Το Εϊσάμπλε της Βαλένθια: ο μοντερνισμός που πλήρωσαν τα πορτοκάλια
Μια σιδερένια αγορά που έγινε το σαλόνι της πόλης, φαρδιές λεωφόροι με σπίτια αστών εξαγωγέων εσπεριδοειδών και η συνοικία που σχεδόν κανένας επισκέπτης δεν πατά. Δέκα λεπτά από τον καθεδρικό.
Όταν η Βαλένθια γκρέμισε το τείχος της το 1865, η πόλη επεκτάθηκε για πρώτη φορά μετά από εξακόσια χρόνια. Αυτό που χτίστηκε σε εκείνο το νέο έδαφος ήταν το Εϊσάμπλε: φαρδιές λεωφόροι, μεγάλα οικοδομικά τετράγωνα και σπίτια μιας αστικής τάξης που είχε πλουτίσει με μια πολύ συγκεκριμένη δουλειά, την εξαγωγή πορτοκαλιών. Αυτή η συνοικία συγκεντρώνει σήμερα την καλύτερη μοντερνιστική αρχιτεκτονική της πόλης και μια ζωή του δρόμου εντελώς τοπική, και απέχει δέκα λεπτά από τον καθεδρικό.
Η Αγορά του Κολόν έπαψε να είναι αγορά τη δεκαετία του ογδόντα και κόντεψε να γκρεμιστεί. Σήμερα είναι ένας από τους ωραιότερους χώρους της Βαλένθια και δεν πουλά ούτε μία ντομάτα.
Τα χρήματα του πορτοκαλιού
Από τα τέλη του 19ου αιώνα ως τα μέσα του 20ού αιώνα, η Βαλένθια ζούσε από τα εσπεριδοειδή. Οι κήποι μετατράπηκαν μαζικά σε πορτοκαλεώνες, το λιμάνι επεκτάθηκε για να διοχετεύει τα φρούτα και οι βαλενθιανοί εμπορικοί οίκοι πουλούσαν πορτοκάλια στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στο Αμβούργο και στο Λίβερπουλ. Ο Σταθμός του Βορρά, χτισμένος το 1917, έχει ψηφιδωτά με πορτοκάλια παντού: δεν είναι διακόσμηση, είναι διαφήμιση.
Αυτή η αστική τάξη των εσπεριδοειδών είναι που παρήγγειλε τα σπίτια του Εϊσάμπλε. Ήθελαν να ξεχωρίσουν, και το στιλ που διάλεξαν ήταν ο βαλενθιανός μοντερνισμός, με αρχιτέκτονες όπως ο Φρανθίσκο Μόρα, ο Μανουέλ Περίς ή ο Βισέντε Φερρέρ: καμπύλες προσόψεις, κεραμικά, σφυρήλατο σίδερο, τζαμωτά κλειστά μπαλκόνια και μια πολύ έντονη φυτική διακόσμηση.
Το βαλενθιανό Εϊσάμπλε δεν έφτασε το μέγεθος ούτε τη συνοχή εκείνου της Βαρκελώνης, αλλά έχει τον δικό του χαρακτήρα και μια αξιοσημείωτη πυκνότητα καλών κτιρίων, ιδίως στις οδούς Θιρίλο Αμορός, Σορνί, Χόρχε Χουάν και στη Γκραν Βία Μαρκές δελ Τούρια. Είναι ένας περίπατος που τον κάνεις με το κεφάλι σηκωμένο.
Μια αψίδα με έναν μεγάλο μαρμάρινο σταυρό που μοιάζει μεσαιωνική και είναι του 1946: η αρχική πύλη γκρεμίστηκε το 1865 μαζί με όλο το τείχος και αυτή υψώθηκε αργότερα στη θέση της. Το 1993 την αποσυναρμολόγησαν πέτρα πέτρα για να φτιάξουν το μετρό και την ξανάστησαν. Σηματοδοτεί το ακριβές σύνορο ανάμεσα στα παλιά δρομάκια και στον αστικό κάνναβο.
Αριστούργημα του βαλενθιανού μοντερνισμού, του Φρανθίσκο Μόρα, που εγκαινιάστηκε το 1916: σιδερένια κατασκευή, τούβλο, ψηφιδωτό και δύο μνημειακές προσόψεις από κεραμικό. Έπαψε να λειτουργεί ως αγορά τη δεκαετία του ογδόντα, κόντεψε να γκρεμιστεί και ανακαινίστηκε ως γαστρονομικός χώρος. Σήμερα είναι από τα ωραιότερα μέρη της πόλης και δεν πουλά φρέσκα τρόφιμα.
Ένα σπίτι του 1901 με δύο πέτρινους δράκους που κρατούν το κεντρικό μπαλκόνι, έργο του Χοσέ Μανουέλ Κορτίνα, του πιο ιδιόρρυθμου από τους βαλενθιανούς μοντερνιστές αρχιτέκτονες. Το ρεπερτόριό του πάει από τον φανταστικό γοτθικό ως τον εσωτεριστικό συμβολισμό, και αυτή η πρόσοψη είναι το πιο αναγνωρίσιμο έργο του. Βρίσκεται σε μια γωνία από την οποία περνά η μισή πόλη χωρίς να σηκώσει το βλέμμα.
Η Αγορά του Κολόν εγκαινιάστηκε το 1916 για να εξυπηρετεί τη νέα αστική συνοικία, και γι' αυτό χτίστηκε με μια αρχιτεκτονική φιλοδοξία που καμία αγορά τροφίμων δεν χρειαζόταν: δύο μνημειακές προσόψεις από τούβλο, κεραμικό και ψηφιδωτό, και μια εσωτερική σιδερένια κατασκευή μεγάλου ανοίγματος.
Με τον καιρό, η συνοικία άλλαξε συνήθειες και η αγορά άδειαζε σιγά σιγά. Έκλεισε ως αγορά τροφίμων τη δεκαετία του ογδόντα, έμεινε εγκαταλελειμμένη και κάποια στιγμή συζητήθηκε ακόμα και η κατεδάφισή της. Η ανακαίνιση ήρθε το 2003 και τη μετέτρεψε σε χώρο εστίασης, με τραπεζάκια έξω και καταστήματα design.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό. Από τη μια, σώθηκε ένα εξαιρετικό κτίριο που σήμερα είναι ένα από τα πιο ευχάριστα μέρη της Βαλένθια, με τραπεζάκια κάτω από τη σιδερένια κατασκευή και ορτσατερία μέσα. Από την άλλη, χάθηκε μια αγορά της γειτονιάς: εδώ πια κανείς δεν αγοράζει ψάρι ούτε λαχανικά.
Είναι η ίδια συζήτηση που γίνεται σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις για τις ιστορικές αγορές που άλλαξαν χρήση. Αξίζει να πας ξέροντάς το: αυτό είναι ένας πανέμορφος γαστρονομικός χώρος, όχι μια αγορά.
4
Γκραν Βία Μαρκές δελ Τούρια
📍 Κεντρικός άξονας του Εϊσάμπλε
Η πιο αρχοντική λεωφόρος της Βαλένθια, με διπλή σειρά από πλατάνια, κεντρικό δεντροφυτεμένο διάδρομο και τα σπίτια των μεγάλων εξαγωγέων πορτοκαλιού στις δύο πλευρές. Εδώ φαίνεται καλύτερα η κλίμακα που ήθελε να δώσει στον εαυτό της η αστική τάξη των εσπεριδοειδών. Την περπατάς στη σκιά και σχεδόν χωρίς επισκέπτες: εδώ η πόλη ζει τη ζωή της.
Δύο ιστορικοί κήποι του 19ου αιώνα με τεράστιους φίκους, που οι ρίζες τους ξεχειλίζουν και σηκώνουν το πλακόστρωτο. Είναι από τα μέρη με την περισσότερη σκιά στο κέντρο και από τα λιγότερο αναφερόμενα σε οποιονδήποτε οδηγό. Καλό μέρος για να καθίσεις ανάμεσα στην παλιά πόλη και στο Εϊσάμπλε, πάνω απ' όλα το καλοκαίρι.
Ορτσάτα από κύπερη της Αλμποράγια με φαρτόνς, σερβιρισμένη πολύ κρύα κάτω από τη σιδερένια κατασκευή της αγοράς. Η καλή ορτσάτα είναι φρέσκια, όχι συσκευασμένη, και έχει σύντομη ζωή λίγων ωρών. Είναι το κατεξοχήν βαλενθιανό απογευματινό κολατσιό και ο καλύτερος λόγος για να μπεις στην Αγορά του Κολόν νωρίς το απόγευμα.
Η φυσική διαδρομή ξεκινά από την Πόρτα δε λα Μαρ, διασχίζει τους Κήπους της Γκλοριέτα, συνεχίζει στην οδό Κολόν προς τη Θιρίλο Αμορός και τη Σορνί, φτάνει στην Αγορά του Κολόν και τελειώνει στη Γκραν Βία Μαρκές δελ Τούρια. Είναι περίπου σαράντα λεπτά με τα πόδια μαζί με τις στάσεις.
Είναι η εμπορική περιοχή της πόλης —η οδός Κολόν συγκεντρώνει τις μεγάλες αλυσίδες— και επίσης εκεί όπου βρίσκονται τα καταστήματα design, τα βιβλιοπωλεία και τα εστιατόρια με το υψηλότερο επίπεδο. Οι τιμές είναι καλής γειτονιάς, όχι τουριστικής περιοχής: δεν είναι φτηνό, αλλά είναι τίμιο.
Το σχέδιο που λειτουργεί καλύτερα είναι να το κάνεις νωρίς το απόγευμα: μαγαζιά ανοιχτά, σκιά στις λεωφόρους και ορτσάτα στην Αγορά του Κολόν γύρω στις έξι. Και αν πας το καλοκαίρι, έχε υπόψη ότι το Εϊσάμπλε έχει πολύ λιγότερη σκιά από την παλιά πόλη, οπότε απόφυγε τις κεντρικές ώρες.
Μια σημείωση: αυτό το κομμάτι της Βαλένθια είναι αυτό που δέχεται τους λιγότερους επισκέπτες και ταυτόχρονα αυτό που εξηγεί καλύτερα πώς είναι η πόλη σήμερα. Αν έχεις τρίτη μέρα, να του αφιερώσεις ένα απόγευμα αξίζει περισσότερο από το να ξαναγυρίσεις το ιστορικό κέντρο.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η Αγορά του Κολόν στη Βαλένθια;
Ένα αριστούργημα του βαλενθιανού μοντερνισμού, που εγκαινιάστηκε το 1916 σε σχέδια του Φρανθίσκο Μόρα, με δύο μνημειακές προσόψεις από τούβλο, κεραμικό και ψηφιδωτό και μια εσωτερική σιδερένια κατασκευή. Χτίστηκε ως αγορά τροφίμων για τη νέα αστική συνοικία, έκλεισε ως τέτοια τη δεκαετία του ογδόντα, κάποια στιγμή συζητήθηκε ακόμα και η κατεδάφισή της και ανακαινίστηκε το 2003 ως χώρος εστίασης με τραπεζάκια. Σήμερα είναι ένα από τα ωραιότερα μέρη της πόλης, αλλά δεν πουλά πια φρέσκα τρόφιμα.
Αξίζει να επισκεφθείς το Εϊσάμπλε της Βαλένθια;
Ναι, πάνω απ' όλα αν έχεις τρίτη μέρα ή αν σε ενδιαφέρει η αρχιτεκτονική. Εδώ βρίσκεται η καλύτερη συγκέντρωση βαλενθιανού μοντερνισμού —η Αγορά του Κολόν, το Σπίτι των Δράκων, τα σπίτια της Θιρίλο Αμορός και της Σορνί— και εδώ βλέπεις πώς ζει η πόλη σήμερα, χωρίς τουριστική πίεση. Ο περίπατος είναι δωρεάν, γίνεται σε σαράντα λεπτά και απέχει δέκα λεπτά με τα πόδια από τον καθεδρικό.
Γιατί υπάρχουν τόσα πορτοκάλια στη διακόσμηση της Βαλένθια;
Γιατί η εξαγωγή εσπεριδοειδών ήταν η οικονομική μηχανή της πόλης από τα τέλη του 19ου αιώνα ως τα μέσα του 20ού αιώνα. Οι κήποι μετατράπηκαν σε πορτοκαλεώνες, το λιμάνι επεκτάθηκε για να τα διοχετεύει και οι βαλενθιανοί εμπορικοί οίκοι πουλούσαν στο Λονδίνο, στο Παρίσι και στο Αμβούργο. Ο Σταθμός του Βορρά, του 1917, είναι σκεπασμένος με ψηφιδωτά με πορτοκάλια και σκηνές από τους κήπους: δεν ήταν διακόσμηση, ήταν διαφήμιση του προϊόντος που πλήρωνε το γλέντι.
Τι είναι η ορτσάτα και πού την πίνεις;
Ένα ρόφημα από κύπερη, έναν κόνδυλο που καλλιεργείται στους κήπους της Αλμποράγια, στα περίχωρα της Βαλένθια, αλεσμένο με νερό και ζάχαρη και σερβιρισμένο πολύ κρύο. Τη συνοδεύουν τα φαρτόνς, μακρόστενα ζαχαρωμένα γλυκά ψωμάκια που τα βουτάς μέσα. Η καλή ορτσάτα είναι φρέσκια και έχει ζωή λίγων ωρών, καμία σχέση με τη συσκευασμένη. Την πίνεις στις ιστορικές ορτσατερίες του κέντρου και στην Αγορά του Κολόν, πάνω απ' όλα νωρίς το απόγευμα.
Πότε γκρεμίστηκε το τείχος της Βαλένθια;
Το 1865, με διαταγή του πολιτικού διοικητή, με το επιχείρημα να δοθεί δουλειά στους ανέργους και να επιτραπεί η ανάπτυξη της πόλης. Γκρεμίστηκαν πάνω από τέσσερα χιλιόμετρα μεσαιωνικού τείχους και δέκα από τις δώδεκα πύλες του: σώθηκαν μόνο οι Πύργοι του Σεράνος και οι Πύργοι του Κουάρτ, που διατηρήθηκαν επειδή χρησιμοποιούνταν ως φυλακή. Πάνω στο έδαφος που ελευθερώθηκε χτίστηκε το Εϊσάμπλε.
Ποιος ήταν ο Χοσέ Μανουέλ Κορτίνα;
Ο πιο ιδιόρρυθμος από τους βαλενθιανούς μοντερνιστές αρχιτέκτονες, δημιουργός του Σπιτιού των Δράκων και άλλων έργων του Εϊσάμπλε. Η γλώσσα του δεν είναι ο συνηθισμένος φυτικός μοντερνισμός αλλά ένα μείγμα από φανταστικό γοτθικό, συμβολισμό και στοιχεία που πολλοί έχουν διαβάσει ως εσωτεριστικά: δράκοι, νυχτερίδες, υδρορροές με τερατόμορφα κεφάλια και μορφές δύσκολες να αποκρυπτογραφηθούν. Τα κτίριά του είναι αυτά που τραβούν περισσότερο την προσοχή στη συνοικία και αυτά που δεν μοιάζουν με τίποτα άλλο.
Πρακτικές πληροφορίες
Πώς θα φτάσειςΜετρό L3/L5/L9 Κολόν, στο κέντρο της συνοικίας. Από τον καθεδρικό, 10 λεπτά με τα πόδια.
ΔιάρκειαΈνα απόγευμα. Η διαδρομή με τα πόδια μαζί με τις στάσεις είναι 40 λεπτά.
Τι κοστίζει χρήματαΤίποτα: είναι ένας αστικός περίπατος. Μόνο ό,τι καταναλώσεις στην Αγορά του Κολόν.
Βασικοί δρόμοιΘιρίλο Αμορός, Σορνί, Χόρχε Χουάν και Γκραν Βία Μαρκές δελ Τούρια. Πρέπει να περπατάς με το κεφάλι σηκωμένο.
Καλύτερη ώραΝωρίς το απόγευμα, με τα μαγαζιά ανοιχτά και ορτσάτα στην Αγορά του Κολόν γύρω στις έξι.
Το καλοκαίριΛιγότερη σκιά από την παλιά πόλη. Απόφυγε τις κεντρικές ώρες της μέρας.
🎧 Με το Viavoy
Περπάτησε στην πόλη Valencia και άκουσέ την με τον δικό σου ρυθμό
Κατέβασε το Viavoy και περπάτησε στην πόλη Valencia χωρίς σύνδεση, όποτε θέλεις.
από 2,99 €· εφάπαξ πληρωμή
City Pass · 9,99 €3 ημέρες, όλες οι περιηγήσεις στην πόλη Valencia