Hoi! Ik ben Sanne, en ik ben dit ruime uur lang je stem door de oude stad van Bilbao, de Siete Calles waar de stad werd geboren, tussen pintxos, arcades en de ría die alles veranderde.
Overzicht
We komen langs de kathedraal van Santiago, de Plaza Nueva, San Antón, de Riberamarkt en het Teatro Arriaga, straat voor straat, zonder haast, want hier zit alles tegen elkaar aan en elke hoek heeft geschiedenis. Drie van de haltes zijn monumenten met deuren: de kathedraal van Santiago, de kerk van Los Santos Juanes en de kerk van San Antón.
Hun audiogids voor binnen zit bij deze wandeling inbegrepen: als we bij hun deuren aankomen, tik je en ga je naar binnen. Onze wandeling begint hier, voor de kathedraal van Santiago.
We beginnen.
Route
Je staat voor de kathedraal van Santiago, het hart van het middeleeuwse Bilbao. Kijk omhoog: de neogotische toren die je ziet is uit de negentiende eeuw, maar de kerk is veel ouder, gotisch, gebouwd toen Bilbao niet meer was dan een handvol straten aan het water.
- 2
Calle Tendería
In de Calle Tendería wordt het licht smal: de balkons raken elkaar bijna daarboven en de stenen vloer geeft de echo van je voetstappen terug. Het is een van de zeven oorspronkelijke straten, en zijn naam zegt alles: hier stonden de winkels, de lakense stoffen, de weefsels, de handel die de stad te eten gaf.
- 3
Las Siete Calles
Blijf even op de kruising staan en adem in. Hier, op deze paar hectare, past het hele Bilbao dat vijfhonderd jaar heeft bestaan. Ze noemen ze de Siete Calles, in het Baskisch Zazpi Kaleak, en ze zijn het DNA van de stad.
- 4
Calle Artekale
Je staat in Artekale, en de naam vertelt het je: arte is in het Baskisch die in het midden. De straat in het midden. Het is logisch als je denkt aan de eerste drie, parallel aangelegd: een boven, een in het midden, een beneden.
- 5
Calle Somera
In Somera voel je de helling in je kuiten: niet voor niets heet ze zo, de bovenste. Het is de hoogste straat van het stratenweb, tegen de helling aan gebouwd, en 's nachts is het de luidruchtigste en levendigste van allemaal, die van de txikitos en de vriendengroepen.
Op de Plaza Nueva opent zich ineens een enorme, gesloten binnenplaats: zuilen, bogen, een perfecte vierhoek van okerkleurige steen. Het contrast na de smalle straten is precies wat de architecten zochten. Adem de frissere lucht in en kijk naar de vierenzestig arcades eromheen.
- 7
Gure Toki
Je blijft staan voor een bar die eruitziet als een juwelierswinkel, maar dan met eten: piepkleine, glanzende hapjes, met zo'n precisie neergelegd dat het bijna zonde is ze op te eten. Het is Gure Toki, op nummer twaalf van de Plaza Nueva, en zijn naam betekent in het Baskisch gewoon: onze plek.
- 8
Víctor Montes
Bij Víctor Montes, op nummer acht van de Plaza Nueva, verander je van eeuw. Het eerste is de bar: marmer, messing, op een rij gezette flessen, een warm licht dat lijkt te branden sinds achttienhonderdnegenenveertig, want toen ging dit open. Het ruikt naar gesneden ham, naar goede conserven, naar vermout van de tap.
- 9
Plaza Miguel de Unamuno
De Plaza Miguel de Unamuno is een beschut plein, op een helling, met trappen die omhoogleiden naar de wijk op de hellingen. Het is een van de ontmoetingsplekken van de Casco Viejo, met zijn terrassen en het gedrang van de metro vlak eronder.
- 10
Geboortehuis van Unamuno
Voor je is een gevel met een plaquette: hier, in dit huis aan de Plaza Unamuno, werd Miguel de Unamuno geboren, de meest universele zoon van Bilbao, rector van Salamanca, romanschrijver, dichter en onvermoeibaar polemist. Kijk naar de buste, de plaquette, de soberheid van het gebouw.
- 11
Euskal Museoa
Het Euskal Museoa, het Baskische Museum, beslaat een sober gebouw met een kloosterhof in het midden, een voormalig jezuïetencollege uit de zeventiende eeuw. Stap in gedachten over de drempel: binnen wordt het leven van het Baskische volk bewaard, zijn beroepen, zijn herders, zijn vissers, zijn zee.
- 12
Kerk van de Santos Juanes
De kerk van de Santos Juanes toont een sobere gevel, met twee torens, weer een van de kerken van de jezuïetenbuurt. Blijf staan en kijk naar die goudkleurige steen, die sfeer van een oude schoolkerk, want dat was ze: onderdeel van hetzelfde complex als het Baskische Museum ernaast.
- 13
Puente de San Antón
Kijk vanaf de Puente de San Antón hoe de ría eronder stroomt, groenig, breed, met de weerspiegeling van de huizen die trilt in het water. Dit is sinds de middeleeuwen de historische oversteek van de stad. En hier komt het detail dat bijna niemand opmerkt: de brug en de kerk van San Antón vormen samen het wapen van Bilbao.
- 14
Kerk van San Antón
Aan de ría verheft de kerk van San Antón een robuuste toren en een prachtig renaissanceportaal. De San Antón van altijd, precies neergezet waar de stad de rivier raakte. Luister: hier hoor je vooral het verkeer van de brug, het geruis van het water, de meeuwen.
- 15
Mercado de la Ribera
De Mercado de la Ribera is een langgerekt, wit gevaarte, met gekleurde glas-in-loodramen en gebogen lijnen, dat boven het water uitsteekt als een gestrande oceaanstomer. Zodra je hem ziet, begrijp je dat dit geen gewone markt is.
- 16
Het beeld van de markt
Op de esplanade aan het water, naast de markt, staat een beeld dat het ritme doorbreekt. Blijf staan en bekijk het: de beelden rond de markt en de ría zijn knipoogjes naar de herinnering aan de plek, naar de vis, naar het werk, naar de mensen die deze kades vulden.
- 17
De ría en de vrachtschuiten
Leun over de reling en kijk de ría recht in het gezicht: breed, rustig, met de bruggen afgetekend in de verte en de gebouwen weerspiegeld. Dit water is de ware moeder van Bilbao. Zonder haar was er geen stad, geen handel, geen ijzer, niets.
- 18
Calle de la Ribera
De Calle de la Ribera loopt vlak langs het water, en de naam bedriegt niet: dit was de oever, de rand van de rivier zelf waar de boten aanmeerden en de vis werd gelost. Het ruikt naar vocht, naar natte steen, en het licht wordt breder omdat er aan één kant geen huizen meer zijn: daar is de ría.
- 19
Teatro Arriaga
Het Teatro Arriaga lijkt uit Parijs te zijn meegebracht: lichte steen, zuilen, beelden, een koepel. 's Nachts, verlicht en weerspiegeld in de ría, is het een van de mooiste plaatjes van Bilbao. Blijf ervoor staan en bekijk het in zijn geheel.
- 20
Onder het Arriaga stroomt de ría
Ga naast het theater staan, aan de kant die op het water uitkijkt, en zie hoe het gebouw zich bijna over de ría buigt. Hier komt het detail dat bijna niemand opmerkt, en het is een van de goede: onder het Teatro Arriaga, eronderdoor, blijft de ría stromen.
- 21
El Arenal en de kiosk
De Arenal is een brede wandelboulevard, met bomen, banken en, in het midden, een muziekkiosk van ijzer en glas. Het is de grote openluchtsalon van Bilbao, de plek waar de stad al eeuwen uitgaat om te wandelen. Luister: hier is meestal muziek, kinderen, duiven, het geruis van de ontspannen stad.
- 22
Estación de la Concordia
Uitkijkend op de ría, aan de westrand van de Arenal, lijkt de Estación de la Concordia op een kantwerk van ijzer en keramiek: ze wordt ook wel het station van Santander genoemd en is een klein art-nouveauwonder uit negentienhonderdtwee. Kijk naar die art-nouveaugevel, dat bewerkte ijzer, die tegels.
- 23
El Arenal
In het midden van de Arenal, naast de muziekkiosk, blijf je even staan en kijk om je heen: aan de ene kant de ría en het Arriaga, achter je de Siete Calles waar je naar beneden bent gekomen, voor je de moderne stad. Je staat precies op de naad tussen het oude en het nieuwe Bilbao, bij de toegangspoort tot de Casco Viejo.
