seyir terasının korkuluğundan Bilbao'yu bir anda kavrarsın: dağlarla çevrili kapalı bir vadinin dibine uzanmış şehir ve binaların arasında kıvrılan ria. Ona “el bocho”, yani çukur denmesi buradan gelir. Piknik alanları olan açık bir park, bu yüzden öğleden sonrayı uzatabilirsin.
Çıkmadan önce sis olup olmadığına bak, çünkü alçak puslu havada kesinlikle hiçbir şey görünmez. Hava kapalıysa planı Bilbao la Vieja ile değiştir: sol kıyıdaki, demir cevherinin İngiltere yoluna indiği ve bugün sanat bölgesinin bulunduğu Marzana rıhtımı.
Bu yürüyüş yukarıda, Amatxu'nun evi olan Begoña Bazilikası'nda biter. Oraya üç yüzden fazla basamaklı Calzadas de Mallona'dan ya da neredeyse hiçbir ziyaretçinin bilmediği ve yokuşu bir dakikada çözen Esperanza sokağındaki kamu asansörüyle çıkılır. Limandan cennete bir saatte.
Kabloyla birbirini dengeleyen iki kabin: biri çıkarken öteki iner. Eğim yüzde kırk beşe ulaştığı için zemin içeride basamaklıdır. Çıkışta arka pencerenin yanında dur; şehrin nasıl küçüldüğü en iyi oradan görülür.
On yıllar boyunca nişanlıların pazar fotoğrafını çektirmek için çıktığı yer oldu; neredeyse bir ritüeldi. Buradan Guggenheim'ın titanyumu, Ensanche'nin kuleleri, Casco Viejo'nun çatıları ve dağın öbür yanında Txorierri vadisi seçilir.
San Antón köprüsünden La Ribera köprüsüne uzanır ve eski Bilbao ile sanayi Bilbao'su arasındaki tarihî sınırı çizer. Sanayi gidince ölü kaldı ve atölyeler ile galeriler onu kendiliğinden doldurdu. Korkuluğun yanında, karşısında Casco Viejo olan teraslar.
Evet, rahatlıkla. Şehir derli toplu ve her şey riaya bağlı: bir kıyıda Ensanche ve yeniden icat edilmiş Bilbao, öbüründe Orta Çağ'dan kalma Casco Viejo. İki gün Guggenheim'ı, Abandoibarra'yı, Ensanche'yi, Yedi Sokak'ı, Artxanda'yı ve Bilbao la Vieja'yı kapsar. Üçüncü bir günle Güzel Sanatlar Müzesi'ni sakin sakin gezmek ve Getxo'ya bir kaçamak da sığar.
Guggenheim için bilet ayırtmak gerekiyor mu?
Özellikle yüksek sezonda ve hafta sonlarında çok tavsiye edilir, çünkü saat dilimleriyle çalışır. Dış kısım ve çevresindeki heykeller —Puppy, Maman, Buren'in kemeri— ücretsizdir ve her saatte görülür, bu yüzden içeri girmesen de binanın etrafında dolaşabilirsin.
Artxanda'ya çıkmaya değer mi?
Evet ve şehrin coğrafyasını anlamanın en iyi yolu bu: dağlarla çevrili kapalı bir vadinin dibine yerleşmiş Bilbao. Plaza del Funicular'dan fünikülerle üç dakikadan biraz fazla bir sürede çıkılır. Tek uyarı, önceden sis olup olmadığına bakmak, çünkü alçak puslu havada yukarıdan hiçbir şey görünmez.
Kalmak için en iyi mahalle hangisi?
Moyúa ve Abando çevresindeki Ensanche her şeyi on ya da on beş dakikalık yürüme mesafesinde bırakır ve en iyi metro bağlantısına sahiptir. Casco Viejo daha renkli ve daha ucuzdur ama geceleri, özellikle perşembeden pazara gürültülüdür. Abandoibarra daha sakindir ve müzenin hemen yanındadır.
En iyi pintxolar nerede yenir?
Merkezi Plaza Nueva ve Somera sokağı olan Casco Viejo'da ve Ensanche'deki Ledesma sokağı ile Diputación çevresinde. Sistem, her barda bir ya da iki tane alıp bar değiştirmektir. Bilbao'da pek çok pintxo yalnızca tezgâhtan değil, sıcak ve menüden istenir: o anda ne hazırladıklarını sor.
Araba gerekir mi?
Hayır, üstelik ayak bağı olur. Merkezde park etmek pahalı ve zahmetli; metro, tramvay ve otobüs ağı da tek bir kartla her yeri kapsar. Araba kiralamak ancak yolculuk Bizkaia kıyısına ya da iç kesimlere, örneğin San Juan de Gaztelugatxe'ye veya Urdaibai'ye geziler içeriyorsa mantıklıdır.
Pratik bilgiler
Nasıl gidilirHavalimanı merkeze otobüsle 15 dakika. San Sebastián'a otobüsle bir saat.
UlaşımMetro, tramvay, füniküler ve otobüs, tek Barik kartıyla. Merkez düz ve yürünür.
BiletlerGuggenheim için saat dilimi rezervasyonu. Güzel Sanatlar Müzesi geniş ücretsiz saatlerini koruyor.
Ne zamanMayıstan eylüle. Ağustostaki Aste Nagusia bütün şehri doldurur.
YemekCasco Viejo'da ve Ledesma sokağında pintxo. Pek çoğu sıcak ve menüden istenir.
YağmurdaYılda 150 günden fazla yağmur yağar. Güzel Sanatlar Müzesi, Azkuna Zentroa ve Euskal Museoa'yı aklında tut.
Haritada
🎧 Viavoy ile
Bilbao şehrini gez ve kendi temponda dinle
Viavoy'u indir ve Bilbao şehrini istediğin zaman çevrimdışı gez.
başlangıç 2,99 €· tek seferlik ödeme
City Pass · 9,99 €3 gün, Bilbao şehrindeki tüm turlar